Сынып:6

Күні: 22.04.2020ж

Сабақтың тақырыбы: Гиперсілтемелер

Сабақтың мақсаты: 6.2.2 1 сілтемелерді ұйымдастыру

6.4.2.1 авторлық құқық,плагиат ұғымдарын түсіндіру

   Құжаттың көлемі үлкейген сайын, оның ішінен кажетті ақпаратты тез тауып алу мәселесі қиындайды. Қажетті бөлімге жылдам өтіп, оның қатесіне түзету енгізуге көп уақыт кетеді. Word мәтіндік редакторында осындай мәселені шешу үшін гиперсілтеме қолданылады.

Гиперсілтеме – құжаттың өзіндегі әріп, сөз, сөйлем, абзац немесе графикалық объектілердің біріне немесе жергілікті дискіде, компьютерлік желіде файл, бума, қосымша, веб-беттерге сілтеме беретін гипер-мәтіндік құжаттың бөлігі.

Сілтеме қою электрондық мәтіндер мен құжаттарда оңай жүзеге асады.
   ​Word-та гиперсілтемені іске қосу үшін, гиперсілтеме бергіміз келетін әріп, сөз, сөйлем, абзац немесе графикалық объектілердің бірін ерекшелеп алып, Вставка (Кірістіру) → Гиперссылка (Гиперсілтеме) командаларын орындаймыз (2-сурет).

Құрылымы гиперсілтемелер көмегі-мен құрастырылған  құжаттар мәтіні гипермәтін деп аталады.

Командалар орындалғанда Вставка гиперссылки (Гиперсілтемелерді кірістіру) сұхбат терезесі пайда болады (3-сурет). Гиперсілтемені құжатқа кіріктірудің 4 түрі бар.

 Мысалы, мәтіндік құжатта принтер сөзі кездесті делік. Сөзді ерекшелеп алып, осы тақырыптағы басқа файлмен немесе сондай деректерді қамтитын интернеттегі сайт адресіне гиперсілтеме орнатайық. Гиперсілтеме берілген сөздің түсі негізгі мәтіндегі қаріптерді түсі ауысады. Онда мәтіндегі гиперсілтемені іске қосу үшін CTRL пернесін басып тұрып, принтер сөзін тінтуірдің сол жақ пернесімен шерту қажет. Басқа гиперсілтемелерді беру үшін әрқайсысының өз сұхбат терезесінде тиісті командаларды орындаймыз.

Гиперсілтеме кіріктіру

1. Ерекшеленген объектіні сыртқы файл немесе веб-бетпен байланыстыру.
​2. Ерекшеленген объектіні құжат ішіндегі екінші бір орынмен байланыстыру.
​3. Ерекшеленген объектіні жаңадан құрылатын жаңа құжатпен байланыстыру.
​4. Ерекшеленген объектіні электрондық поштамен байланыстыру.

   Ерекшеленген объектіні құжат ішіндегі екінші бір орынмен байланыстыру үшін құжатқа алдын ала Закладка (Бетбелгі) қоюымыз керек. Ол үшін 2-суреттегі Закладка (Бетбелгі) командасын орындасақ, оның сұхбат терезесі пайда болады (4-сурет).
   ​Сұхбат терезесінен көріп тұрғандай мәтіндік құжаттың 3 жерінде А, Б және С бетбелгілері қойылған. Енді құжат-тың бір бөлігінен бетбелгі қойылған тұсына жылдам өту үшін гиперсілтеме беретін тиісті объектіні таңдап, Гипер-сілтеме кіріктіру терезесіндегі (2-сурет) 2-әдіс арқылы А, Б, С бетбелгілерінің бірімен байланыстырамыз. Демек гиперсілтемелер көмегімен парақтары көп құжаттың бір бөлігінен екінші бір бөлігіне ауысуға болады екен.

   Гипермәтін ұғымын 1965 жылы Тед Нельсон енгізген. Оның тұжырымы бойынша, «Гипермәтін – мәтінді тармақтау немесе сұраныс бойынша әрекетті орындау» деген мағына береді. Әдетте, гипермәтін – оқыла-тын ақпаратты немесе оқылым тізбегін таңдауға мүмкіндік беретін, олардың арасында өту түйіндерін қамтитын мәтіндер жиынтығы.

   Гиперсілтемені құжаттан алып тастаудың бірінші тәсілі гиперсілтеме берілген объектіні тінтуірдің оң жақ  батыр-масымен шертуден пайда болған контекстік мәзірден Удалить гиперссылку (Гиперсілтемені алып тастау) командасын таңдау. Екінші тәсілі – гиперсілтеме берілген объектіні ерекшелеп, Вставка гиперссылки  (Гиперсілтемелерді кіріктіру) сұхбат терезесінен адрес жолағындағы сілтемені Удалить ссылку (Сілтемені жою) батырмасы көмегімен орындау. Гиперсілтемелер  электрондық қосымшалар, веб-сайттар, электрондық кітапхана және т.б. құрғанда өте қолайлы.

Гиперсілтеме – гиперссылка – hyperlink   
​Бетбелгі – закладка – bookmark

Оқу тапсырмалары:

1. Гиперсілтеме мен гипермәтін дегеніміз не?

2. Бір құжаттан мәтінге гиперсілтемені қалай кірістіруге болады?

3. Плагиат дегеніміз не?

(Осы сұрақтарға жауапты дәптерлеріңе жазып алыңдар. §6,2 оқу 149-бет)

Сендерге сәттілік тілейміз!