Бөлім:

Қазақ халқының дәстүрлі мәдениеті – дала өркениетінің мұрасы

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сынып: 10

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Тарихи және мәдени ескерткіштер

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

10.4.1.5 -дала өркениетінің белгілі тарихи және мәдени ескерткіштерін зерттеу;

Сабақтың мақсаты

Далалық өркениеттің атақты тарихи және мәдени ескерткіштерін зерттеу;

тарихи және мәдени ескерткіштерді олардың типологиялық ерекшеліктерін ескере отырып топтау

Құндылықтар

дұрыс қарым-қатынас орната білу

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдасты

ру

Өзін-өзі тексеру

Өткен білімді еске түсіру

Сәлемдесу.

Оқушыларды түгелдеу.Сабаққа назарларын аудару Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.

Ой шақыру:

Бейнеролик арқылы бүгінгі сабақтың тақырыбын анықтау

Видео Қазақ жеріндегі тарихи-мәдени ескерткіштер

Оқушыларды сабақтың тақырыбы және мақсатымен таныстыру.

Оқушылар Қазақ жеріндегі тарихи-мәдени ескерткіштер

туралы өз жа-уаптарын ұсы-нады ЕББҚ оқушыны өзін сыныптан шеттетілгендей сезінбеуі үшін мұғалімнің үстелінежақын, мінез-құлқы жайлы бала-лардың тобына орналастыру.

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

https://www.youtube.com/watch?v=DzbManafr9w

Жаңа білім

Зерттеу сұрақтары:

• Қазақстан аумағындағы тарихи-мәдени ескерткіштер қандай түрлерге бөлінеді?

• Тарихи-мәдени ескерткіштер дала өркениетінің ерекшелігін қалай сипаттайды?

Оқушыларға Шараф-ад Дин Әли Маздидің «Жеңістер кітабында» жазылған немесе белгілі ғалым М.Е. Массонның Қожа Ахмет Йасауи кесенесі туралы мәліметінен үзінді беріңіз. Оқушыларға «Бұл мәліметтен қандай тың мағлұмат алдыңыздар? Ескерткішке қандай баға берілген? Сан ғасырлық тарихы бар басқада қандай ескерткіштерді білесіздер?» деген сұрақтарға жауап алып, презентация арқылы толықтыруға болады және осы арқылы сабақ тақырыбына шығыңыз.

ЕББҚ оқушыны өзін сыныптан шеттетілгендей сезінбеуі үшін мұғалімнің үстеліне жақын, мінез-құлқы жайлы балалардың тобына орналастыру.

Массон бұл ескерткіш туралы былай деп жазды: «Жасалған құдіретті кесененің жоспары жағынан да, түпкі ойы жағынан да Орта Азияда ұқсасы жоқ, ол – бірегей. Бірақ оның көк тіреген зәулім тұрпатындағы ислам өнері жасап шығарған дәстүрлі сипаттың арғы жағынан дәуірге үндес пиғылдың сарыны еріксіз сезіледі... Көк тәңірісінің және жер патшасы дара билігінің бірлігін сәулет өнерінде жүзеге асыру идеясы  сасанилік Персияның кезінде-ақ орын алған Византияның неғұрлым айқын ықпалы гүлденіп, Константинопольдің Әулие София ғибадатханасында бай көрініс тапқан....оны мұсылмандардың Айя – Софиясы деп толық негізбен атауға болады»

Оқушыларға тарихи және мәдени ескерткіштер туралы мәлімет беріңіз Тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау және пайдалану туралы ҚР Заңы.

Тарих және мәдениет ескерткіштері мынадай түрлерге бөлінеді:
      1) қала құрылысы және сәулет ескерткіштері;
      2) археология ескерткіштері;
      3) ансамбльдер.

Оқушыларды тақырыптардың және тапсырмалардың біреуін таңдап алуға беріңіз.

