400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 23 материал табылды

МӘДЕНИ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТЫҢ ДАМУЫ

Материал туралы қысқаша түсінік
– түркілердің Еуразия халықтарының мәдениетіне тигізген әсерін анықтайсыңдар; – Орталық Азиядағы түркі кезеңі мәдениеттерінің өзара ықпалдасуын және оның тарихи маңызын білетін боласыңдар;– тіл мен жазу мәдениетінің тарихи рөліне баға бересіңдер.
Материалдың қысқаша нұсқасы
img_page_1
Слайдтың жеке беттері

#1 слайд

1 слайд

Түркi мәдениетiнiң Еуропа және Азия халықтарының мәдениетiне ықпал етуі. Түркiлер әлемдiк өркениетке өз үлесiн қосты. Түркiлер

#2 слайд
Түркi мәдениетiнiң Еуропа және Азия халықтарының мәдениетiне ықпал етуі. Түркiлер әлемдiк өркениетке өз үлесiн қосты. Түркiлер сол кез үшiн жоғары экономикалық, саяси және мәдени дамуға жеттi. Алтайдың шикiзат байлығы тау-кен iсiнiң, металл өндірісі мен қолөнердiң жетілуіне бiршама ықпал еттi. Олар барлық отырықшы өркениеттер үшiн қол жетпейтiн қатынастар жүйесiн жасады. Орта ғасырлар дәуiрiнде Еуразия кеңiстiгiне мәдени жетiстiктердің тез таралуына арғы түркiлер (ғұндар) мен түркi-монғол тайпаларының қоныс аударуы әсерін тигізді. Егiншiлерге iшкi этникалық қатынастың тереңдей түсуi, ал көшпелi түркi тайпалары үшiн сыртқы этносаралық дамудың басымдығы тән болды. Еуразияның әр бөлiгiнде жергiлiктi және сырттан келген халықтың араласуы белсенді жүрдi. Түрлi халықтардың өзара ықпал етуi барысында жаңа этнос пайда болды.

2 слайд

Түркi мәдениетiнiң Еуропа және Азия халықтарының мәдениетiне ықпал етуі. Түркiлер әлемдiк өркениетке өз үлесiн қосты. Түркiлер сол кез үшiн жоғары экономикалық, саяси және мәдени дамуға жеттi. Алтайдың шикiзат байлығы тау-кен iсiнiң, металл өндірісі мен қолөнердiң жетілуіне бiршама ықпал еттi. Олар барлық отырықшы өркениеттер үшiн қол жетпейтiн қатынастар жүйесiн жасады. Орта ғасырлар дәуiрiнде Еуразия кеңiстiгiне мәдени жетiстiктердің тез таралуына арғы түркiлер (ғұндар) мен түркi-монғол тайпаларының қоныс аударуы әсерін тигізді. Егiншiлерге iшкi этникалық қатынастың тереңдей түсуi, ал көшпелi түркi тайпалары үшiн сыртқы этносаралық дамудың басымдығы тән болды. Еуразияның әр бөлiгiнде жергiлiктi және сырттан келген халықтың араласуы белсенді жүрдi. Түрлi халықтардың өзара ықпал етуi барысында жаңа этнос пайда болды.

Бұлғар халқы осылай қалыптасты: оңтүстiк славяндар мен фракиялықтар Дунайдың төменгi сағаларында өмiр сүрдi, кейiн мұнда түрк

#3 слайд
Бұлғар халқы осылай қалыптасты: оңтүстiк славяндар мен фракиялықтар Дунайдың төменгi сағаларында өмiр сүрдi, кейiн мұнда түркi бұлғарлар келіп, түркi хандарының билiгiн орнатты. Бүкiл тұрғындар «болгар» (бұлғар) атауын алды, бiрақ соған қарамастан этноста славяндық негiз сақталды. Қазiргi венгрлер және басқа шығысеуропалық этностар шамамен осылай қалыптасты. Барлық этностар өзара араласады. Бұл үрдiстер орта ғасырларда белсендi түрде жүрді. Бұл ретте орта ғасырлардағы түркі тайпалары жергілікті тұрғындармен қосылып, жаңа халықтардың пайда болуы на ықпал етті. Түркiлердiң көптеген жетiстiктерi: ат әбзелдерiнiң барлық түрлерi, атап айтқанда, темiр үзеңгiлер, ер-тоқымдар және басқа да көптеген заттар Еуразияның барлық халықтарының игiлiгiне айналады.

3 слайд

Бұлғар халқы осылай қалыптасты: оңтүстiк славяндар мен фракиялықтар Дунайдың төменгi сағаларында өмiр сүрдi, кейiн мұнда түркi бұлғарлар келіп, түркi хандарының билiгiн орнатты. Бүкiл тұрғындар «болгар» (бұлғар) атауын алды, бiрақ соған қарамастан этноста славяндық негiз сақталды. Қазiргi венгрлер және басқа шығысеуропалық этностар шамамен осылай қалыптасты. Барлық этностар өзара араласады. Бұл үрдiстер орта ғасырларда белсендi түрде жүрді. Бұл ретте орта ғасырлардағы түркі тайпалары жергілікті тұрғындармен қосылып, жаңа халықтардың пайда болуы на ықпал етті. Түркiлердiң көптеген жетiстiктерi: ат әбзелдерiнiң барлық түрлерi, атап айтқанда, темiр үзеңгiлер, ер-тоқымдар және басқа да көптеген заттар Еуразияның барлық халықтарының игiлiгiне айналады.

Орыс сенiмхаттарында түркiнiң «алтын», «пятиалтыни» сөздері жиі кездеседі. Орыс тарихшы сы Н.М. Карамзин былай деп жазды: «Бұх

#4 слайд
Орыс сенiмхаттарында түркiнiң «алтын», «пятиалтыни» сөздері жиі кездеседі. Орыс тарихшы сы Н.М. Карамзин былай деп жазды: «Бұхара мен Қыпшақ елінде өздерiнiң күмiс және мыс теңгесi болды. Алғашқысы «танга», екiншiсi «пула» деп аталды. Осыған орай ресейлiктер өздерiнiң күмiс ақшаларын «танга», ал мыс ақшаны «пула» деп атады». Түркi теңгелерiн айналымға кiргiзген Русь олардың атаулары мен белгiлерiн де қабылдады.

4 слайд

Орыс сенiмхаттарында түркiнiң «алтын», «пятиалтыни» сөздері жиі кездеседі. Орыс тарихшы сы Н.М. Карамзин былай деп жазды: «Бұхара мен Қыпшақ елінде өздерiнiң күмiс және мыс теңгесi болды. Алғашқысы «танга», екiншiсi «пула» деп аталды. Осыған орай ресейлiктер өздерiнiң күмiс ақшаларын «танга», ал мыс ақшаны «пула» деп атады». Түркi теңгелерiн айналымға кiргiзген Русь олардың атаулары мен белгiлерiн де қабылдады.

Бiр мәдениеттiң басқа мәдениетке ықпалы – адамзат тарихындағы тұрақты үрдiс. Орта ғасырларда әлемнiң төрт патшалығы тұжырымдам

#5 слайд
Бiр мәдениеттiң басқа мәдениетке ықпалы – адамзат тарихындағы тұрақты үрдiс. Орта ғасырларда әлемнiң төрт патшалығы тұжырымдамасы қалыптасты. Оған дүниенiң төрт бұрышында орналасқан төрт әлемдік монархия негіз болды. Олар – оңтүстiктегi (Үндiстан) пiлдер патшасының империясы, батыс тағы (Византия) асыл заттар патшалығы, солтүстiктегi (Түрiк қағанаттары) жылқылар патшасы, шығыстағы (Қытай) адам патшасы. Жiбек жолы бүкiл осы төрт патшалықты өзара байла ныстырды. Сауда жолы бойымен дiни наным-сенімдер де тарады, ал миссионерлер өз дiнiн теңiздiң ар жағындағы елдерге таратты. Үндiстаннан Орталық Азияға будда; Батыс және Шығыс елдерiнен христиан, кейiн ислам дiндерi келдi. Сириялық бай-көпестер мен қолөнершiлердің Жерорта теңiзi жағалауларынан Қытайға дейiнгі аралықта өз сауда- саттық орындары болды. Бұл жолдың бүкiл өн бойында сириялықтар дін мен жазуды таратты. Ежелгі сауда жолында түрлi мәдениеттердiң араласуына қолайлы негiз жасалды.

