×
Сертификат тегін алу үшін
Материал тегін жариялау
ҚР БАҚ(СМИ) тіркеу №9512
Ең үздік ашық сабақ байқауы басталды
Алтын күз байқауы басталды
Сұрақтарды 8(771)-234-55-99 (Ватсап) осы номерге жазуға болады

Жоба қорғау. "Тұғыры мықты киіз үй ".Жобаны дайындаған 2 сынып оқушысы Төлеубайқызы Карима.

Автор:Төлеубайқызы Карима
Бағыты: Мәдениеттану
Бөлімі: Ғылыми жұмыстар
Сыныбы: 2 сынып
Жарияланған уақыты: 2018-11-26

50-ден астам пәндер бойынша материалдарды тегін жүктеп, сабақ барысында қолдануға болады

Материал туралы қысқаша түсінік

Ұлттық салт дәстүрімізді қастерлеп,қорғауға үйрету

Зерде ғылыми жобалар байқауы



Тақырыбы: «Тұғыры мықты киіз үй»Бағыты: Этномәдениеттану.Орындаған: С.Оразалин атындағы орта мектептің 2 сынып оқушысы
Жетекші мұғалім: Кулунтаева Лиза Мухамбетжановна









2.2. Киіз үйдің жасалу үлгісін таныстыру ----11-12-бет







АннотацияБұл жоба - атадан қалған асыл мұраның бірі киіз үйді құрметтеп,қазіргі замануи киіз үйлердің пайда болуы мен киіз үйлердің қазіргі уақытта адам қынжылтар күйін зерттеуге арналған. Киіз үй – салт-дәстүрдің негізгі көзі. Қазақ халқы үшін әрі баспана,әрі тарихи мұра боп сақталды.Жобада киіз үйдің бөліктері мен қазіргі замануи киіз үйлер туралы толық айтылған. Киіз үйдің үлгісі жасалды,таныстырылды.













Киіз үй-Орталық және Орта Азия халықтарының баспанасы. Орталық және Орта Азия халқының көшпелі тұрғын үйі. Ол көшпенділердің тез жығып,көшуіне ыңғайлы үйі. Көшпенділер киіз үйі –тарихымыздағы ең бірінші сәулеттік құрылыс. Киіз үйдің іші қыста жылы,әрі жазда салқын болады.Сондықтан шопандар мен туристер де пайдаланады.Киіз үй жер сілкінісі де ыңғайлы.Өйткені ол оңайлықпен бұзылмайды. Қазіргі уақытта Қазақстан жер сілкінісінен зардап шеккен елдерге шатырдың орнына киіз үй апарып, жүр. Толығырақ айтсақ,киіз үй көктем мен,жаз және күз мезгілдерінде қоныстан-қонысқа көшіп жүру жағдайына қолайлы құрама үй.Оның қабырғасын торлап көктелген керегеден тұрғызады. Кереге әдетте екі түрлі болады.Оның бірі кен көзді кереге және «желкөз» деп аталады. Бұл артуға жеңіл болғандықтан желге төзімсіздеу болып келеді. Екіншісі тор көзді кереег- «торкөз» деп аталады.Ол артуға ауырлау болғанымен,желге өте төзімді.Кереге жиналмалы бөлек-бөлек қанаттардан жасалады.Ал,керегеден жоғары сидам жіңішке ағаштан жұмырлап жасалып,қарны иілгенуықтардан қаусырыла күмбез шығарылады. Уықтардың басы шаңыраққа байланады. Уықтардың аша басы керегенің басына айқастыра байланады.Шаңырақ үй күмбезінің әрі терезесі. Кереге сыртына бояу түстеріне енген ши ұсталады. Киіз үй сыртына туырлық,үстін үзік ұсталады. Сондай ақ оның сықырлауық есігі болады. Киіз үй атадан ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан ұлттық мұраның бірі. Бұл жобада киіз үйдің қазіргі замануи үлгілерінің түрлері таныстырылады. Сондай ақ қазіргі таңда киіз үйдің үлгісіне ұқсатып жаңа зәулим ғимараттар пайда болғанын таныстырады.Екінші жағынан салт дәстүрімізге қайшы келіп жүрген киіз үй бейнеленген конфет,шай қағаздарының аяқ асты қорланып жатуы қынжылтатын жағдай екенін айтып түсіндіреді. Дегенмен де елімізде осы киіз үй үлгісінде салынып жатқан тұрғын үйлер жөнінде зерттеу жүргізілді.


1 суретте. Тұғыры мықты-киіз үй.Зерттеу жұмысының мақсаты Атадан қалған асыл мұраның бөліктерін білу арқылы ,қазіргі таңдағы замануи киіз үйлер үлгісі. Олардың қазіргі таңдағы қолданылуы мен салт-дәстүрімізге төніп тұрған қауіптің алдын алу жұмыстары туралы түсінік беру.Болжам Алдағы уақытты тұрғын үй құрылысын қазіргі замануи киіз үйлер үлгісінде де салынады.Зерттеу кезеңдері *Зерттеу жұмысының тақырыбын анықтау. * Замануи үлгідегі киіз үйлер туралы ақпараттар жинастыру, танысу.Зерттеу әдістері. Зерттеу жұмысының жаңашылдығы Ұлттық мұра киіз үйдің қазіргі таңдағы замануи үлгілерін жинақтап, оның тиімділігін келешек ұрпаққа түсіндіріп, салт-дәстүрімізге қайшы әрекеттерді болдырмау. Зерттеу жұмысының нәтижесі мен қорытындысы зерттеу барысында киіз үйдің бөліктерін еске сақтап, қазіргі замануи киіз үйлердің пайда болуы салт-дәстүрімізді қайта жаңғыруы мен сақталып қалуын анықтады.
1.1Киіз үй бөліктері.

1.3Киіз үй туралы шығармашылық.









Еліміздің сал-дәстүрін сақталуын Елбасымыздың да зор ықпалы әсер етті. Өйткені ол елімізді көркейту жұмыстарына да белсене ат салысты. Қазақстан қалаларының әрбір бұрышында салт-дәстүрді қастерлейтін мұрағаттар салдырып,елімізді көркейтуде.3-суретте Астана қаласын көркейту мақсатында «Хан шатыр» балаларға арналған ойын-сауық кешені салынды. Бұл кешеннен біз кииіз үйдің үлгісінде салынғанын көреміз. Бұл Елағамыздың тарихымызды жоғалтпауымыздың бірден-бір көзі екенін білеміз. 4-суретте5-суретте қазіргі таңдағы тойханалардың киіз үлгіде болуы әрі қуанарлық,әрі таңқаларлық жағдай екені белгілі. Мұнда ұлттық киіз үйлер саны қаламызда саны көбейіп келеді десек,екінші жағынан аталарымыздың тастап кектен мұрасын ойын-сауық орнына айналғаны 6-суретте керісінше ұмыт қалып бара жатқан киіз үйді ортамызға алып келген жерлес ағамыз замануи үлгісіндегі екі қабатты киіз үй құрылысын бастап кетті. Бұл біздің жаңашылдығымызды танытады. Мен бұл істі қолдаймын.7-суретте Адамдардың ғаламтордан алған жаңалығы шектен тыс шығып барады. Бұл суретте «Бөтелкеден салынған киіз үй» үлгісін қолдамаймын. Біріншіден, бұл бөтелке шыны ыдысқа жатады .Тез сынғыш,адам өіріне қауіпті, әрі жылуды ұстамайды.Ол шараптың құралы болып саналады. Ол жылы баспана бола алмайды.Бұл ұлттық тәрбиемізге қарама-қайшы келеді. Ол тез сынғыш,сапасы ұзаққа бармайды. Эстетикалық талғамы да жоқ. Мұндай үлгідегі кииіз үйлер салсақ, салт –дәстұрімізге немқұрайлы қарағанымыз деп ойлаймын.



8-суретте түрлі-түсті қағаздан жасалған киіз үй. Бұл киіз үйдің сапасы өте төмен деуге болады. Қағаз өте жеңіл, су тисе,жел соқса құлап қалады. Сондықтан бұл баспана болуға тиімсіз. Мен осы екі киіз үйде де тұрғым келмейді. Мұндай жаңалықтарды ашқысы келген адамдар өзінің жеке басының қамын ойлап, салтымызды қадірлемейтінін көреміз.
9-суретте киіз үй үлгісінде кәмпит қағаздары мен шай қораптарына бейнеленуі көңілге ұнамсыз нәрсе. Себебі,адамдар кәмпитті жеп,шай қорабындағы шай біткен соң оның сыртқы қағазын қолымен үмаждап.жерге немесе қоқысқа тастайды.Бұл аталарымыздың көзін қадірлемей,қорлағанымен тең. Бұл да сал-дәстүрімізді аяққа таптағанмен бірдей. Бұл да ұлттық тәрбиемізге қайшы келеді. Сондықтан ұлттық құралдардың бұлай бейнелеуіне қарсымын.




2.2. Киіз үйдің жасалу үлгісін таныстыру.Киіз үй үлгісін жасау әр қазақтың қолынан келетін іс деп ойлаймын. Себебі, оның жасалуы оңай ,әрі қызықты 11-суретте Киіз үйдің жасалу үлгісімен таныс боласыздар. 1 кезең. Қатырма қағазды төртбұрыш тәрізді етіп қидым. Оны желімдеп,астына да қатырма қағаздан төсеніш төседім. 12-сурет.2 кеезеңде шанырағы мен керегесін беттестріп,үйлестірдім. Киіз үй үлгісі жанданып келеді
14-Сурет. 4 кезеңде Киіз үлгісі дайын болды. Оқушы көзінен туған елге,жерге,салтымызға деген сезімі оянары анық. «Мен қазақ болып туғаныма қуанамын» деген жүректен шыққан асыл сөзі мен қолынан жасалған киіз үй үлгісін мақтанышпен айта алды. 2.3. Сауалнама алу



Жоба қорғауда осы тақырыпты таңдауыма себепші болған нағашы әжемнің ықпалы әсер етті. Әжем бір күні қонақтан сыртында киіз үйі бар әдемі кәмпит әкелген болатын.Мен оны жеп болып,қағазын умаждап қоқысқа тастадым. Умаждалған Қағаз арасында киіз үйдің суреті де кете барды.Сол сәтте ақ менің бойымда салт –дәстүрімізді қорғамай, қадірлемей аяққа таптағандай сезімде болдым. Әрі күнделікті жаңалықтардан естігенде асыл мұра қара шаңырағымыздың бгінгі аянышты халі есіме түсті. Ол,киіз үй үлгісінде тойханалардың болуы мен әр түрлі сапасыз материалдардан киіз ү үлгісін жасауы намысыма тиді.










Пайдаланған әдебиеттер:1.Шаңырақ газеті,2016 ж4. Ғаламтор ақпараттары. Htt.kk.bilimdier.








14

50-ден астам пәндер бойынша материалдарды тегін жүктеп, сабақ барысында қолдануға болады

Сертификатты жеке кабинеттегі жетістіктерім бөлімінен жүктеп алуға болады

Материалды сайттан тегін жүктеу

Материал ұнаса парақшаңызға сақтап қойыңыз!

Өз пікіріңізді қалдыру үшін тіркелу қажет.

Олимпиада бітуіне қалды: