Облыстық биология пән мұғалімдерінің олимпиадасы.

Практикалық тур.

ЕСЕП №. ( 2 ұпай) Төменде өсімдік ұлпалары мен олардың клеткаларының суреттері берілген. Суреттегі өсімдік ұлпалары мен олардың жасушаларына тән ерекшеліктер мен белгілерді кестеден анықтаңыздар.

	Ерекшіліктері мен белгілері	жауабы
I	Клетка немесе функциональды жағдайдағы өлі клеткалар	А,В,F
II	Осы клеткаларда немесе клеткада плазмодесмалар болады	C, D, E
III	Картопты жеген кезде, осы клетка немесе клеткалардан құралған ұлпаларды пайдаланасыздар	D
IV	Жаңғақ қабығын қатайтушы клетка немесе клеткалар	F

Есеп №2. Төменде жоғары сатылы және төменгі сатылы өсімдіктер өкілдері мен олардың мүшелерінің атаулары берілген. (7 ұпай)

Өсімдіктер атаулары:

1.көкек мүгі

2 хлорелла.

3.сфагнум

4. арша

5. фукус

6. плаун

7. кипарис

8. улотрикс

9. қырықбуын

10.адиантум

11 тисс

12. кладофора

13. қарағай

14. маршанция

Өсімдіктер мүшелері:

а. қабаттама п. спорангий

б.өркен р.сорустары в.ризоидтары с.аталық бүрлер

г.антеридий т.тозаң

д.архегоний у.аналық бүрлер

е.қауашақ ф.тұқымбүршігі

ж.өскіншек з. гаметофит

и. спорофит к.діңше

л. тамырсабақ м. тамыр

н. сабақ о.жапырақ

Жоғарыда аталған өсімдіктерді топтар бойынша бөліңіздер және оларға тән мүшелерді анықтаңыздар.

Жауаптар кестесі:

ЕСЕП № 3. ( 3 ұпай) Суретте сцифомедузаның көбею жолдары көрсетілген. Көбею кезінде кездесетін медузаның ұрпақтарының атауларын анықтаңыздар.

Жауаптар кестесі:

Есеп№4. Кестеде келтірілген витаминдердің химиялық атауларын табыңыздар – 4 ұпай

Есеп № 5. Амниоттардың анамнийлерден ерекшелінетін белгілерін анықтаңыздар.( 3 ұпай)

Жауаптарыңызды «+» белгісімен енгізіңіздер:

Есеп №6. Өсімдіктер мен олардың құрылыс ерекшіліктері арасындағы сәйкестікті табыңыздар.(5 ұпай)

Құрылыс ерекшеліктері:

1.Споралары спорангиилерде пісіп жетіледі

2 Бесмүшелік гүл түрі

3.Қабаттамалар бөліктері арқылы көбейеді

4.Көктемгі және жаздық түйіндері болады

5.Тозаңдары аталық бүршіктерде пісіп жетіледі

6.Жемісі-жаңғақ

7.Өмір сүру формасы- ағаш

8.Өсімдіктің барлық клеталарының құрылысы ұқсас болып келеді

9.Жерасты вегативті органы –тамырсабақ

10.Тозаңдану кезінде тозаң аналық аузына келіп түседі

Есеп №7. Тері мен теріасты қабатының құрылыстары мен олардың қызметтері туралы мәліметтерді пайдалана отырып, кестені толтырыңыздар.(6 ұпай)

Есеп №8. (2ұпай) Қос тізбекті ДНК молекуласында 160 жұп негіздері бар. Оның құрамының 20% -ті аденин. Ал, осы молекуладағы цитозиннің мөлшері қандай?

Жауабы----- цитозин.

Есеп№ 9. (2 ұпай) Сақиналы қостізбекті плазмиданың ұзындығы - 5243 жұп нуклеотид деп есептейік (ж.н.)

a. ДНҚ- В формада (В-форма, бірінші рет Дж. Уотсон және Ф. Крик сипаттаған) деп есептеп, плазмидалық ДНҚ-ның ұзындығын есептеңіз _____________ нм.

Задача №10 (6 ұпай) Алуан түрлі биотехнологиялық өндірістен алынған өнімдерді (1–12) оған қатысушы микроағзалармен (А–И) сәйкестендіріңіз.

10. витамин В₁₂;

11. треонин;

12. ақуызды-дәруменді концентраттар.

Есеп № 11 [4 ұпай]

Тирозин амин қышқылы көптеген биологиялық белсенді аминқышқылдарының (адреналин, норадреналин, меланин, дофамин т.б.) негізі болып табылады. Төменде тирозиннен биобелсенді аминқышқылдарының түзілу жолдары берілген. Суретке мән бере отырып, интермедиаттар атауларын (1-8) сәйкесінше синтез реакцияларын жылдамдататын ферменттермен (А-З) сәйкестендіріңіз

Метаболиттер мен ферменттер:

А) дофамин-бета-гидроксилаза;

Б) тирозингидроксилаза;

В) фенилэтаноламин-N-метилтрансфераза;

Г) ароматты аминқышқылдардың декарбоксилазасы;

Д) адреналин;

Е) норадреналин;

Ж) дофамин;

З) дигидроксифенилаланин (ДОФА).