Қауымдастық
Жаңа
ЖИ көмекші
Жаңа
Хабарламалар
Менің курстарым
Менің олимпиадаларым
Дайын ҚМЖ
Менің материалдарым
Менің іс-шараларым
Менің байқауларым
Менің турнирлерлерім
Журнал
Курс Олимпиада Дайын ҚМЖ ЖИ көмекші Материалдар
Аттестация Іс-шаралар Байқау Турнир Көрнекіліктер Орталық туралы
Материалдар Журнал Көпшілік талқылауына арналған
білім беру бағдарламаларының белсенді жобалары
Орталық туралы
ЖИ көмекші
Қауымдастық
0 / 1
Барлық 400 000 материалдарды тегін жүктеу үшін
Ұнаған тарифті таңдаңыз
Айлық
Жылдық
1 - күндік
Танысу
690 ₸ / 1 күнге
Таңдау
UstazTilegi AI - ЖИ арқылы тегін ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, тест, презентация, авторлық бағдарлама т.б.
  • 10 материал жасау
  • Материалдар бөлімі - Барлық 400 000 материалдарды тегін
  • 30 материал жүктеу
  • Аттестация ПББ тестеріне доступ аласыз
  • шексіз
  • Жеке ҚМЖ бөлімінде - дайын ҚМЖ-ларды, презентацияларды жүктеу
  • 5 файлды тегін жүктеу
  • Олимпиада, турнир, байқауларға 50% жеңілдік
    1 - айлық
    Стандарт
    2990 ₸ / айына
    UstazTilegi AI - ЖИ арқылы тегін ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, тест, презентация, авторлық бағдарлама т.б. жасау
  • 30 материал жасау
  • Материалдар бөлімі - Барлық 400 000 материалдарды тегін
  • 900 материал жүктеу
  • Аттестация ПББ тестеріне доступ аласыз
  • шексіз
  • Жеке ҚМЖ бөлімінде - дайын ҚМЖ-ларды, презентацияларды жүктеу
  • 150 файлды тегін жүктеу
  • Жинақталған ҚМЖ бөлімінде
  • 10 файлды тегін жүктеу
  • Олимпиада, турнир, байқауларға 50% жеңілдік
    Іс-шаралар (мини-курстар, семинарлар, конференциялар)
  • тегін қатысу
  • 1 - айлық
    Шебер
    7990 ₸ / айына
    Таңдау
    UstazTilegi AI - ЖИ арқылы тегін ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, тест, презентация, авторлық бағдарлама т.б. жасау
  • 150 материал жасау
  • Материалдар бөлімі - Барлық 400 000 материалдарды тегін
  • 900 материал жүктеу
  • Аттестация ПББ тестеріне доступ аласыз
  • шексіз
  • Жеке ҚМЖ бөлімінде - дайын ҚМЖ-ларды, презентацияларды жүктеу
  • 300 файлды тегін жүктеу
  • Жинақталған ҚМЖ бөлімінде
  • 50 файлды тегін жүктеу
  • Олимпиада, турнир, байқауларға 50% жеңілдік
    Іс-шаралар (мини-курстар, семинарлар, конференциялар)
  • тегін қатысу
  • Назар аударыңыз!
    Сіз барлық мүмкіндікті қолдандыңыз.
    Қалған материалдарды ертең жүктей аласыз.
    Ок
    Материалдың қысқаша нұсқасы


    Күні:


    Тобы:


    Оқытушы:

    С.Тиллаходжаева

    Сабақтың тақырыбы:

    Спирттердің жіктелуі және химиялық қасиетттері.

    Сабақтың түрі

    Жаңа тақырыпты меңгеру

    Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары


    Білімділік мақсаты:


    дамытушылық:


    тәрбиелік:

    Окушыларда көмірсутектер туындысы – спирттер туралы білімді қалыптыстыру, спирттер қасиетіне функционалдық топтардың әсерін түсіндіру құрылысы,қорытынды жасай білу, спирттердің физикалық қасиетіне сутектік байланыстың әсерін түсіндіре білу,спирттердің изомериясы мен номенклатурасын түсіндіру,атомдағы молекулалардың өзара әсерін түсіндіре білу білім және дағдыларын қалыптастыру.

