Этнодизайн – еліміздің ерекшелігін таныттатын өнер

Этнодизайн – еліміздің ерекшелігін таныттатын өнер

Дизайнерлік қызмет бұрыннан белгілі болғанымен, этнодизайнерлік шығармашылық саласындағы академиялық зерттеулер жақында ғана басталды. Соңғы мыңжылдықтағы экономикалық, саяси, мәдени өзгерістер этнодизайнды жаңаша түсінуге алып келді. Этнодизайн түсінігі көп жағдайларда ұлттық қолөнер және дизайн ұғымдарымен байланысты.

Бүгінгі күнгі этнодизайн өзінің шығармашылық бастауын дизайннан алған. Соңғы жылдары өнер мен кәсіпкерлік саласында этнодизайн және ұлттық дизайн ұғымдары өте маңызды бола түсуде.

Жаңа бұйымның кеңістік үш өлшемді форма көрінісі компьютерлік техника арқылы беріліп, оның бөлшектерінің сызбасы мен құрастыру сызбалары орындалады. Түстік шешімдері шығарылады, безендіру талаптары көрсетіледі, өлшемдік көрсеткіштері анықталады.

Этнодизайнерлік қызмет – кәсіпкерлікпен тығыз байланысты. Тұтынушылардың сұранысы мен эстетикалық талғамы үнемі даму үстінде болғандықтан, этно дизайнерлер қызметі үнемі форма құрау, түстік шешім табу, эргономика бағытындағы ізденісті қажет етеді.

Этнодизайнерлік шығармашылықтағы жаңадан дамып келе жатқан саланың бірі – киіз өңдеу технологиясы. Қазіргі кезде жүнді даярлау, киіз басу, ою – өрнектерді киіз бетіне түсіру технологиясы немесе киіздің қалыңдық өлшемдерін әр түрлі етіп даярлау технологиясымен қатар киізден шапан, бас киім, камзол, көйлек, жеңсіз шапан, кәжекей т.б. киімдер даярлау технологиясы даму үстінде.

Қазіргі кезде жүнді жуу, киіз басу, инемен шаншу, түйреу, жұмыстарын орындайтын техникалар өмірге келуде. Сонымен қатар зергерлік өнер саласында жасалған этнодизайнерлік бұйымдар қатарына білезік, сырға, сақина, қапсырма, әшекейлері жасалуда, дәнекерлеу, егу, тегістеу, жылтырату технологиясы кең түрде қолданылуда.

Этнодизайндағы жаңа технологияның бір саласы – ағаш өңдеу мен оны безендіру саласында қолданылуда. Жаңа этнодизайнерлік жоба жасау, оны материалмен орындау үдерісі кесу, ою, безендіру, бедерлеу, түс беру, жылтырату әдістері жаңа технология мен техниканы қолдану арқылы орындалуда.

Қазіргі кезде этнодизайн бұйымдарын еліміздегі және шет елдердегі ұлттық мұражайлардан, көркем өнер галерияларынан, шеберханалардан , жеке коллекциянерлер қорларынан көруге болады. Этнодизайн өнерінің қарқынды дамуы еліміздегі ішкі және сыртқы туризмнің дамуымен тығыз байланысты. Туристердің қолөнер бұйымдарына деген сұранысының артуы этнодизайн өнерінің қарқындап дамуына алып келеді.

Дизайн өнеріне деген сұраныстың көтерілуімен оған толық жауап беретін қолөнершілер еңбегінің жеткізіліксіздігі дизайн саласында инновациялық технологияның дамуына жол ашты. Көркем бұйым жасау үрдісінде көп данамен бұйым шығару жаңа техниканы қолдану қарқынды дами түсті. Бұл жағдай өз кезегінде этнодизайнның қалыптасып дамып, одан әрі жетілуіне алып келді.