ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫ БІЛІМ БАСҚАРМАСЫ

«№24 КОЛЛЕДЖ» МКҚК

«Бекітемін »

«№24 колледж» директорының

оқу ісі жөніндегі орынбасары

_________________І.Бейсен

Сабақтың тақырыбы: Туынды анықтамасы. Туынды табу ережелері. 

Математика пәнінің

оқытушысы: М.Т.Жандарбекова

Таукент

Сабақ жоспары

Сабақтың тақырыбы: Туынды анықтамасы. Туынды табу ережелері. 
Сабақтың мақсаты:

а) білімділік: оқушыларға туынды табу ережелерін таныстыру, ережелерді қолдану тәртібін меңгерту, дәрежелік функцияның туындысын табуды, функциялардың туындыларын табу есептерін шешуді үйрету. 
ә) дамытушылық: оқушылардың ойлау қабілеттерін дамыту, ой өрістерін кеңейту; 
б) тәрбиелік: оқушыларды таза жазуға, ұқыптылыққа, көп еңбектенуге тәрбиелеу. 
Оқыту нәтижелері: - Туындыны табу ережелерін жазып бере алады; 
- Дәрежелік функцияның формуласын қолдана біледі; 
- функциялардың туындыларын таба алады; 
- есептер шығару кезінде осы жоғарыда айтылған білімдерді сабақтастырады; 
Негізгі идеялар: -туынды табу ережелерін қолдана отырып қарапайым дәрежелік функциялардың туындыларын анықтау; 
-уәжді ынталандыру, бірлесе отырып орындалатын жұмыстар негізінде материалды меңгеру, бір-біріне көмек беру; 
- өзіндік ойын айта білуге дағдыландыру. 

Сабақ типі: Жаңа білімді игерту

Сабақ түрі: Аралас сабақ

Сабақтың әдісі: Блум таксономиясы, деңгейлеп оқыту
Сабақтың көрнекілігі: презентация, маркер, үлестірмелер, плакат (туынды табу ережелері)

Сабақтың кезеңдері: 
І.Ұйымдастыру кезеңі:

а) оқушылармен сәлемдесу, тізім бойынша түгендеу

ә) оқушылардың сабаққа дайындықтарын тексеру; 

Мұғалім сөзі.  Мен бүгінгі сабағымызды М. В. Ломоносовтың

“Ақыл ойды тәртіпке келтіретін математика, сондықтан да оны оқу керек” деген нақыл сөзімен бастағым келіп отыр және де бүгінгі сабағымызды Блум таксиномиясы бойынша жүргіземіз.

Блум таксиномиясының авторы – американдық оқыту әдістемесінің психологы Бенджамин Блум.

ІІ. Өткен сабақты қайталау сұрақтары

Білу.

1. Тригонометрия сөзінің мағынасы?

2. Тригонометрияның кім тапқан?

3. Тригонометриялық функцияларды ата.

4. sin180⁰ мәні нешеге тең?

5. соs0⁰ мәні нешеге тең?

6. tg 90⁰ мәні нешеге тең?

7. ctg 45⁰ мәні нешеге тең?

8. у=sinx функциясының анықталу облысы

9. у=cosx функциясының графигін қалай атайды

10. cosx функциясының мәндерінің жиыны

11. tgx функциясы жұп алде тақ фукнция ма?

Оқушылардан тригонометриялық функциялардың күнделікті өмірмен қандай байланысы бар екенін сұрау.

ІІІ. Жаңа сабақ материалын меңгерту

Түсіну.
Функцияны табу ережелерімен таныстыру. 

Анықтама. х₁-х айырымын аргументтің х нүктесіндегі өсімшесі деп атайды.

Өсімшені ∆х таңбасымен белгілеп, «дельта икс» деп оқиды, яғни ∆х=х₁-х.

Аргумент х-ке ∆х өсімшесін берейік. ∆х өсімшесін қабылдағаннан кейін аргументтің мәні х+∆х болады. Өсімшенің таңбасы оң да, теріс те болуы мүмкін.

Сонымен, аргумент өсімшесін ∆х=(x+∆х)-x (1)

Аргумент х-ке ∆х өсімшесін бергенде у=f(x) функциясы да өсімше қабылдайды. Бұл функцияның өсімшесі ∆у деп белгіленіп, ∆у=(y+∆y)-y немесе

∆у=f(x+∆x)-f(x) (2) теңдігімен анықталады.

Анықтама. = қатынасының аргумент өсімшесі ∆х-тің нөлге

ұмтылғандағы шегі бар болса, онда ол шекті у=f(x) функциясының х нүктесіндегі туындысы деп атайды.

y=f(x) функциясының х туындысы деп белгіленіп, х-тен эф штрих деп оқылады.

 =  = f’(x) (3)

Функцияның туындысын табу амалын функцияны дифференциалдау деп атайды.

х нүктесінде функцияның туындысы бар болса, онда f(x) функциясын осы нүктеде дифференциалданатын функция деп атайды. Егер функция аралықтың барлық нүктелерінде дифференциалданатын болса, онда оны осы аралықта дифференциалданатын функция деп атайды.

Туындыны есептеудің бірнеше ережелерін қорытып шығарайық.

1-ереже. Егер u және v функцияларының х нүктесінде u’, v’ туындылары бар болса, онда u+v функциясының х нүктесіндегі туындысыбар және ол

(u+v)’=u’+v’

формуласымен анықталады.

2-ереже. Егер u және v функцияларының х нүктесінде туындылары бар болса, онда берілген функциялардың көбейтіндісі u∙v функциясының осы х нүктесінде туындысы бар және ол

(u∙v)^’= u’v+uv’

формуласымен анықталады.

Салдар. Егер f(x) функциясының х нүктесінде туындысы бар болып,ал С тұрақты сан болса, онда Сf(x) функциясының осы х нүктесінде туындысы бар және ол

(Сf(x))’=C∙f’(x)

формуласымен анықталады немесе тұрақты көбейткішті туынды белгісінің алдына шығаруға болады.

3-ереже. Егер х нүктесінде u және v функцияларының х нүктесінде туындылары бар және v≠0 болса, онда   функциясының да х нүктесінде туындысы бар және ол туынды

( )’=

формуласы арқылы анықталады.

IV. Қолдану. Туынды табу ережелерін қолану арқылы есептер шығару.

Оқулықпен жұмыс.

№175 а,б №176 а,б

V. Талдау. Тақтамен жұмыс. Деңгейлік тапсырма. Оқушыларға деңгей бойынша тапсырмалардың шығарылу жолдарын түсіндіріп беремін.

1- деңгей.

1. Екі функцияның қосындысының формуласы

2. Екі функцияның көбейтндісінің формуласы

3. Екі функцияның бөліндісінің туындысы

2-деңгей

1. f(x)=

2. 

3. 

3-деңгей

теңдеуін шешіңдер.

VI.Жинақтау. Сабақты қорытындылау мақсатында сәйестендіру тестін орындау.

Бағалау. Сабаққа қатысымына қарай, деңгейлік тапсырмаларды орындаулары, формулаларды қолдана алулары бойынша бағалау.

.

Үйге тапсырма беру. Өтілген тақырыптағы негізгі формуланы қолданып, өз алдынша есептер құрастырып келу.

Әдіскер З.Исаева

Щшлщгшзхщз59966958699983638/9*9