    талдау,жүйелеу дағдыларын қалыптастыра отырып дамыту,есте сақтау қабілеттерін дамыту,сөздік қорын молайту.

    сабақ уақытын бағалауға үйрету,еңбекқорлыққа және пәнге қызығушылығын арттыру.

    Күтілетін нәтиже

    Оттекті органикалық қосылыстар жайлы мәлімет алады; біратомды спирттердің құрамындағы –ОН топтың спирттердің қасиетіне әсерімен, спирттердің жалпы формуласымен танысады; Спирттердің изомерлерін жазып, оны халықаралық атау жүйесімен атай алады.Спирттер туралы білім қалыптасады. Спирттерді ажыратып, жіктей алады .Оқушылар диалог әдісі арқылы сыни тұрғыдан ойлана алады .Критерий арқылы оқушылар бір- бірін бағалайды.

    Дескрипторлар


    -Спирттің формуласын;

    -Спиртттің физикалық қасиетін және химиялық қасиетін;

    Спирттің жіктелуіне анализ жасайді;

    Бағалау критерийлері

    Мадақтау, тест, жеке жұмыс арқылы бағаланады.

    Негізгі идеялар

    Спирттер , функционалдық топ (- ОН) , спирттердің жіктелуі .

    Құндылықтарды

    дарыту



    Үштілділік: слайд.

    Денсаулық: сабақ барысы.

    Құрмет: қарым-қатынас дағдылары.

    Жауапкершілік: қалыптастырушы бағалау тапсырмаларын орындау;

    Жаһандық азаматтылық: ресурстар, тапсырмалар, талқылау.

    АКТ қолдану дағдылары

    POWER POINT таныстырылымы.

    Дифференциация

    Барлық оқушылар:

    – физикалық қасиетін сипаттай алады.

    Көпшілік оқушылар:

    – спирттің қолданылуын түсіндіре алады, химиялық қасиетін жаза алады.

    Кейбір оқушылар:

    – сандық есептерді шығара алады.

    Сабақтың барысы

    Сабақтың кезеңдері

    Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

    Ресурстар

    Сабақтың басы


    І.Ұйымдастыру: Оқушылармен амандасу.

    Сыныпта ынтымақтастықтық атмосферасын және қалыпты оқу ортасын қалыптастыру.

    Топқа бөлу.

    1-топ: Метанол

    2-топ: Этанол

    3-топ:Пропанол

    ІІ. Үйге берілген тапсырманы «Сұрақ – жауап» сұрақтары арқылы тексеру:

    1. Көмірсутектердің табиғи қорларын ата?

    2. Метан табиғи газдың құрамында қанша пайыз кездеседі?

    3. Мұнай Қазақстанда қай облыстарда өндіріледі?

    4. Мұнайдың құрамында қандай элементтер кездеседі?

    5. Мұнайдың физикалық қасиеттері?

    6. Крекинг дегеніміз не?

    7. Табиғи газдың қолданылуы?

    8. Мазутты өңдегенде алынатын өнімдерді ата?

    9. Мазутты өңдегеннен кейінгі қалдық қалай аталады?

    10. Мұнайдың қолданылуы?

    11. Еліміздегі көмір өндіретін қалаларды ата?

    12. Көмірді кокстегенде алынатын химиялық заттар?

    13. Агрегаттық күйіне байланысты отын неше түрге бөлінеді?

    14. Қатты отын түрлерін ата?

    15.1 кг табиғи газ жанғанда қанша жылу бөлінеді?

    16. Отын жанғанда бөлінетін зиянды заттарды ата?

    17. Сұйық отын түрлерін ата?

    а) әр оқушы өткен сабақта естерінде не қалды айтады;

    ә) сұрақ-жәуап

    Дайын жауаптар бойынша өзара алмастырып, тексереді, өзара бағалайды.



    ІІІ. Жаңа түсінік беру.

    Спирт туралы не білеміз



    Қызығушылықты ояту.

    Біз екі элемент- көміртек пен сутектен тұратын органикалық қосылыстарды оқып үйрендік. Құрамына оттек атомдары кіретін қосылыстар белгілі.

    Бұлар оттекті органикалық қосылыстар. Осы қосылыстардан бірінші спирттерді қарастырамыз.

