Жаппас Шолпан Мейірманқызы

Алматы қаласы, Алмалы ауданы

«№15 Гимназия» КММ-ның информатика пәні мұғалімі

e- mail: m.sholpan8124@gmail.com

педагог-сарапшы

(Алматы, Қазақстан)

Жаппас Шолпан Мейрмановна

Учитель информатики

КГУ «Гимназия№15» Алмалинского района г. Алматы

e- mail: m.sholpan8124@gmail.com

педагог-эксперт

(Алматы, Казахстан)

Zhappas Sholpan Meirmanovna

Teacher of computer science at KSU "Gymnasium № 15"

Almaly district, Almaty

e- mail: m.sholpan8124@gmail.com

teacher-expert

(Almaty, Kazakhstan)

PhET - БҰЛ ФИЗИКАЛЫҚ, ХИМИЯЛЫҚ ЖӘНЕ МАТЕМАТИКАЛЫҚ ПРОЦЕСТЕРДІ МОДЕЛЬДЕУГЕ МҮМКІНДІК БЕРЕТІН ИНТЕРАКТИВТІ МОДЕЛЬДЕУ ҮДЕРІСІ

Түйіндеме. Бұл мақалада PhET модельдеуі туралы теориялық шолу жасалып, оның білім беру саласындағы қолдану аясы сипатталады. Симуляциялардың тиімділігі мен практикалық маңызы нақты мысалдар арқылы көрсетілген. Сондай-ақ, бұл құралды қалай тиімді қолдануға болатыны жөнінде ұсыныстар беріліп, оның болашақтағы білім беру жүйесіндегі орны мен әлеуеті тал PhET модельдеуі бойынша теориялық шолу

Түйінді сөздер: PhET модельдеу, интерактивті симуляция, жаратылыстану пәндері, білім беру технологиясы, қашықтан оқыту, визуализация, зертханалық жұмыс, цифрлық білім, оқушы белсенділігі.

Қазіргі таңда білім беру үдерісінде цифрлық технологиялар кеңінен қолданылуда. PhET (Physics Education Technology) – бұл жаратылыстану ғылымдарын оқытуда кеңінен қолданылатын, Колорадо университетінде жасалған интерактивті симуляциялар жиынтығы. PhET оқушылардың ғылыми ұғымдарды тәжірибе арқылы терең меңгеруіне жағдай жасайды. Мақаланың мақсаты – PhET модельдеуі туралы теориялық шолу жасап, оның қолдану салаларын, мысалдарын және болашақтағы маңызын ашып көрсету.

PhET модельдеуі: теорияға шолу

PhET – бұл нақты физикалық, химиялық, математикалық және биологиялық құбылыстарды модельдейтін визуалды-интерактивті симуляциялар жиынтығы. Бұл симуляциялар ғылыми негізделген және зерттеуге бағытталған оқытудың әдістемелік құралы болып табылады. PhET симуляциялары оқушылардың танымдық белсенділігін арттыруға, зерттеу жүргізу дағдыларын дамытуға ықпал етеді. Әрбір модель интерактивті, қарапайым интерфейспен жасақталған және түрлі деңгейдегі оқушыларға бейімделген.

PhET модельдеудің қолданылу салалары мен мысалдары

PhET симуляциялары бірнеше салада қолданылады:
1. Мектептегі дәстүрлі сабақтарда:
Мысалы, физика сабағында «Ом заңы» симуляциясы арқылы кернеу, ток және кедергі арасындағы байланысты оқушылар өздері тәжірибе жасап, анықтай алады.

2. Қашықтықтан оқытуда:
Мысалы, "Снарядтар Қозғалысы" симуляциясы арқылы оқушылар дененің лақтыру бұрышы мен жылдамдығына байланысты траекторияны зерттейді. Бұл симуляцияны интернет арқылы оңай ашып, өз бетімен орындауға болады.

3. Зертханалық жұмыстардың баламасы ретінде:
Мысалы, химия пәнінде "Қышқыл негізіндегі ерітінділер" симуляциясы арқылы әртүрлі ерітінділердің рН көрсеткішін зерттеу жүзеге асады. Бұл зертхана құралдары жоқ жағдайда тиімді балама бола алады.

Ұсыныстар:

– Сабақ жоспарларына нақты тақырыппен сәйкес келетін симуляцияларды қосу;
– Оқушыларды топтық немесе жекелей жұмыс істеуге ынталандыру;
– PhET симуляцияларын бақылау, бағалау тапсырмалары ретінде қолдану;
– Қашықтықтан оқыту платформаларымен (Google Classroom, Moodle) біріктіріп қолдану;
– Мұғалімдерге арналған оқу-әдістемелік нұсқаулықтар дайындау.

Болашақтағы маңыздылығы

PhET модельдеулерінің болашақта білім беру жүйесіне қосар үлесі зор. Бұл құралды жасанды интеллектпен біріктіріп, оқушылардың оқу траекториясын даралап басқаруға болады. Сонымен қатар, AR/VR технологияларымен ұштастыру арқылы виртуалды зертхана құруға мүмкіндік туады. Қазақ тілді ресурстарды кеңейту арқылы еліміздің барлық оқушыларына қолжетімді болмақ. Цифрлық білім беру контентінің маңызды бөлігіне айналуы әбден мүмкін.

Қорыта айтқанда, PhET симуляциялары – білім беруде теорияны тәжірибе арқылы түсіндірудің заманауи тәсілі. Оны сабақта қолдану оқушылардың қызығушылығын арттырып қана қоймай, ғылыми ойлау қабілетін дамытады. Болашақта бұл құрал цифрлық білім берудің негізгі элементтерінің біріне айналады деген сенім мол.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Wieman, C. E., Adams, W. K., & Perkins, K. K. (2008). PhET: Simulations that enhance learning. Science, 322(5902), 682–683. https://doi.org/10.1126/science.1161948

2. Perkins, K., Loeblein, P., & Dessau, K. (2010). PhET Interactive Simulations: New tools to promote student engagement and learning in science. The Physics Teacher, 48(4), 225–227.

3. PhET Interactive Simulations. University of Colorado Boulder. https://phet.colorado.edu/

4. Тұрғанбаева, Б. Ә. (2012). Оқытудың жаңа технологиялары. Алматы: “Арман” баспасы.

5. Әбенова, З. М. (2019). Цифрлық білім беру ресурстары және олардың оқытуда қолданылуы. // Қазақ университеті журналы. №2, 45–49 бет.

6. Сағындықов, Е. Н. (2021). Қашықтықтан оқытуда интерактивті симуляциялардың рөлі. // Білім және Ғылым журналы. №3, 38–42 бет.

7. Мектепке дейінгі және орта білім беру министрлігі. (2020). Жаратылыстану пәндерін оқыту әдістемесі бойынша нұсқаулық материалдар. Астана.

Аннотация

В статье представлен теоретический обзор моделирования PhET и его применение в образовательной сфере. Эффективность симуляций и их практическая значимость раскрываются на конкретных примерах. Также даны рекомендации по их использованию и рассмотрена перспектива внедрения PhET в будущее образование.

Ключевые слова

моделирование PhET, интерактивная симуляция, естественные науки, образовательные технологии, дистанционное обучение, визуализация, лабораторная работа, цифровое обучение, активность учащихся.

Abstract

This article provides a theoretical overview of PhET modeling and its application in education. The effectiveness and practical significance of the simulations are demonstrated through specific examples. Recommendations for effective use are given, and the future potential of PhET in the educational system is discussed.

Keywords

PhET modeling, interactive simulation, science education, educational technology, remote learning, visualization, virtual lab, digital education, student engagement.