5 слайд

Бiр мәдениеттiң басқа мәдениетке ықпалы – адамзат тарихындағы тұрақты үрдiс. Орта ғасырларда әлемнiң төрт патшалығы тұжырымдамасы қалыптасты. Оған дүниенiң төрт бұрышында орналасқан төрт әлемдік монархия негіз болды. Олар – оңтүстiктегi (Үндiстан) пiлдер патшасының империясы, батыс тағы (Византия) асыл заттар патшалығы, солтүстiктегi (Түрiк қағанаттары) жылқылар патшасы, шығыстағы (Қытай) адам патшасы. Жiбек жолы бүкiл осы төрт патшалықты өзара байла ныстырды. Сауда жолы бойымен дiни наным-сенімдер де тарады, ал миссионерлер өз дiнiн теңiздiң ар жағындағы елдерге таратты. Үндiстаннан Орталық Азияға будда; Батыс және Шығыс елдерiнен христиан, кейiн ислам дiндерi келдi. Сириялық бай-көпестер мен қолөнершiлердің Жерорта теңiзi жағалауларынан Қытайға дейiнгі аралықта өз сауда- саттық орындары болды. Бұл жолдың бүкiл өн бойында сириялықтар дін мен жазуды таратты. Ежелгі сауда жолында түрлi мәдениеттердiң араласуына қолайлы негiз жасалды.

Көне қорымдар мәдениеттерд iң өзара ықпалдасуын зерттеуде негізгі тарихи деректердің бiрi болып табылады. Мәселен, Черниговтағ

#6 слайд
Көне қорымдар мәдениеттерд iң өзара ықпалдасуын зерттеуде негізгі тарихи деректердің бiрi болып табылады. Мәселен, Черниговтағы Х ғасырға жататын қорғандардың бiрiнен тұрмыс заттары мен ыдыс- аяқтар табылған. Барлық заттарда түркi аңыздарының мифологиялық көрiнiстерi бейнеленген. Бұл қорған Чернигов воеводасына (әскербасына) тиесiлi болған. Екi халықтың өзара қарым-қатынасында бір бірінен тұрмыс заттары мен олардың атау ларын үйренулеріне болады, алайда жерлеу ғұрпын алу мүлде мүмкiн емес. Материалдық және рухани мәдениеттердің өзара ықпалдастығы мен бір-бірін байытуы Еуразия құрлығының бүкілдерлік халықтарының VI–ХІІІ ғасырлардағы мәдениет ескерткіштерінен көрініс тапты.

6 слайд

Көне қорымдар мәдениеттерд iң өзара ықпалдасуын зерттеуде негізгі тарихи деректердің бiрi болып табылады. Мәселен, Черниговтағы Х ғасырға жататын қорғандардың бiрiнен тұрмыс заттары мен ыдыс- аяқтар табылған. Барлық заттарда түркi аңыздарының мифологиялық көрiнiстерi бейнеленген. Бұл қорған Чернигов воеводасына (әскербасына) тиесiлi болған. Екi халықтың өзара қарым-қатынасында бір бірінен тұрмыс заттары мен олардың атау ларын үйренулеріне болады, алайда жерлеу ғұрпын алу мүлде мүмкiн емес. Материалдық және рухани мәдениеттердің өзара ықпалдастығы мен бір-бірін байытуы Еуразия құрлығының бүкілдерлік халықтарының VI–ХІІІ ғасырлардағы мәдениет ескерткіштерінен көрініс тапты.

Сабақ аяқталды Сау болыңыздар!

#7 слайд
Сабақ аяқталды Сау болыңыздар!

7 слайд

Сабақ аяқталды Сау болыңыздар!

Материалды PowerPoint форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
1 ұстаз жүктеп алған
30 қыркүйек
561
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі