№2-зертханалық жұмыс: «Шектеуші факторлардың фотосинтездің интенсивтілігіне әсерін зерттеу»

№2-зертханалық жұмыс: «Шектеуші факторлардың фотосинтездің интенсивтілігіне әсерін зерттеу»

Мақсаты:

Фотосинтез процесінің интенсивтілігіне әсер ететін шектеуші факторларды (жарықтың қарқындылығы, көмірқышқыл газының концентрациясы, температура) зерттеу.

Құралдар мен реактивтер:

• Су өсімдіктері (мысалы, элодея)

• Пробиркалар немесе цилиндрлер

• Су

• Шыны ыдыс

• Жарық көзі (лампа)

• Температура реттегіш құрылғы

• Сағат немесе таймер

Зерттеу әдісі:

1. Жарықтың қарқындылығының әсерін зерттеу:

   • Пробиркаға су өсімдігін салыңыз, оны суға толтырып, цилиндрге қойыңыз.

   • Жарық көзіне түрлі қашықтықта орналастырып, жарықтың қарқындылығының өзгеруі фотосинтезге әсер ететінін бақылаңыз.

   • Құтыдан бөлінетін газ көпіршіктерінің санын есептеңіз (олар оттек газының бөлінуін көрсетеді).

   • Әр түрлі қашықтықта газ көпіршіктерінің санын жазып, жарықтың қарқындылығы артқан сайын фотосинтездің интенсивтілігінің өзгеруін анықтаңыз.

2. Көмірқышқыл газының концентрациясының әсерін зерттеу:

   • Бірнеше пробиркаға су өсімдігін салыңыз.

   • Әр пробиркаға әртүрлі мөлшерде натрий бикарбонатының ерітіндісін (көмірқышқыл газының көзі) қосыңыз.

   • Бөлінген газ көпіршіктерінің санын есептеңіз.

   • Көмірқышқыл газының концентрациясы артқан сайын фотосинтездің жылдамдығының қалай өзгергенін бақылаңыз.

3. Температураның әсерін зерттеу:

   • Суды әртүрлі температураға дейін жылытыңыз.

   • Су өсімдіктерін әр температурада ұстаңыз және фотосинтез процесінің жылдамдығын (газ көпіршіктерінің саны) бағалаңыз.

   • Фотосинтездің интенсивтілігінің температураға тәуелділігін анықтаңыз.

Нәтижелерді жазу:

Қорытынды:

• Жарық қарқындылығы фотосинтездің интенсивтілігіне тікелей әсер етеді. Жарық көп болған сайын фотосинтез процесі белсенді өтеді, бірақ белгілі бір деңгейден кейін қанығу байқалады.

• Көмірқышқыл газының концентрациясы артқан сайын фотосинтездің интенсивтілігі де артады, себебі CO₂ - фотосинтез үшін қажет негізгі компоненттердің бірі.

• Температура да фотосинтезге әсер етеді. Белгілі бір температурада ферменттер тиімді жұмыс істейді, ал тым төмен немесе жоғары температурада олардың белсенділігі төмендейді, бұл фотосинтезді баяулатады.

Бұл зертханалық жұмыс фотосинтездің шектеуші факторларын анықтап, олардың өсімдіктердің өсуі мен дамуына қалай әсер ететінін түсінуге мүмкіндік береді.

Зертханалық жұмыс нәтижелері:

1. Жарық қарқындылығының әсері:

   • Жарық қарқындылығы артқан сайын фотосинтез интенсивтілігі де жоғарылады, бұл бөлінген газ көпіршіктерінің санынан байқалды.

   • Жарық көзі өсімдікке жақындатылған кезде, көпіршіктердің саны көбейді. Ал жарық көзі алыстатылғанда, көпіршіктердің саны азайды.

   • Бұл жарық қарқындылығының фотосинтездің жылдамдығына әсер ететін маңызды фактор екенін көрсетеді.

2. Көмірқышқыл газының концентрациясының әсері:

   • Көмірқышқыл газының концентрациясы жоғарылаған сайын фотосинтез процесінің интенсивтілігі де артты.

   • Натрий бикарбонатының (CO₂ көзі) концентрациясы неғұрлым жоғары болса, соғұрлым көпіршіктердің саны артып, фотосинтез жылдамдығы жоғарылады.

   • Бұл көмірқышқыл газының фотосинтездің негізгі компоненті екенін және оның жеткілікті мөлшері фотосинтездің тиімділігін арттыратынын көрсетеді.

3. Температураның әсері:

   • Температураның артуы фотосинтез интенсивтілігін бастапқыда арттырды, өйткені жоғары температура ферменттердің белсенділігін арттырды.

   • Бірақ температура тым жоғарылаған кезде, ферменттердің денатурациясы салдарынан фотосинтез интенсивтілігі төмендеді.

   • Фотосинтездің тиімділігі үшін оңтайлы температура 25-30°C аралығында болды, одан жоғары немесе төмен температурада көпіршіктердің саны азайып, фотосинтез интенсивтілігі төмендеді.

Қорытынды:

• Жарық, көмірқышқыл газы және температура фотосинтездің негізгі шектеуші факторлары болып табылады.

• Жарық қарқындылығы мен көмірқышқыл газының концентрациясы артқан сайын фотосинтездің интенсивтілігі артады, бірақ белгілі бір деңгейден кейін шектеуші факторлар әсер етеді.

• Температураның оңтайлы деңгейінде фотосинтез интенсивтілігі ең жоғары болады, бірақ температураның өте жоғары немесе төмен болуы бұл процесті баяулатады.

Бұл нәтижелер фотосинтездің тиімділігін арттыру үшін қажетті жағдайларды анықтауға және өсімдіктердің өсуіне оңтайлы жағдай жасауда пайдалы.

Бөлінген газ көпіршіктерінің саны әртүрлі факторларға байланысты:

1. Жарық қарқындылығы:

   • Төмен жарық қарқындылығы: Бөлінген газ көпіршіктерінің саны аз (фотосинтез баяу жүреді).

   • Орташа жарық қарқындылығы: Көпіршіктердің саны орташа (фотосинтез қарқындылығы арта бастайды).

   • Жоғары жарық қарқындылығы: Көпіршіктердің саны көп (фотосинтез қарқындылығы максималды деңгейге жетеді). Бірақ белгілі бір деңгейден кейін қанығу байқалады.

2. Көмірқышқыл газының концентрациясы:

   • Төмен концентрация: Газ көпіршіктерінің саны аз (фотосинтездің қарқындылығы шектеулі).

   • Орташа концентрация: Газ көпіршіктерінің саны орташа (фотосинтез қарқындылығы артады).

   • Жоғары концентрация: Газ көпіршіктерінің саны көп (фотосинтез процесі белсенді өтеді).

3. Температура:

   • Төмен температура: Газ көпіршіктерінің саны аз (ферменттердің белсенділігі төмен болғандықтан, фотосинтез баяу жүреді).

   • Орташа температура (оңтайлы шамада): Газ көпіршіктерінің саны көп (ферменттердің белсенділігі жоғары болғандықтан, фотосинтез қарқынды өтеді).

   • Жоғары температура: Бастапқыда көпіршіктердің саны артады, бірақ температура өте жоғары болса, көпіршіктердің саны қайтадан азаяды (ферменттер денатурацияланады және фотосинтез баяулайды).

Қорытынды: Бөлінген газ көпіршіктерінің саны жарық қарқындылығы, көмірқышқыл газының концентрациясы және температураға байланысты өзгереді. Барлық факторлардың оңтайлы деңгейінде фотосинтездің қарқындылығы максималды болады.

№2-зертханалық жұмыс: «Шектеуші факторлардың фотосинтездің интенсивтілігіне әсерін зерттеу»

Мақсаты:

Фотосинтез процесінің интенсивтілігіне әсер ететін шектеуші факторларды (жарықтың қарқындылығы, көмірқышқыл газының концентрациясы, температура) зерттеу.

Құралдар мен реактивтер:

• Су өсімдіктері (мысалы, элодея)

• Пробиркалар немесе цилиндрлер

• Су

• Шыны ыдыс

• Жарық көзі (лампа)

• Температура реттегіш құрылғы

• Сағат немесе таймер

Зерттеу әдісі:

1.Жарықтың қарқындылығының әсерін зерттеу:

• Пробиркаға су өсімдігін салыңыз, оны суға толтырып, цилиндрге қойыңыз.

• Жарық көзіне түрлі қашықтықта орналастырып, жарықтың қарқындылығының өзгеруі фотосинтезге әсер ететінін бақылаңыз.

• Құтыдан бөлінетін газ көпіршіктерінің санын есептеңіз (олар оттек газының бөлінуін көрсетеді).

• Әр түрлі қашықтықта газ көпіршіктерінің санын жазып, жарықтың қарқындылығы артқан сайын фотосинтездің интенсивтілігінің өзгеруін анықтаңыз.

2.Көмірқышқыл газының концентрациясының әсерін зерттеу:

• Бірнеше пробиркаға су өсімдігін салыңыз.

• Әр пробиркаға әртүрлі мөлшерде натрий бикарбонатының ерітіндісін (көмірқышқыл газының көзі) қосыңыз.

• Бөлінген газ көпіршіктерінің санын есептеңіз.

• Көмірқышқыл газының концентрациясы артқан сайын фотосинтездің жылдамдығының қалай өзгергенін бақылаңыз.

3.Температураның әсерін зерттеу:

• Суды әртүрлі температураға дейін жылытыңыз.

• Су өсімдіктерін әр температурада ұстаңыз және фотосинтез процесінің жылдамдығын (газ көпіршіктерінің саны) бағалаңыз.

• Фотосинтездің интенсивтілігінің температураға тәуелділігін анықтаңыз.

Нәтижелерді жазу:

Қорытынды:

• Жарық қарқындылығы:

• Көмірқышқыл газының концентрациясы:

• Температура: