Бөлім

5.1.B Ғалам. Жер. Адам.

Педагогтың аты-жөні

Жорабаева Динара Жумадилаевна

Күні

11.10.2024ж.

Сынып

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Сабақтың тақырыбы

Дүние бөліктері мен материктерді игеру және зерттеу тарихы.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

5.2.6.1 материктер мен дүние бөліктерін игеру және зерттеу тарихын сипаттау

Сабақтың мақсаты

Барлық оқушылар:

• Материктердің зерттелу тарихы мен зерттеушілерді біледі;

• Оқушылар материктер мен мұхиттарға байланысты түрлі бөліктерінің игерілуін оқып түсінеді;

Оқушылардың кейбір бөлігі:

• Материктерді және мұхиттардың тарихын зерттеген саяхатшыларды жіктейді және оларға салыстырмалы талдау жасайды;

Кейбір оқушылар:

• Мұхиттық зерттеушілер туралы шағын жоба зерттеу жасайды.

Бағалау критерииі

1. Материктер мен дүние бөліктерінің игерілуі зерттеу тарихы жайлы түсінік қалыптасады.

2. Материктер мен мұхит зерттеушілері саяхатының маңызын түсінеді,зерттеу аймақтарын талдайды.

3. Мұхиттық зерттеушілер туралы өз ойын нақтылайды.

Сабақтың кезеңі/ уақыты

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Басы

Ұйымдастыру шаралары (сәлемдесу, оқушыларды түгендеу).

Үй тапсырмасын тексеру: Материктердің аттарын жазу

Топтастыру. Шағын топтар отыратын үстелдерге «Тынық», «Атлант», «Үнді», «Солтүстік» атауларының астында( сынып оқушылары білім деңгейіне қарай сараланып), тізімдері жазылған парақтар қойылады.

Тапсырма 1.«Суреттер көрсетілім » әдісі. Зертеушілер, д.ж мұхит бөліктері сурет көрсетілімі (бейне фильм)

• Суретте не көрсетілген?
  Бүгінгі сабағымыздың тақырыбымыз не туралы деп болжайсындар?

Жаңа тақырыптың мазмұны ашылады.

Оқушы өз жұбын табады

Әдіс арқылы қайталау

Сұрақ жауап орындайды

Қол шапалақ

«Тынық», «Атлант», «Үнді», «Солтүстік» атауларының астында топ тізімі жазылған парақтар

Мұхиттардың суреті бес бармақ

Ортасы

Өткен тақырыпты меңгере отырып жаңа тақырыптқа қадам басу үшін «Друзья по часам» техникасын қолданып, оқушылар жұптаса жұмыс жасайды.

- Әр оқушы әр топтағы хұрбысымен кездесу үшін жұптарын іздейді,

• Әр түрлі уақыттарда оқушылар әр түрлі тапсырмалар алады. Ойларымен бөлісіп, тапсырманы орындайды.

• Әр оқушы бірнеше оқушымен жұптасып шығады, бірге тапсырма орындайды.

. Жер шары бетінің жалпы ауданы 510,2 млн.км-ге тең. Ол материктер мен мұхиттарға бөлінген. Құрлықты құрайтын материктер мен аралдар үлесіне шамамен 149,1 млн км немесе бүкіл Жер бетінің 29,2%-ы келеді.
Жер шарында барлығы алты материк бар. Материктер қалыптасуы мен қазіргі табиғат ерекшеліктеріне сәйкес, солтүстік және оңтүстік жарты шар материктеріне топтастырылып, мынадай тәртіппен қарастырылады: Еуразия (54 млн км астам), Солтүстік Америка (24,2 млн км), Оңтүстік Америка (18,3 млн км), Африка (30,3 млн км), Аустралия мен Мұхит аралдары (9,0 млн км-ге жуық), Антарктика (14 млн км). Материктерге таяу жағалаудағы қайраңдар мен материктік беткейлерде материктік аралдар орналасқан. Олар – жер қыртысындағы қозғалыстар әсерінен құрлықтың кейіннен бөлініп қалған бөліктері, көбінесе ауданы ауқымды келеді (Гренландия, Мадагаскар, Британ аралдары және т.б.). Мұхиттардың қозғалмалы бөліктерінде жанартаулық аралдар (Исландия, Гавай, Азор аралдары), ал судың беткі температурасы +25С-тан жоғары аймақтарында маржандық аралдар (Үлкен Аустрия Тосқауыл рифі, Маржан теңізінің аралдары) орналасқан. Аралдар жеке-дара және топ болып кездеседі, аралдар тобын архипелаг деп атайды. Жер шарындағы ірі архипелагтар қатарына Канаданың Арктикалық архипелагы, Малайя архипелагы, Шпицберген архипелагы жатады.
Құрлық материктерге бөлінумен қатар, дүние бөліктеріне де жіктеледі. Дүние бөліктері дегеніміз құрлықтың ашылуы мен қоныстану ерекшеліктеріне сәйкес шартты түрде ажыратылатын тарихи-географиялық ірі аймақтар. Дүние бөліктері де алтау: Еуропа, Азия, Африка, («Ескі дүние»), Америка, Аустралия, Антарктика («Жаңа Дүние»).
Жер шарының аса ірі материгі Еуразияны ежелгі грек географтары екі дүние бөлігіне ажыратқан. Бұл дүние бөліктері Месопотамияны мекендеген ежелгі халықтар – финикиялықтардың «эреб»-батыс, «асу»-шығыс деген сөздерінің негізінде Еуропа және Азия деп аталған. Кейінірек ашылған Солтүстік және Оңтүстік Америка материктері табиғат жағдайларының айырмашылықтарына қарамастан, біртұтас Америка дүние бөлігіне біріктірілген. Дүние бөліктерінің құрамына көршілес жатқан аралдар да енеді.
Дүниежүзілік мұхит. Дүниежүзілік мұхиттың жалпы ауданы 316 млн км, бұл Жер беті ауданының 70,8%-ын құрайды. Ол материктер арқылы төрт мұхит айдынына бөлінеді: Тынық, Атлант, Үнді және Солтүстік Мұзды мұхиттары.
Дүниежүзілік мұхиттың ең терең жері – Тынық мұхиттағы Мариана шұңғымасы (11 022м). Мұхиттар құрлықтың бөліктерімен тығыз байланыста бола отырып, ондағы табиғат жағдайларының қалыптасуына зор ықпал жасайды.

Топтық тапсырма

« Ең ерекше»
Өзіндік ерекшелігі	Мұхиттың аты
Ең үлкен	Тынық мұхиты
Ең суық	Солтүстік мұзды мұхиты
Ең жылы	Тынық мұхиты
Ең ұзын	Атлант мұхиты
Ең кіші	Солтүстік мұзды мұхиты
Ең аралы көп	Тынық мұхиты

Өзара бағалау ( дескриптор бойынша)

Бағалау СГ 3. Есептердің шығару нәтижелерін көрсету

Оқытудың мақсаты бойынша.

Тапсырма 1. Кестені толтыр.(Жұптық жұмыс)

Дайын үлгі жауап арқылы жұптардың өзара формативті бағалауы жүзеге асырылады.

Тапсырма 2. (Топтық жұмыс)

Оқушылар оқулықтағы мәтінмен танысып саяхатшылардың жүріп өткен жолдарын сәйкестендіреді

Жауаптарды кестеге жаз:

Тапсырма 3. Кестені толтыр.(жұптық жұмыс)

Сурет пен Әлемнің қазіргі кездегі географиялық картасын салыстыр.

Тапсырма 4. Жоба жұмысын орындау.

«Мұхиттық зерттеушілер» тақырыбы бойынша (Дербес жұмыс)

Видеороликтан тақырыпқа сай берілген түсініктерді дамыту арқылы, мәтіндегі тапсырмаларды орындау барысында ой өрісін жетілдіру арқылы бәсекелеседі

Слайдта берілген сұрақ жауапты орындайды

Сұрақ жауап арқылы сұраққа жауап береді, логикалық ойлай білуі мен сыни көзқарасы таныта білу дағдылары қалыптасады

Бейнеролик

5-сыныпқа арналған оқулық.

фотосуреттер

Интербелсенді тақта,

https://youtu.be/lvA71KoeMv4

(видеоролик).

оқулық

Карталар,

суреттер.

Сабақтыңсоңы

Үйге тапсырма:

Сұрақтарды пайдаланып , диалог құрайды.

• Саған қандай құс ұнайды?

• Оның балапаны қандай?

• Ол ұясын қайда салады?

• Ол құстың адамға қандай пайдасы бар?

Рефлексия «Табыс сатысы»

• 1-ші баспалдағы «Мен.... БІЛЕМІН»

• 2-ші баспалдағы «Мен.....ТҮСІНЕМІН»

• 3-ші баспалдағы «Мен .....ЖАСАЙ АЛАМЫН»

Бүгінгі сабақтан түйген ойлары мен тұжырымдарына байланысты кері байланыс жасайды.

Рефлексия парағы