#1 слайд

1 слайд

#2 слайд
Сабақ мақсаты: оксидтердің жіктеліун, құрлысын қасиеттері мен қолданылыуын және азот қышқылының негізгі қасиеттері мен күшті тотықтырғыш ретінде металдармен әрекеттесіуі туралы білімді қалыптастыру.

2 слайд

#3 слайд
Сабақтың барысы:  үйымдастыру ( 2 минут)  үй тапсырмасын тексеру. ( 10 минут)  Жаңа сабақ. ( 2 0минут)  Жаңа сабақты бекіту. (10минут)  Үй тапсырмасы. ( 1 минут)  Білімді бағалау. ( 1 минут)  Сабақты қортыу. ( 1 минут)

3 слайд

#4 слайд
үй тапсырмасын тексеру: 1. Аммиактың химиялық қасиетіне мысал келтіріу. 2. Аммоний тұздарына мысал келтіріп, оның қандай ерекше қасиеті бар екенін айтып беріңдер. 3. Өршіткі қатысында 1,12 л (Қ.Ж) аммиакты тотықтырғанда, қанша моль азот (II)оксиді алынатынын есептеңдер. 4. Өршіткі қатыспса 2,24 л ( ҚЖ ) аммиакты тотықтырғанда, қанша мол газ алынатынын есептеңдер. 5. Аммиактың қолданылыуын айтып беріңдер.

4 слайд

#5 слайд

5 слайд

#6 слайд
Азот ты ң тотығу дәрежесі -3 ден +5.ге дейін өзгереді Азоттың негізгі оксидтері. +1 +2 +3 +4 +5 Т үз түзетін оксидтері: N2O3 NO2 N2O4 N2O5 димер оксида азота( IV) Түз түзбейтін оксидтер: N2O NO N2O 5N2O NO N2O3 NO2

6 слайд

#7 слайд
Азот( II )оксиді Табиғатта пайда болуы: атмосфера азотынан найзағай жарқылдағанда пайда болады. N2 + O2  2 NO Зетханада алынуы : 8 С u + 3 HNO3 = 3 Cu(NO3)2 + 2 NO + 4 H2O с ұйылт .II II N = О Ауадағы оттекпен оңай тотығады : 2 NO + O2 = 2 NO2 (улы!) Күкірт оксидімен әрекеттесіп: 2 NO + 2 SO2 = 2 SO3 + N2 Бос күйдегі азотты алуға боладыNO Ол түссіз, суда өте аз еритін газ. Ол тұз түзбейтін оксид қатарына жатады.

7 слайд

#8 слайд
Азот ( IV) оксиді +3 +5 2 NO2 + H2O = HNO2 + HNO3 II III III II O=N-N=O Ол суда ерігенде, азот қышқылымен қатар азотты қышкыл да түзіледі: Азот (IV) оксиді N0 2 оттек қатысында сумен әрекеттесіп, азот қышқылын түзеді:

8 слайд

#9 слайд
Азот қышкылы. Азоттьщ маңызды қосылыстарының бірі — азот қышқылы НNО 3 . Онда азот +5 тотығу дәрежесін көрсетеді. Онын судағы ерітіндісі қышқыл қалдығына және гидроксоний ионға диссоциацияланады:

9 слайд

#10 слайд
Алынуы .  Зертханада қатты натрий нитратына концентрациялы күкірт қышқылымен әсер етіп, азот кышқылын алуға болады: NaNO 3 +H 2 SO 4 NaHSO 4 +HNO 3 т ү з і лген азот қ ыш қ ылынь ң буын конденсациялау азот қ ыш қ ылын аммиакты тотыктыру аркылы концентрациялы азот қ ыш қ ылын алады. ө неркес іп те ды, ол б і р не ш е сатыдан т ү рады. NH 3 NO NO 2 HNO 3  

10 слайд

#11 слайд
Физикалық қасиеттері. С Т Н NO 3 Ұ И Mr = 63 Й У T қату = -42 0 C Ы T балқу = 86 0 C Қ + H 2 O → ерид і

11 слайд

#12 слайд
Химиялық қасиеттері:  азот қышқылы концентрлі және сұйытылған ерітінділері тотықтырғыш қасиет көрсетеді. Жарықтың әсерінен азот қышқылы азот(IV) оксидіне, суға және оттекке ыдырайды: 4HNO 3 = 4NO 2 +O 2 + 3H 2 O  азот қышқылы HNO 3 ба сқа қышқылдар тәрізді негіздік оксидтермен әрекеттесіп тұз түзеді: С uO + 2HNO 3 = Cu(NO 3 ) 2 +H 2 O CuO + 2H = Cu 2+ + H 2 O  А зот қышқылы негіздермен әрекеттеседі: Cu(OH) 2 + 2HNO 3 = Cu(NO 3 ) 2 + H 2 O Cu(OH) 2 + 2H + = Cu 2+ + 2H 2 O

12 слайд

#13 слайд
 Металмен азот қышқылы басқаша әрекеттеседі   Cu + 4HNO 3 = Cu(NO 3 ) 2 +2NO 2 +2H 2 O   Тотықсыздандырғыш Сu – 2e = Cu 1 тотығады   Тотықтырғыш N + e = N 2 тотықсызданады Сұйылтылған азот қышқылы мыспен әрекеттескенде азот(II) оксиді NO түзіледі: 3Cu + 8HNO 3 ( сұйық ) = Cu(NO 3 ) 2 +2NO+4H 2 O   Тотықсыздандырғыш Сu – 2e = Cu 3 тотығады   Тотықтырғыш N + 3e = N 2 тотықсызданады    Азот қышқылы кейбір металдармен әрекеттеспейді. Мысалы:Алюминиймен және темірмен әрекеттеспейді, себебі металдардың сыртында тұрақты оксидтік қабат түзеді.сондықтан азот қышқылын тасымалдауда болат немесе алюминий ыдыстар қолданады.

13 слайд

#14 слайд
Сұйылтылған азот қышқылы мыспен әрекеттескенде азот(II) оксиді NO түзіледі: 3Cu + 8HNO 3 ( сұйық ) = Cu(NO 3 ) 2 +2NO+4H 2 O   Тотықсыздандырғыш Сu – 2e = Cu 3 тотығады   Тотықтырғыш N + 3e = N 2 тотықсызданады    Азот қышқылы кейбір металдармен әрекеттеспейді. Мысалы:Алюминиймен және темірмен әрекеттеспейді, себебі металдардың сыртында тұрақты оксидтік қабат түзеді.сондықтан азот қышқылын тасымалдауда болат немесе алюминий ыдыстар қолданады.

14 слайд

#15 слайд

15 слайд

#16 слайд
HNO 3 концентрлі сұйытылған өте сұйытылған Ca,Mg,Zn Fe,Cr, Ni Pb,Cu,Hg,Ag Fe,Cr,Ni Ca,Mg, Zn Pb,Cu,Hg,Ag Ca,Mg,Zn әрекеттес - пейді NO NO 2 концентра - циясына байланысты NO 2, NO , N 2O, NH 3 N 2O, N 2 NO NH 3 Au,Pt,Os,Ir әрекеттеспейді

16 слайд

#17 слайд
Азот қышқылының қолданылуы Азот қышқылы HNO 3

17 слайд

#18 слайд
Жа ңа сабақты бекіту 1. Үш колба берілген: азот (IV) оксиді , азот, аммиак бар. Оттекпен әрекеттескенде қандай газ бөлінеді реакция теңдеуін жаз NO2NH3 N 2

18 слайд

#19 слайд
Беті табақшамен жауылған колбаға азот ( II ) оксидін жіберіп табақшан жауып қойамыз, егер колбаның бетіндегі табақшаны алсақ қандай өнім түзіледі? Реакция теңдеуін жазыңдар. NO O2NO2

19 слайд

#20 слайд
 Концентрациялы күкірт қышқылымен азот қышқылына салыстырмалы сипаттама беріңдер.  Cұйытылған азот қышқылы темірмен әрекеттескенде шығатын өнімдеріді атап көрсетіңдер.

20 слайд