400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 23 материал табылды

САУДА МЕН ЕГІНШІЛІК. МАТЕРИАЛДЫҚ МӘДЕНИЕТ

Материал туралы қысқаша түсінік
– сауданың дамуымен; – егіншілер мен көшпелі дала арасындағы қарымқатынас мәселелерімен; – Х–ХІІІ ғасырлардағы көшпелілердің өмір салты және шаруашылық түрлерімен; – құймалы жылтыр бояулы ыдыс, зооморфты өрнек ұғымдарымен танысасыңдар.
Материалдың қысқаша нұсқасы
img_page_1
Слайдтың жеке беттері

#1 слайд

1 слайд

Кедер қаласы испиджаб қаласы

#2 слайд
Кедер қаласы испиджаб қаласы

2 слайд

Кедер қаласы испиджаб қаласы

#3 слайд

3 слайд

Сауда көшпелілермен шегаралас қалаларда ана ғұрлым қарқынды жүрді. Қала тұрғындары көш пелілерден жылқы, мал, жүн, тер i, ки

#4 слайд
Сауда көшпелілермен шегаралас қалаларда ана ғұрлым қарқынды жүрді. Қала тұрғындары көш пелілерден жылқы, мал, жүн, тер i, киiз, аң те рiсiн алды. Ал дала тұрғындары мал өнімдерін өз де ріне қажетті мата, нан, ыдыс-аяқ т.б. заттарға айырбастады. Сауда екi жаққа да тиімді еді. Бұл кезеңде қала мен оның төңірегіндегі егіншілер арасында да сауда кеңінен өріс алды. Қалаға егіншілер ауылшаруашылығы өн iмдерiн негiзiнен астық, жем iс әкелдi. Қала қолөнерш iлерiнiң қыштан жасаған заттарын, шыныаяқ,зергерлiк бұйымдар мен әшекейлерін сатып алды. Жәрмеңке саудасы көшпелілермен шегаралас қала ларда анағұрлым қарқынды жүрді.

4 слайд

Сауда көшпелілермен шегаралас қалаларда ана ғұрлым қарқынды жүрді. Қала тұрғындары көш пелілерден жылқы, мал, жүн, тер i, киiз, аң те рiсiн алды. Ал дала тұрғындары мал өнімдерін өз де ріне қажетті мата, нан, ыдыс-аяқ т.б. заттарға айырбастады. Сауда екi жаққа да тиімді еді. Бұл кезеңде қала мен оның төңірегіндегі егіншілер арасында да сауда кеңінен өріс алды. Қалаға егіншілер ауылшаруашылығы өн iмдерiн негiзiнен астық, жем iс әкелдi. Қала қолөнерш iлерiнiң қыштан жасаған заттарын, шыныаяқ,зергерлiк бұйымдар мен әшекейлерін сатып алды. Жәрмеңке саудасы көшпелілермен шегаралас қала ларда анағұрлым қарқынды жүрді.

Тауарлы-ақша қатынастарының өсуі. Х - ХІІІ ғасырдың басында айырбасты тауарлы ақша қатынастары ығыстырды. Қазақстанның ірі И

#5 слайд
Тауарлы-ақша қатынастарының өсуі. Х - ХІІІ ғасырдың басында айырбасты тауарлы ақша қатынастары ығыстырды. Қазақстанның ірі Испиджаб, Отырар т.б. қалаларында теңге сарайлары жұмыс iстедi. Айналымға жоғары сапалы күм iс дирхемдер енгізілді. Күм iс дирхемдер шығару Х I ғасырдың соңына дей iн жалғасты. ХI–ХII ғасырдың соңынан бастап дирхемдердiң сыртын күм iспен жалатып, мыстан соға бастады. Бұған «күмiс дағдарысы » деп аталатын күм iс қорының азаюы себеп болды. Қазақстан тұрғындарында, сондай-ақ халықаралық сауда құралы және табыс көзі ретiнде алтын динарлар қолданылды. Алтын динарлар теңге сарайларында шығарылды, олардың сапасы мен салмағы б iр-бiрiнен ерекшелендi. Теңге сарайларында мыс фельстер соғылды. Мыс фельстер – айналым мен төлемнiң жаппай қолданыстағы құралы, iшкi нарықта ұсақ бөлшек сауда саласында пайдаланылды.

5 слайд

Тауарлы-ақша қатынастарының өсуі. Х - ХІІІ ғасырдың басында айырбасты тауарлы ақша қатынастары ығыстырды. Қазақстанның ірі Испиджаб, Отырар т.б. қалаларында теңге сарайлары жұмыс iстедi. Айналымға жоғары сапалы күм iс дирхемдер енгізілді. Күм iс дирхемдер шығару Х I ғасырдың соңына дей iн жалғасты. ХI–ХII ғасырдың соңынан бастап дирхемдердiң сыртын күм iспен жалатып, мыстан соға бастады. Бұған «күмiс дағдарысы » деп аталатын күм iс қорының азаюы себеп болды. Қазақстан тұрғындарында, сондай-ақ халықаралық сауда құралы және табыс көзі ретiнде алтын динарлар қолданылды. Алтын динарлар теңге сарайларында шығарылды, олардың сапасы мен салмағы б iр-бiрiнен ерекшелендi. Теңге сарайларында мыс фельстер соғылды. Мыс фельстер – айналым мен төлемнiң жаппай қолданыстағы құралы, iшкi нарықта ұсақ бөлшек сауда саласында пайдаланылды.

#6 слайд

6 слайд

#7 слайд

7 слайд

#8 слайд

8 слайд

Мыстан жасалған бұйымдар өндiру әсіресе қалаларда кеңінен таралды. Қолөнершілер мыстан ыдыс-аяқ, әшекейлер, қоладан ғажа

#9 слайд
Мыстан жасалған бұйымдар өндiру әсіресе қалаларда кеңінен таралды. Қолөнершілер мыстан ыдыс-аяқ, әшекейлер, қоладан ғажайып шырағдандар жасады.

9 слайд

Мыстан жасалған бұйымдар өндiру әсіресе қалаларда кеңінен таралды. Қолөнершілер мыстан ыдыс-аяқ, әшекейлер, қоладан ғажайып шырағдандар жасады.

Қолөнер өнд iрiсiнiң ең ежелг i салаларының б iрi – терi мен жүн өңдеу еді. Әдетте әр көшпел i қажеттi заттарды өздер i дайында

#10 слайд
Қолөнер өнд iрiсiнiң ең ежелг i салаларының б iрi – терi мен жүн өңдеу еді. Әдетте әр көшпел i қажеттi заттарды өздер i дайындай алды. Далалықтар ки iзден үйге қажетті жабдықтардан бастап ки iмге дейiн өздері жасады . Рубруктың деректері бойынша, «қыпшақтар үйд i ақ киiзбен жапты, киiзге жарқырап тұруы үшiн жиі-жиі әктас, ақ топырақ және сүйек ұн тағын септі, олар кейде қара киізді де пайдалан ды. Ою-өрнектер мен аң-құстың бейнесін салып, түстi киiз басты». Киiз үй мен арба жасайтын қолөнерш iлердiң ерекше тобы болды. Олар өз кәсібіне қажетті ағаш өсетін жерлерде тұрды. Қолөнерш iлер түрлi еңбек құралдарын пайдаланды. Арбалар мен ки iз үйдің ағаш құрылымын жасап сатты немесе азық-түл iк пен малға айырбастады. Олар көбінесе тапсырыспен жұмыс істеді. Көшпелі қауымдағы қолөнерш iлер құрал сайманын алып, ауылмен б iрге көшiп жүрдi. Металл балқытушылар мен ұсталар шағын тұрақтарда отырықшы өм iр кештi. Археологиялық зерттеу жұмыстарының нәти жесінде табылған бұйымдар мен жазба деректер көшпелілердің күнделікті өмірі, шаруашылығы, діни наным-сенімдері, қолөнері туралы жан-жақты білуге мүмкіндік береді

10 слайд

Қолөнер өнд iрiсiнiң ең ежелг i салаларының б iрi – терi мен жүн өңдеу еді. Әдетте әр көшпел i қажеттi заттарды өздер i дайындай алды. Далалықтар ки iзден үйге қажетті жабдықтардан бастап ки iмге дейiн өздері жасады . Рубруктың деректері бойынша, «қыпшақтар үйд i ақ киiзбен жапты, киiзге жарқырап тұруы үшiн жиі-жиі әктас, ақ топырақ және сүйек ұн тағын септі, олар кейде қара киізді де пайдалан ды. Ою-өрнектер мен аң-құстың бейнесін салып, түстi киiз басты». Киiз үй мен арба жасайтын қолөнерш iлердiң ерекше тобы болды. Олар өз кәсібіне қажетті ағаш өсетін жерлерде тұрды. Қолөнерш iлер түрлi еңбек құралдарын пайдаланды. Арбалар мен ки iз үйдің ағаш құрылымын жасап сатты немесе азық-түл iк пен малға айырбастады. Олар көбінесе тапсырыспен жұмыс істеді. Көшпелі қауымдағы қолөнерш iлер құрал сайманын алып, ауылмен б iрге көшiп жүрдi. Металл балқытушылар мен ұсталар шағын тұрақтарда отырықшы өм iр кештi. Археологиялық зерттеу жұмыстарының нәти жесінде табылған бұйымдар мен жазба деректер көшпелілердің күнделікті өмірі, шаруашылығы, діни наным-сенімдері, қолөнері туралы жан-жақты білуге мүмкіндік береді

Сабақ аяқталды Сау болыңыздар!

#11 слайд
Сабақ аяқталды Сау болыңыздар!

11 слайд

Сабақ аяқталды Сау болыңыздар!

Материалды PowerPoint форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
8 ұстаз жүктеп алған
30 қыркүйек
759
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі