Тіл дамыту

Түсінік хат

Тіл дамыту балалардың сөздік қорын байытып, сол игерген сөздерді мағынасында қолдана білуге, өз ойларын немесе бөгде біреудің ойны басқаға жүйелі түрде, ауызша, жазбаша дұрыс та дәл, айқан да түсінікті білдіруге үйрету жүйесін айтамыз.

Метепте балалардың өз бетінше ойлау қабілетін қалыптастыру негізі бастауыш сыныптарда қаланады. Ойлауды дамытудың негізгі құралы тіл.

Курс мақсаты:

Еліміздің болашақ жас ұрпағын өскелең заман деңгейіне сай білім негіздерімен қаруландыру. Жан – жақты рухани байлықпен адамгершілікке өз отаны мен халқын шексіз сүюге, шынайы патриот болуға, бауырмашылдыққа тәрбиелеу.

Міндеті:

1. Тұтас бір сөзбен жүгірте оқуды жетілдіре отырып, оқушылардың жалпы оқу техникасын дамытуға баса назар аудару..

2. Байланыстырып сөйлеу шеберлігін арттыру, шағын көлемді шығарма жазуға төселдіру.

3. Оқушылардың жалпы ой – өрісін жетілдіретін ойлау мен байқағыштық қабілетін арттыруға арналған жаттығу жұмыстарын жүргізу.

4. Балаларды саналы оқуға үйрету, білімді сапалы меңгерту, белсенділігін арттыру.

5. Балалардың дүниеге деген көзқарастарын дұрыс қалыптастыру.

Күтілетін нәтиже:

Оқушылардың өз ойын еркін жеткізе білуге, логикалық ойлауын жетілдіруге, көпшілік алдында дұрыс сөйлеуге бейімдеу.

Бағдарламаны жүзеге асыру

Оқушылардың мәдениетті, сыпай, шешен сөйлеуге баулу. Өз ойын еркін жеткізе білуге дағдыландыру, сөйлеу, ойлау қабілеттерін дамыту. Ертегілердің тәрбиелік мәні мен тарихы туралы мағұлмат беру.

Курс мазмұны

Оқушылардың ой қиялын дамытып, эстетикалық сезімдерін ұштай түсетін шығармалардың бір түрі – ертегілер. Олардың түрлері өте көп. Мысалы: тұрмыс – салт, қиялы – ғажайып, хайуанаттар туралы ертегілер.

Хайуанаттар ттурал ертегілер – 20 сағат

Тұрмыс – салт ертегілері – 8

Қиял – ғажайып ертегілер – 5 сағат

Қорытынды бөлім – 1 сағат

Хайуанаттар туралы ертегілер. Бас кейіпкерлері жан-жануарлар болғандықтан, тәрбиелік мәні зор. Өйткені адамның мінез-құлқын хайуанаттар бейнесінде көреі. Балаларды жақсылыққа баулып, жамандықтан аулақ болуға міндеттейді.

Тұрмыс – салт ертегілері. Қазақ халқының тұрмыс – салтын, әдет-ғұрпынбейнелейді. Халфықтың ауыздан-ауызға тарап бізге жеткен ертегі- аңыз.адалдық, жақсылық пен жауыздық қатар көрестіледі. Ертегілерді оқу арқылы, балалар қарапайымдылық пен кішіпейілділік және адалдық сияқты қасиеттерді бойына сіңіреді. Балалардың ой өрісін, тілін, дүниетанымындамытады.

Қиял – ғажайып ертегілер. Адамның жақсы өмір сүру туралы аңсаудан туған ертегілер. Кейіпкерлер әдетте өмірде болмайтын образдар туралы (жалмауыз, Мыстан кемпір, Дию, Пері, т,б) ертегіде кездеетіндерді армандауға үйретеді. Сондай-ақ адамгершілкке, өз Отанын қорғап сүйе білуге тәрбиелейді.

Оушылардың білім деңгейіне қойылатын талаптар:

• Ертегі мен аңыздарды ажырата білу;

• Ертегі түрлерін ажыратып анықтай білу;

• Ертегі мазмұнын айтуға, кейіпкерлердің іс-әрекетін талдауға үйрету;

• Оларға өз ойларына тұжырымдар жасатып, дәлелдету;

• Ертегі формасын өзгерте баяндау, яғни І жақ түріндегі мәтінді ІІІ жақ формасында баяндау;

• Оқушыларға әдеби тіл нормасын меңгерту;

• Сөздерді орфоэпиялық нормада айтқызу;

• Сөздік қорларын молайтып, сөздерді мағынасына сай таңдай білуге үйрету;

• Оқушыларды сөйлем құрай білуге үйрету, сөйлеу мәдениетін жетілдіру;

• Ауызша сөйлеу ерекшеліктерімен танысу, интонация, дауыс ырғағы, сөйлеу қарқынын және баланың сөздік қорын молайту.

Қорытынды.

Халық ауыз дәебиетінің бір түрі, ертегілерді оқытудыоқушылардың сөздік қорларын молайтып, жүйелі түрде және мәнерлі сөйлей білуге дағдыландырады. Яғни, сөз таңдап, орынды қолданға, ойды дәл жеткізуге жаттықтырады. Қандай қиыншылық болсада, қарсы тұра білуге, еңбек адамын қадірлеуге, биік адамгершілік қасиеттерді дәріптеуге тәрбиелейді.

Пайдаланылға әдебиеттер тізімі:

1. Қазақ балалар әдебиетінің хрестоматиясы.

Арман ПВ баспасы 2004 ж. Шеген Ахметов.

2. Қазақтың халық ауыз әдебиеті. Д. Мамырбаев.

3. Қазақ ертегілері. А. Сәулебаева

4. Қарлығаш оқыту-әдістемелік кешені. Астан ПВ баспасы 2007 ж. Меруерт Мақашева