    4 ғасырда адамдар құрамында этил спирті бар сусындар дайындай білген. Жеміс –жидек шырындарын ашытып вино жасаған, бірақ адамдар олардан бас айналдырып естен тандыратын компоненті бөлуді көп кейін үйренді.16ғасырда Алхимиктер виноны қыздырығанда ұшқыш зат буы түзілетінін ,суытқанда дәмі ащы, түссіз сұйықтық түзілетін ашты.Орта ғасырда винодан алынатын спирт «өмір суы» деген атпен күшті дәрілік зат есебінде қолданылды.

    Алғаш рет 15 ғасырда «алкоголь» сөзін неміс ғалымы, врач Парацельс этил спиртіне қолданды . Тек 18 ғасырда Лавуазье этил спиртінің құрамына көміртек ,сутек, оттек кіретінін анықтады,ал молекулалық формуласын 1883жылы С2Н6О дәлелдеген Берцелиус. 1834 жылы Жан Батист Дюма и Эжен Пелиго ағаш ұнтақтарын қыздырып, екінші спиртті анықтады.Сондықтан ол ағаштан алынған деп аталады.

    Презентациялар












    Әр оқушыға бағалау парағы таратылады


    Сабақтың ортасы
















































    ІV. Жаңа сабақ. Негізгі кезең: Спирттер,спирттердің құрамы мен жіктелуі.

    Спирттер дегеніміз – құрамында көмірсутек радикалымен байланысқан гидроксо (ОН) тобы бар күрделі органикалық заттар. Спирттердің жалпы формуласы: СnH2n+1OH. Спирттер біратомды және екіатомды болып екіге жіктеледі. Біратомды спирттердің жалпы формуласы: ROH. R – көмірсутек радикалы. Біратомды спирттердің ең қарапайым өкілдері: метил спирті және этил спирті.

    Физикалық қасиеттері: Метил спирті (СН3ОН) – оны ертеде ағашты құрғақ айдау арқылы алғандықтан ағаш спирті деп атаған. Метанол - өзіне тән исі бар, түссіз, өте улы сұйық зат. Шамамен 10 грамын пайдаланған адам көз жанарынан айырылса, көбірек мөлшері өмірге қауіпті. Метанолды химия өнеркәсібінде еріткіштер ретінде және формальдегид пен күрделі эфирлерді алу үшін қолданады.

    Этил спирті (C2H5OH) - өзіне тән иісі бар, түссіз сұйықтық, суда жақсы ериді, аузы ашық ыдыста қалса буланады. Этил спирті алкогольдік заттарға жатады, организмге зиянды әсер етеді. Әсіресе, орталық жүйке қызметін бұзады. Этил спирті медицинада, парфюмерияда, органикалық синтезде шикізат ретінде пайдаланылады.

    Алынуы:

    1. Тамақ өнеркәсібінде этил спиртінің көп мөлшерін құрамына крахмалы бар өсімдіктерден (картоп, жүзім, дәнді дақылдар) алады:

    C6H12O6 → 2C2H5OH+2CO2

    2.Этиленді гидраттау (су қосу) арқылы этанол алуға болады:

    H2C =CH2+H2O → H3C-CH2OH

    Химиялық қасиеттері:

    1. Спирттерде оттекпен әрекеттесіп, көмірқышқыл газы мен су түзеді:

    C2H5OH + 3O2 → 2CO2 + 3H2O

    1. Этил спирті дигидраттау реакциясына түседі:

    H3C-CH2OH → H2C =CH2+H2O

    1. Этанол натриймен әрекеттесіп, натрий этилатын түзеді:

    2C2H5OH + 2Na → 2C2H5ONa + H2↑

    1. Біратомды спирттер оңай тотығып, альдегидтерге, одан әрі карбон қышқылдарына айналады.

    Қолданылуы: Метил спирті (СН3ОН) – органикалық заттарды ерітуде, пластмасса, сірке қышқылын алуда қолданылады.

    Этил спирті (C2H5OH) – сірке қышқылы, дәрі – дәрмек, иіс сулар, синтетикалық каучук өндірісінде қолданылады.

    Көпатомды спирттер – құрамында көмірсутек радикалымен байланысқан екі немесе бірнеше гидроксотобы бар органикалық заттар. Олардың маңызды өкілдері: этиленгликоль мен глицерин.

