Жалаң және жайылма сөйлем

Тақырыбы: Жалаң және жайылма сөйлем

Мақсаты:

Білімділік: сөйлем мүшелері жөнінде білімдерін пысықтау.Жай сөйлемнің түрлері жалаң және

жайылма сөйлем туралы түсінік беру.
Тәрбиелік: ұқыптылыққа және топпен жұмыс жасауға баулу

Дамытушылық: сөйлеу шеберліктерін, ойлау қабілеттерін дамыту. Сөйлем мүшелері жөнінде

білімдерін кеңейту.

Сабақ түрі: Аралас

Көрнекілігі: суреттер, топ атаулары қиындылар,сөздер т.б.

Сабақ барысы:

І.Бағдарлау кезеңі

1.Өткенді пысықтау

-Балалар біз өткен сабақтарда сөздердің басынан кешкен оқиғалары туралы әңгімелескенбіз. Қане сол әңгімені кім есімізге түсіріп жібереді?

-Ертеде жер бетінде көптеген сөздер өмір сүріпті.Біркүні олар өзара бірлесіп, өмір сүруге келіседі. Сөйтіп бір-бірімен тату сөздер бірігіп, өздеріңе арнап «СӨЙЛЕМ» деген үй салып алыпты.

- Сөйлемдегі толық мағыналы сөздер өздерің қалай атады?

- Сөйлем мүшелері неше түрге бөлінеді?

- Тұрлаулы мүшелерді ата

-Бастауыш дегеніміз не?

-Баяндауыш дегеніміз не?

-Тұрлаусыз мүшелер дегеніміз не?

Мұғалім: бүгінгі сабақта біз топтармен жұмыс жасаймыз. Топпен жұмыс жасап ерекшеленгенмен мақсатымыз бір. Ол- бүгінгі сабақты меңгеру. Ол үшін бізге білім, бірлік және еңбек қажет. Сол себепті топтарымыздың аттары «Білім» тобы, «Бірлік» тобы және «Еңбек» тобы деп аталады.Тапсырмаларды орындау арқылы қағаз қиындыларынан менің жасырған суреттімді құрастыра аласыңдар. Ал іске сәт!

1-ші тапсырма:

Суретпен жұмыс

-Әр топқа суреттер беріледі.Сол суреттерге байланысты сөйлемдер құрастырып, сөйлем мүшелеріне талдау қажет.

Қиындыға жазылған сөйлем:

«Қазақстан –сенің туған жерің,атамекенің»

2-ші тапсырма:

-Берілген сызбаға сәйкес сөйлемдер құрастыру

1.

2 .

3 .

Қиындыға жазылған сөйлем

«Қазақстан Республикасы –тәуелсіз мемлекет»

2.Мұғалім : тақтадағы жазылған сөйлемдеріміз бір ғана тиянақты ойды беріп тұр. Бұларды жай сөйлем дейміз.

3-ші тапсырма:

«Ойлан тап!» ойыны

-әр топқа математикалық амалдарды орындау арқылы жасырынған сөзді табу қажет.

Олар «жалаң, жайылма,сөйлем» сөздері

Қиындыдағы сөйлем:

«1991жылы 1 желтоқсанда Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев сайланды»

4.Жаңа тақырыпты хабарлау

-бүгінгі сабағымыздың тақырыбы: «Жалаң және жайылма сөйлем». Жалаң жайылма сөздерінің мағынасын түсініп алайық.

Сыр сандық

Жалаң - жұқа, мөлшері аз,жіңішке,жалғыз, ештеңе жоқ, жалаңаш

Жайылма – молшылық, мөлшері мол,толық, көп, жалпақ, көлемді,үлкен

5.Сөйлемдерді салыстыру

Қ ар жауды. Қар қалың жауды

Ұшақ көтерілді Ұшақ биікке көтерілді.

Мұғалім келді. Мұғалім мектепке келді.

Күн жылынады. Күн көктемде жылынады

-Осы сөйлемдердің қайсысын жалаң сөйлем , қайсысын жайылма сөйлем дей аламыз.Неліктен?

/оқушылар өздерінің жауаптарын қорғайды/

1-ші ереже:

Бастауыш пен баяндауыштан құралған сөйлемді жалаң сөйлем дейміз

2-ші ереже:

Тұрлаулы мүшелерден басқа тұрлаусыз мүшелері бар сөйлемді жайылма сөйлем дейміз

ІІ.Орындаушылық кезең

4-ші тапсырма:

Жай сөйлемдерді түрлеріне қарай ажыратып жазу және мақалдардың сыңар сөзін табу

Ақыл азбайды. Еңбекпен ер өседі.

Қайғы қартайтады. Егізден төл өседі.

Білім тозбайды. Батыр майданда шынығады.

Болат қайнауда шынығады. Қуаныш марқайтады.

Жалаң сөйлем Жайылма сөйлем

Қиындыдағы сөйлем:

«Халқының саны 16 миллионға жетті»

5-ші тапсырма:

Оқулықпен жұмыс

-оқулықтағы 81-жаттығу орындалады.

Қиындыдағы сөйлем:

«Ата-бабадан сақталып келген ұлан-байтақ жері бар»

ІІІ. Бағалау кезеңі

6-шы тапсырма:

«Адасқан сөздер» ойыны

-сөздерден сөйлем құрастыру. Сөйлем түрін ажыратып және сөйлем мүшелеріне талдау .

Қиындыдағы сөйлем:

«Қазақстан бес елмен шектеседі»

Мұғалім: жасырынған суретті анықтадық. Бұл еліміздің картасы екен. Ондағы жазылған сөйлемдерді оқиық.

Алдымызда қандай мереке келеді? Еліміздің тәуелсіздік мерекесі құтты болсын! Бүгінгі сабағымызда топпен жұмыс жасау арқылы өз мақсатымызға жете білдік, алдағы өмірде де білім, бірлік, еңбек арқасында көптеген жетістіктерге жетіп, бейбіт елімізде бақытты ғұмыр кешіңдер дегім келеді.

Оқушыларды мадақтау және бағалау

Үйге тапсырма: 1.85,86-жаттығу

2.Ереже жаттау