6-сыныптың жаратылыстану пәнінен «Адам. Жер. Ғалам» бөліміне арналған сұрақтары мен жауаптарының үлгісі:

1. Сұрақ: Ғалам дегеніміз не?

Жауап: Ғалам – бұл кеңістіктегі барлық материя мен энергияның жиынтығы, оның құрамына жұлдыздар, планеталар, галактикалар және басқа да аспан денелері кіреді.

2. Сұрақ: Галактика дегеніміз не және оның қандай түрлері бар?

Жауап: Галактика – көптеген жұлдыздар, планеталар, тозаңдар және газдардан тұратын үлкен жұлдыздар жүйесі. Галактикалардың негізгі үш түрі бар: спиральді, эллипстік және ирек галактикалар.

3. Сұрақ: Күн жүйесіне кіретін аспан денелерін атаңыз.

Жауап: Күн жүйесіне Күн және оның айналасындағы 8 планета (Меркурий, Шолпан, Жер, Марс, Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун), олардың серіктері, астероидтар және кометалар кіреді.

4. Сұрақ: Жердің пішіні қандай және оны қалай сипаттайсыз?

Жауап: Жердің пішіні – шамамен шар тәрізді, бірақ ол полюстерінен сәл қысыңқы, ал экватор бөлігінде сәл дөңес келеді. Мұндай пішін "геоид" деп аталады.

5. Сұрақ: Күн жүйесіндегі ең үлкен планета қайсы?

Жауап: Күн жүйесіндегі ең үлкен планета – Юпитер.

6. Сұрақ: Жер мен Күннің арақашықтығы шамамен қанша?

Жауап: Жер мен Күннің арақашықтығы шамамен 150 миллион шақырым немесе 1 астрономиялық бірлік (а.б.).

7. Сұрақ: Күн жүйесінде тіршілікке қолайлы деп саналатын жалғыз планета қайсы?

Жауап: Күн жүйесінде тіршілікке қолайлы жалғыз планета – Жер.

8. Сұрақ: Ай дегеніміз не және оның Жер үшін маңызы қандай?

Жауап: Ай – Жердің табиғи серігі. Оның Жер үшін маңызы үлкен, өйткені ол біздің ғаламшарымызда толқын құбылысын тудырады және оның тұрақты климатын қамтамасыз етуге көмектеседі.

9. Сұрақ: Күннің энергиясы қалай пайда болады?

Жауап: Күннің энергиясы оның ядросында жүретін термоядролық реакциялар нәтижесінде пайда болады, онда сутек атомдары бірігіп, гелий атомдарына айналады және үлкен энергия бөлінеді.

10. Сұрақ: Тәулік пен жыл дегеніміз не және олар қалай пайда болады?

Жауап: Тәулік – Жердің өз осінен бір рет айналып шығу уақыты (24 сағат). Жыл – Жердің Күнді толық бір рет айналып шығу уақыты (шамамен 365 күн). Бұл айналу қозғалыстары күн мен түннің ауысуы мен жыл мезгілдерінің өзгеруін тудырады.

11. Сұрақ: Жер Күннің айналасында қандай траектория бойымен қозғалады?

Жауап: Жер Күннің айналасында эллипс тәріздес траектория бойымен қозғалады.

12. Сұрақ: Жыл мезгілдерінің ауысуының себебі неде?

Жауап: Жыл мезгілдерінің ауысуы Жердің өз осіне 23,5° бұрышпен еңкеюі және оның Күнді айналуы нәтижесінде болады. Жер әртүрлі уақытта Күнге әртүрлі бұрышпен еңкейіп тұрады, бұл жарық пен жылудың таралуына әсер етеді.

13. Сұрақ: Адамдардың ғарышты зерттеуге арналған алғашқы құралы қандай болды?

Жауап: Адамдардың ғарышты зерттеуге арналған алғашқы құралы – телескоп.

14. Сұрақ: Жұлдыздар мен планеталардың айырмашылығы неде?

Жауап: Жұлдыздар өзінен жарық пен жылу шығарады, ал планеталар жарық шығармайды, олар тек жұлдыздардың жарығын шағылыстырады. Жұлдыздар – өте ыстық газдан тұратын аспан денелері, ал планеталар – жұлдыздардың айналасында қозғалатын салқын денелер.

15. Сұрақ: Адамның ғарышқа алғашқы ұшуы қашан және кімнің есімімен байланысты?

Жауап: Адамның ғарышқа алғашқы ұшуы 1961 жылы 12 сәуірде Юрий Гагарин есімімен байланысты. Ол ғарышқа "Восток-1" кемесімен ұшып шыққан.

Бұл сұрақтар мен жауаптар 6-сыныптың «Адам. Жер. Ғалам» бөліміндегі маңызды тақырыптарды қамтиды және БЖБ кезінде осы тақырып бойынша оқушылардың білімін бағалауға көмектеседі.