    Этиленгликоль((С2Н4(ОН)2) – түссіз, иіссіз, тұтқыр сұйық зат. Суда шексіз ериді, дәмі сәл тәттіллеу. Оны синтетикалық тағамдар алу үшін, сондай – ақ еріткіш ретінде және суықта автомашиналар радиаторындағы суды қатырмайтын – антифриз ретінде қолданады.

    Глицерин - халықаралық атау жүйесі бойынша - пропантриол. Глицерин – түссіз, иіссіз, қоймалжың сұйық зат. Ол ылғалды жақсы таратын гигроскопиялы зат, сондықтан суда жақсы ериді. Тәтті дәмі бар. Көптеген заттарды ерітетін қасиеті бар.оны парфюмерлік, косметикалық өнеркәсіпте сабын, түрлі крем, майлардың құрамына қосу үшін қолданады.. Өйткені теріні жұмсартып, ылғалдандырғыш қасиеті бар. Одан басқа түрлі шайырлар, қопарғыш заттар алуға және формацевтикада дәрі – дәрмек ретінде пайдаланады.

    Этил спиртінің адам ағзасына әсері.

    Этил спирті адам ағзасына есірткілік әсер етеді. Спирт миға әсер етіп, жүйке клеткаларын уландырады. Осыдан адамның ақыл-ойы, сөйлеу, ойлау қабілеттері, қимыл үйлесімділігі бұзылады.Спиртті ішімдіктер ішкен адамның мінез-құлқында желөкпелік, әдепсіздік, дөрекілік пайда болады, оны айналасындағыларға жеккөрінішті етеді.Спиртті ішімдіктерді жие ішкен адамның бауыры мен жүйке жүйесінің қызметі бұзылады, зердесі нашарлайды, маскүнемділікке, яғни этил спиртіне тәуелділікке ұшырайды.

    Зияны: Этил спирті наркотик. Ол ерігіш болғандықтан қанға тез сініп ағзаға күшті әсер етеді. Спирттің әсерінен адамның ықыласы кеміп, қимыл үйлесімділігі бұзылып, мінез – құлқында әдепсіздік жұртқа жек көрінішті етеді.

    Маскүнемнен туған балалардың 38% кемтарлыққа душар болады. Ұрлықтың 55%, тонаудың 75% адамның мас кезінде жасалады.

    Пайдасы: Этил спирті наркотик. Ол ерігіш болғандықтан қанға тез сініп ағзаға күшті әсер етеді. Спирттің әсерінен адамның ықыласы кеміп, қимыл үйлесімділігі бұзылып, мінез – құлқында әдепсіздік жұртқа жек көрінішті етеді.

    Маскүнемнен туған балалардың 38% кемтарлыққа душар болады. Ұрлықтың 55%, тонаудың 75% адамның мас кезінде жасалады.


    V. Жаңа сабақты бекіту тапсырмалары:

    «Ой түрткі» сұрақтары:

    1. Спирттер дегеніміз не?

    2. Спирттердің жалпы формуласы қандай?

    3. Метил спиртінің формуласы қандай?

    4. Этил спиртінің формуласы қандай?

    5. Этил спиртінің физикалық қасиетін сипаттаңдар.

    6. Этил спиртінің организмге әсері қандай?

    7. Метил спиртінің физикалық қасиеті?






    Дескриптор:


    - Спиртердің типтік қасиеттерін атайды

    - Спирттердің физикалық қасиеттерін кемдеген де екі кілт сөзді қолдану арқылы түсіндіреді

    - Спирттердің қолданылуын кем деген де екі кілт сөзді қолдану арқылы түсіндіреді




    VI.Топтық жұмыс.


    .

    1-топ:

    1 – есеп.4 грамм этил спирті жанғанда қанша көлем (қ.ж) көмірқышқыл газы түзіледі?


    2 – есеп. C → C2H

    Жүктеу
    ЖИ арқылы жасау
    ЖИ арқылы жасау
    bolisu
    Бөлісу
    1 - айлық
    Материал тарифі
    -96% жеңілдік
    00
    05
    00
    ҚМЖ
    Ашық сабақ
    Тәрбие сағаты
    Презентация
    БЖБ, ТЖБ тесттер
    Көрнекіліктер
    Балабақшаға арнарлған құжаттар
    Мақала, Эссе
    Дидактикалық ойындар
    және тағы басқа 400 000 материал
    Барлық 400 000 материалдарды шексіз
    жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
    1 990 ₸ 49 000₸
    1 айға қосылу
    Материалға шағымдану

    Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз

    Жариялаған:
    Тиллаходжаева Сабира Мирзахматовна
    22 Мамыр 2024
    749
    Шағым жылдам қаралу үшін барынша толық ақпарат жіберіңіз

    Спирттердің жіктелуі және химиялық қасиетттері.

    Тақырып бойынша 13 материал табылды

    Спирттердің жіктелуі және химиялық қасиетттері.

    Материал туралы қысқаша түсінік
    Окушыларда көмірсутектер туындысы – спирттер туралы білімді қалыптыстыру, спирттер қасиетіне функционалдық топтардың әсерін түсіндіру құрылысы,қорытынды жасай білу, спирттердің физикалық қасиетіне сутектік байланыстың әсерін түсіндіре білу,спирттердің изомериясы мен номенклатурасын түсіндіру,атомдағы молекулалардың өзара әсерін түсіндіре білу білім және дағдыларын қалыптастыру. талдау,жүйелеу дағдыларын қалыптастыра отырып дамыту,есте сақтау қабілеттерін дамыту,сөздік қорын молайту. сабақ уақытын бағалауға үйрету,еңбекқорлыққа және пәнге қызығушылығын арттыру.
    Материалдың қысқаша нұсқасы


    Күні:


    Тобы:


    Оқытушы:

    С.Тиллаходжаева

    Сабақтың тақырыбы:

    Спирттердің жіктелуі және химиялық қасиетттері.

    Сабақтың түрі

    Жаңа тақырыпты меңгеру

    Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары


    Білімділік мақсаты:


    дамытушылық:


    тәрбиелік:

    Окушыларда көмірсутектер туындысы – спирттер туралы білімді қалыптыстыру, спирттер қасиетіне функционалдық топтардың әсерін түсіндіру құрылысы,қорытынды жасай білу, спирттердің физикалық қасиетіне сутектік байланыстың әсерін түсіндіре білу,спирттердің изомериясы мен номенклатурасын түсіндіру,атомдағы молекулалардың өзара әсерін түсіндіре білу білім және дағдыларын қалыптастыру.

    талдау,жүйелеу дағдыларын қалыптастыра отырып дамыту,есте сақтау қабілеттерін дамыту,сөздік қорын молайту.

    сабақ уақытын бағалауға үйрету,еңбекқорлыққа және пәнге қызығушылығын арттыру.

    Күтілетін нәтиже

    Оттекті органикалық қосылыстар жайлы мәлімет алады; біратомды спирттердің құрамындағы –ОН топтың спирттердің қасиетіне әсерімен, спирттердің жалпы формуласымен танысады; Спирттердің изомерлерін жазып, оны халықаралық атау жүйесімен атай алады.Спирттер туралы білім қалыптасады. Спирттерді ажыратып, жіктей алады .Оқушылар диалог әдісі арқылы сыни тұрғыдан ойлана алады .Критерий арқылы оқушылар бір- бірін бағалайды.

    Дескрипторлар


    -Спирттің формуласын;

    -Спиртттің физикалық қасиетін және химиялық қасиетін;

    Спирттің жіктелуіне анализ жасайді;

    Бағалау критерийлері

    Мадақтау, тест, жеке жұмыс арқылы бағаланады.

    Негізгі идеялар

    Спирттер , функционалдық топ (- ОН) , спирттердің жіктелуі .

    Құндылықтарды

    дарыту



    Үштілділік: слайд.

    Денсаулық: сабақ барысы.

    Құрмет: қарым-қатынас дағдылары.

    Жауапкершілік: қалыптастырушы бағалау тапсырмаларын орындау;

    Жаһандық азаматтылық: ресурстар, тапсырмалар, талқылау.

    АКТ қолдану дағдылары

    POWER POINT таныстырылымы.

    Дифференциация

    Барлық оқушылар:

    – физикалық қасиетін сипаттай алады.

    Көпшілік оқушылар:

    – спирттің қолданылуын түсіндіре алады, химиялық қасиетін жаза алады.

    Кейбір оқушылар:

    – сандық есептерді шығара алады.

    Сабақтың барысы

    Сабақтың кезеңдері

    Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

    Ресурстар

    Сабақтың басы


    І.Ұйымдастыру: Оқушылармен амандасу.

    Сыныпта ынтымақтастықтық атмосферасын және қалыпты оқу ортасын қалыптастыру.

    Топқа бөлу.

    1-топ: Метанол

    2-топ: Этанол

    3-топ:Пропанол

    ІІ. Үйге берілген тапсырманы «Сұрақ – жауап» сұрақтары арқылы тексеру:

    1. Көмірсутектердің табиғи қорларын ата?

    2. Метан табиғи газдың құрамында қанша пайыз кездеседі?

    3. Мұнай Қазақстанда қай облыстарда өндіріледі?

    4. Мұнайдың құрамында қандай элементтер кездеседі?

    5. Мұнайдың физикалық қасиеттері?

    6. Крекинг дегеніміз не?

    7. Табиғи газдың қолданылуы?

    8. Мазутты өңдегенде алынатын өнімдерді ата?

    9. Мазутты өңдегеннен кейінгі қалдық қалай аталады?

    10. Мұнайдың қолданылуы?

    11. Еліміздегі көмір өндіретін қалаларды ата?

    12. Көмірді кокстегенде алынатын химиялық заттар?

    13. Агрегаттық күйіне байланысты отын неше түрге бөлінеді?

    14. Қатты отын түрлерін ата?

    15.1 кг табиғи газ жанғанда қанша жылу бөлінеді?

    16. Отын жанғанда бөлінетін зиянды заттарды ата?

    17. Сұйық отын түрлерін ата?

    а) әр оқушы өткен сабақта естерінде не қалды айтады;

    ә) сұрақ-жәуап

    Дайын жауаптар бойынша өзара алмастырып, тексереді, өзара бағалайды.



    ІІІ. Жаңа түсінік беру.

    Спирт туралы не білеміз



    Қызығушылықты ояту.

    Біз екі элемент- көміртек пен сутектен тұратын органикалық қосылыстарды оқып үйрендік. Құрамына оттек атомдары кіретін қосылыстар белгілі.

    Бұлар оттекті органикалық қосылыстар. Осы қосылыстардан бірінші спирттерді қарастырамыз.

    4 ғасырда адамдар құрамында этил спирті бар сусындар дайындай білген. Жеміс –жидек шырындарын ашытып вино жасаған, бірақ адамдар олардан бас айналдырып естен тандыратын компоненті бөлуді көп кейін үйренді.16ғасырда Алхимиктер виноны қыздырығанда ұшқыш зат буы түзілетінін ,суытқанда дәмі ащы, түссіз сұйықтық түзілетін ашты.Орта ғасырда винодан алынатын спирт «өмір суы» деген атпен күшті дәрілік зат есебінде қолданылды.

    Алғаш рет 15 ғасырда «алкоголь» сөзін неміс ғалымы, врач Парацельс этил спиртіне қолданды . Тек 18 ғасырда Лавуазье этил спиртінің құрамына көміртек ,сутек, оттек кіретінін анықтады,ал молекулалық формуласын 1883жылы С2Н6О дәлелдеген Берцелиус. 1834 жылы Жан Батист Дюма и Эжен Пелиго ағаш ұнтақтарын қыздырып, екінші спиртті анықтады.Сондықтан ол ағаштан алынған деп аталады.

    Презентациялар












    Әр оқушыға бағалау парағы таратылады


    Сабақтың ортасы
















































    ІV. Жаңа сабақ. Негізгі кезең: Спирттер,спирттердің құрамы мен жіктелуі.

    Спирттер дегеніміз – құрамында көмірсутек радикалымен байланысқан гидроксо (ОН) тобы бар күрделі органикалық заттар. Спирттердің жалпы формуласы: СnH2n+1OH. Спирттер біратомды және екіатомды болып екіге жіктеледі. Біратомды спирттердің жалпы формуласы: ROH. R – көмірсутек радикалы. Біратомды спирттердің ең қарапайым өкілдері: метил спирті және этил спирті.

    Физикалық қасиеттері: Метил спирті (СН3ОН) – оны ертеде ағашты құрғақ айдау арқылы алғандықтан ағаш спирті деп атаған. Метанол - өзіне тән исі бар, түссіз, өте улы сұйық зат. Шамамен 10 грамын пайдаланған адам көз жанарынан айырылса, көбірек мөлшері өмірге қауіпті. Метанолды химия өнеркәсібінде еріткіштер ретінде және формальдегид пен күрделі эфирлерді алу үшін қолданады.

    Этил спирті (C2H5OH) - өзіне тән иісі бар, түссіз сұйықтық, суда жақсы ериді, аузы ашық ыдыста қалса буланады. Этил спирті алкогольдік заттарға жатады, организмге зиянды әсер етеді. Әсіресе, орталық жүйке қызметін бұзады. Этил спирті медицинада, парфюмерияда, органикалық синтезде шикізат ретінде пайдаланылады.

    Алынуы:

    1. Тамақ өнеркәсібінде этил спиртінің көп мөлшерін құрамына крахмалы бар өсімдіктерден (картоп, жүзім, дәнді дақылдар) алады:

    C6H12O6 → 2C2H5OH+2CO2

    2.Этиленді гидраттау (су қосу) арқылы этанол алуға болады:

    H2C =CH2+H2O → H3C-CH2OH

    Химиялық қасиеттері:

    1. Спирттерде оттекпен әрекеттесіп, көмірқышқыл газы мен су түзеді:

    C2H5OH + 3O2 → 2CO2 + 3H2O

    1. Этил спирті дигидраттау реакциясына түседі:

    H3C-CH2OH → H2C =CH2+H2O

    1. Этанол натриймен әрекеттесіп, натрий этилатын түзеді:

    2C2H5OH + 2Na → 2C2H5ONa + H2↑

    1. Біратомды спирттер оңай тотығып, альдегидтерге, одан әрі карбон қышқылдарына айналады.

    Қолданылуы: Метил спирті (СН3ОН) – органикалық заттарды ерітуде, пластмасса, сірке қышқылын алуда қолданылады.

    Этил спирті (C2H5OH) – сірке қышқылы, дәрі – дәрмек, иіс сулар, синтетикалық каучук өндірісінде қолданылады.

    Көпатомды спирттер – құрамында көмірсутек радикалымен байланысқан екі немесе бірнеше гидроксотобы бар органикалық заттар. Олардың маңызды өкілдері: этиленгликоль мен глицерин.

    Этиленгликоль((С2Н4(ОН)2) – түссіз, иіссіз, тұтқыр сұйық зат. Суда шексіз ериді, дәмі сәл тәттіллеу. Оны синтетикалық тағамдар алу үшін, сондай – ақ еріткіш ретінде және суықта автомашиналар радиаторындағы суды қатырмайтын – антифриз ретінде қолданады.

    Глицерин - халықаралық атау жүйесі бойынша - пропантриол. Глицерин – түссіз, иіссіз, қоймалжың сұйық зат. Ол ылғалды жақсы таратын гигроскопиялы зат, сондықтан суда жақсы ериді. Тәтті дәмі бар. Көптеген заттарды ерітетін қасиеті бар.оны парфюмерлік, косметикалық өнеркәсіпте сабын, түрлі крем, майлардың құрамына қосу үшін қолданады.. Өйткені теріні жұмсартып, ылғалдандырғыш қасиеті бар. Одан басқа түрлі шайырлар, қопарғыш заттар алуға және формацевтикада дәрі – дәрмек ретінде пайдаланады.

    Этил спиртінің адам ағзасына әсері.

    Этил спирті адам ағзасына есірткілік әсер етеді. Спирт миға әсер етіп, жүйке клеткаларын уландырады. Осыдан адамның ақыл-ойы, сөйлеу, ойлау қабілеттері, қимыл үйлесімділігі бұзылады.Спиртті ішімдіктер ішкен адамның мінез-құлқында желөкпелік, әдепсіздік, дөрекілік пайда болады, оны айналасындағыларға жеккөрінішті етеді.Спиртті ішімдіктерді жие ішкен адамның бауыры мен жүйке жүйесінің қызметі бұзылады, зердесі нашарлайды, маскүнемділікке, яғни этил спиртіне тәуелділікке ұшырайды.

    Зияны: Этил спирті наркотик. Ол ерігіш болғандықтан қанға тез сініп ағзаға күшті әсер етеді. Спирттің әсерінен адамның ықыласы кеміп, қимыл үйлесімділігі бұзылып, мінез – құлқында әдепсіздік жұртқа жек көрінішті етеді.

    Маскүнемнен туған балалардың 38% кемтарлыққа душар болады. Ұрлықтың 55%, тонаудың 75% адамның мас кезінде жасалады.

    Пайдасы: Этил спирті наркотик. Ол ерігіш болғандықтан қанға тез сініп ағзаға күшті әсер етеді. Спирттің әсерінен адамның ықыласы кеміп, қимыл үйлесімділігі бұзылып, мінез – құлқында әдепсіздік жұртқа жек көрінішті етеді.

    Маскүнемнен туған балалардың 38% кемтарлыққа душар болады. Ұрлықтың 55%, тонаудың 75% адамның мас кезінде жасалады.


    V. Жаңа сабақты бекіту тапсырмалары:

    «Ой түрткі» сұрақтары:

    1. Спирттер дегеніміз не?

    2. Спирттердің жалпы формуласы қандай?

    3. Метил спиртінің формуласы қандай?

    4. Этил спиртінің формуласы қандай?

    5. Этил спиртінің физикалық қасиетін сипаттаңдар.

    6. Этил спиртінің организмге әсері қандай?

    7. Метил спиртінің физикалық қасиеті?






    Дескриптор:


    - Спиртердің типтік қасиеттерін атайды

    - Спирттердің физикалық қасиеттерін кемдеген де екі кілт сөзді қолдану арқылы түсіндіреді

    - Спирттердің қолданылуын кем деген де екі кілт сөзді қолдану арқылы түсіндіреді




    VI.Топтық жұмыс.


    .

    1-топ:

    1 – есеп.4 грамм этил спирті жанғанда қанша көлем (қ.ж) көмірқышқыл газы түзіледі?


    2 – есеп. C → C2H

    Жүктеу
    bolisu
    Бөлісу
    ЖИ арқылы жасау
    Файл форматы:
    docx
    Химия Ашық сабақ 10 сынып
    22.05.2024
    749
    Жүктеу
    ЖИ арқылы жасау
    Жариялаған:
    Тиллаходжаева Сабира Мирзахматовна
    Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
    шағым қалдыра аласыз
    Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
    Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
    Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!
    Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.
    Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы
    Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!
    Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!
    Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!
    Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!
    Министірлікпен келісілген курстар тізімі

    Химия пәні

    бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту
    80/108 сағат
    Толығырақ

    Тарих пәні

    бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту
    80/108 сағат
    Толығырақ

    Биология пәні

    бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту
    80/108 сағат
    Толығырақ

    Ағылшын тілі пәні

    бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту
    80/108 сағат
    Толығырақ

    География пәні

    бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту
    80/108 сағат
    Толығырақ

    Информатика пәні

    бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту
    80/108 сағат
    Толығырақ

    Мектепке дейінгі білім беру

    бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту
    80/108 сағат
    Толығырақ

    «Қазақ тілі» жəне «Қазақ əдебиеті»

    бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту
    80/108 сағат
    Толығырақ

    Дене шынықтыру

    пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту
    80/108 сағат
    Толығырақ

    Білім алушылардың білім сапасын арттыру

    мақсатында сабақта цифрлық технологияларды қолдану
    80/108 сағат
    Толығырақ

    Инклюзивті білім беру

    жүйесінде ерекше білім беру қажеттілігі бар білім алушыға психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету бойынша педагогтердің кәсіби және пәндік құзыреттіліктерін дамыту
    80/108 сағат
    Толығырақ
    Ғылыми-әдістемелік орталығы
    Редакциямен байланыс
    +7 (771) 234-55-99
    Жұмыс кестесі: Дүйсенбі –
    жұма, 9:00 – 18:00
    Мекенжай:
    Қазақстан, Алматы, Гоголья 86,
    4 этаж, 406-кабинет
    Электронды пошта
    ustaztilegi@gmail.com
    Сведения об организации
    Сайт Peaksoft веб-студиясында жасалған - Peaksoft.kz
    Политика конфиденциальности
    Сведения об организации