ЕББҚ оқушылар негізгі термин сөздерді мәтіннен анықтайды;

Тақырыптар:

1. Қала құрылысы және сәулет ескерткіштері қатарында Түркістан, Сығанақ қалаларын, Жошы хан, Алаша хан, Айша Бибі, Қарахан, Бабаджа қатын кесенелерін, Ықылас атындағы Халық музыка аспаптарының мұражайы, Вознесенск соборы, Ф.М.Достоевскийдің әдеби-мемориалдық музейі, Жамбыл атындағы облыстық драма театры, Қали Жүніс моншасы, Михаил Архангел соборы, т.б. ұсынуға болады.

Археология ескерткіштері:

Ботай қонысы, Есік, Берел, Шілікті қорғандары, Беғазы-Дәндібай ескерткіштері, Жент, Жанкент, Сауран, Сарайшық қалашығы, т.б.

Ансамбльдер: Қожа Ахмет Йасауи кесенесі, Отырар, Тараз қалалары, Ақыртас сарай кешені, Тамғалы Тас ескерткіштері, Ш.Уәлиханов мемориалдық музей-паркі, Бекет ата мешіт кешені, т.б.

Қазақстан картасына ескерткіштердің орналасқан жерлерін көрсету.

Таңдауға берілетін тапсырмалар:

Теледидар бағдарламасына арнайы репортаж дайындау;

Мектеп оқушыларына арналған тақырыптық журнал шығару;

Шетелдік туристке экскурсия/ жолнұсқа дайындау;

Жарнамалық билборд жасау;

Ескерткіш макеттерін жасау.

ЕББҚ оқушыға дереккөздің форматын үлкейтіп, қолдау жасау

Кестені толтыруға беріңіз.

ЕББҚ: оқушыға жеке жұмыс кезінде қасындағы сыныптастары және мұғалім диалог арқылы қолдау жасайды

Оқушыларға тарихи ескерткіштерді қандай түрлерге бөліп қарастыруға болатынын талқылайды;

Оқушылар кескін картада өздеріне берілген ескерткіш орындарын белгілейді. Картаға қарап, ескерткіштердің орналасуын сипаттайды;

Оқушылар кілт сөздерді қолдана отырып,кестені толтырады;

Оқушыларды тақырыптардың және тапсырмалардың біреуін таңдап алады

Жұптық жұмыс жасауда ЕБҚ оқушыларға жұпты таңдауда қолдау көрсетіледі

Қазақстан картасына ескерткіштердің орналасқан жерлерін көрсетеді

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

Критерийлер:

• Мазмұнның толық ашылуы;

• Ескерткіштің түрін, мақсатын, ерекшеліктерін көрсету;

• Ескерткіш тарихы туралы мәліметтерді тиімді ұсыну;

• Ескерткіш маңызын айқындау;

• Топ оқушылары барлығының үлесінің болуы;

• Креативтілігі;

• Уақыт регламентін сақтау.

Дескриптор:

- Археология ескерткіштеріді сипаттайды;

- Қазақстан картасына ескерткіштердің орналасқан жерлерін көрсету;

- Ескерткіштердің орналасуына қарап, әр аймақтың тарихи-мәдени дамуы туралы мәліметтер береді;

ЕББҚ оқушы өз таңдауы бойынша қалаған сұрағына жазбаша жауап жазады.

ЕББҚ оқушыға мадақтау арқылы қолдау көрсетіледі.

Шараф-ад Дин Әли Маздидің «Жеңістер кітабындағы» немесе М.Е. Массонның Қожа Ахмет Йасауи кесенесі туралы мәліметінен үзінді берілген сілтеме:

Қазақстан тарихы (көне заманнан бүгінгі күнге дейін). 5 томдық. ІІ том. – Алматы: «Атамұра», 2010. – 255-256 бб.

Тарихи-мәденимұраобъектілерінқорғаужәнепайдаланутуралы

ҚазақстанРеспубликасының 1992 жылғы 2 шілдедегі N 1488-ХІІ Заңы

http://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z920002900_

 4-бап. Тарих және мәдениет ескерткіштері мынадай түрлерге бөлінеді:

4.ансамбльдер – оқшауландырылған немесе біріктірілген ескерткіштердің, фортификация, сарай, тұрғын үй, қоғам, әкімшілік, сауда, өндіріс, ғылым, оқу мақсатындағы құрылғылар мен құрылыстардың