Бөлім:Көркем әдебиет және эпикалық сарын

Мектеп:

Сынып: 8

Мұғалімнің аты-жөні:

Пәні: қазақ әдебиеті

Қатысқандар саны: Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

Ш.Құдайбердіұлының «Еңлік- Кебек» дастанының тілі

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

8.2.3.1 шығармадағы көркемдегіш құралдардың (психологиялық параллелизм, перифраз, сатира, ирония, гротеск, эллипсис) қолданысын талдай отырып, автор стилін анықтау;

8.2.2.1 автор бейнесі мен кейіпкерлер қарым-қатынасының тілдік көрінісін талдау.

Сабақ мақсаты

Барлық оқушылар: Ахмет Йассауидің «Даналық кітабындағы» көркемдегіш құралдарды анықтау;

Көпшілігі: автор бейнесі мен кейіпкерлер қарым-қатынасының тілдік көрінісін талдау;

Кейбір оқушылар: Шығармадағы көркемдегіш құралдардың(символ, синекдоха, қайталау түрлері: эпифора, анафора, аллитерация, ассонанс, риторикалық сұрақ) қолданысын талдай отырып, автор стилін анықтау.

Бағалау критерийі

• Шығармадағы көркемдегіш құралдардың қолданысын талдайды;

• автор стилін анықтай алады.

Сабақ барысы

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

І. Ұйымдастыру кезеңі. Оқушылармен сәлемдесіп, зейінін сабаққа аудару.

1. Шығармашылық  диктант

Шәкәрім  ... (1858) жылы  ШҚО, Абай  ауданы,  Шыңғыстауының  етегінде  дүниеге  келген.  ... (5)  жасында  оқуға  барып,  ... (7)  жасында  жетім  қалады.  Әкесі  Құдайберді  ... (1866)  жылы  ... (37) жасында  дүниеден  озады. 10  жасында ... (домбыра) , ... (гармонь)  музыкалық  аспаптарында  ойнауды  үйренеді. ...  (25) жасында  болыс  болып  сайланады. Халық  Шәкәрімді  «екінші    ... (Абай)»   деп  таныған.  Ақын  ...  (1905)  жылы  Меккеге  қажылыққа  барған.  Шәкәрім  ақын  1931  жылы  2-ші  ...  күні  ...  (73) жасында  жазықсыз  оққа  ұшқан.

ІІ. Қызығушылығын ояту. Миға шабуыл

Оқушылар ішкі және сыртқы шеңберге тұрады. Сыртқы шеңбердегі оқушыларға көркемдегіш құралдардың анықтамасы жазылған парақтар таратылады.Сыртқы шеңбер оқушылары анықтаманы оқиды, ішкі шеңбер анықтаманың қай көркемдегіш құралға тән екенін табады.

Талдау аяқталған соң мұғалім сабақтың тақырыбы мен мақсатын сынып оқушыларымен бірлесе отырып анықтайды. Сабақ барысында мақсатты нәтижеге жету үшін тапсырмалар бойынша бағалау критерийін жасайды.

Сабақтың тақырыбы мен мақсаты анықталады.

Оқушылармен сәлемдесіп, зейінін сабаққа аудару.

Оқушылар өткен тақырыпты еске түсіру мақсатында шығармашылық диктант жазады.

Оқушыларға көркемдегіш құралдардың анықтамасы жазылған парақтар таратылады. Оқушылар анықтаманы оқиды, ішкі шеңбер анықтаманың қай көркемдегіш құралға тән екенін табады.

ҚБ

ҚБ

А4 қағазы, маркер, интерактивті тақта

Сабақтың ортасы

ІІІ. Мағынаны тану. 1-тапсырма. Шығарманы сатылай кешенді талдау.

1.Авторы. Ш.Құдайдердіұлы  ШҚО,  Абай  ауданы,  Шыңғыстауының  етегінде  1858  жылы  11  шілдеде  дүниеге келген.  Оның  «Жастарға», «Насихат», «Қулар», «Ғылымсыз адам хайуан», «Шын  сырым»  атты  шығармалары  бар. Ақын 1931жылы  2  қазанда  73  жасында  қастандық  құрбаны  болды.

2.Тақырыбы─ екі  жас  арасындағы  махаббат,  әйел   теңсіздігі.

3.Жанр  түрі  поэзия (дастан).  Дастан ─ (парсы  сөзі  тарихи әңгіме,  ертегі, батырлар  жыры)  Таяу  және  орта  Шығыстың, Азияның  әдебиеті  мен  фольклорындағы  эпикалық  жанр,  өлең түріндегі  оқиғалы  шығарма.

4. Идеясы.  Бұл  дастанның  идеясы  ─ ескіліктің  бұлжымас заңын,  көрінісін  және  ру  арасындағы  кикілжіңін  суреттеп көрсете  білуі.

5.Шумақ.3  шумақты.  (  Жалпы  131  шумақты)

6.Тармақ ─ өлеңнің  әр  жолы.  4  тармақты, барлығы

7.Бунақ ─ белгілі  бір  дауыс  ырғағымен  бөлінуі.3  бунақты.

8.Буын  саны ─ сөздің  құрамындағы  дауысты  дыбыстардың санына  байланысты.  11-12  буынды.

9.Ұйқас  түрі.   (-а- а- ә- а)  қара  өлең  ұйқасы.

Дескриптор:

• Шығармаға сатылай кешенді талдау жасайды;

• Ойларын дәлелдейді.

ҚБ

2-тапсырма. «Ойланайық» Оқушылар шығарма үзінділері бойынша топта шығармадағы автор стилін, әдеби көркемдегіш құралдарын талдап, кестені толтырады.

2. Кестені толтыр

Қабілеті жоғары оқушылар «топ спикері» болып, өздерінің көшбасшылық, зерттеушілік қабілеттерін арттырады.

Бекіту. 3-тапсырма

Автордың шығармада көркемдегіш құралдарды қолданудағы ерекшелігі неде? Сіздің пікіріңіз қандай?

Дескриптор:

• Автордың шығармада көркемдегіш құралдарды қолданудағы ерекшелігін анықтайды;

• Автор стиліне баға береді.

ҚБ

«Еңлік-Кебек» дастанын шығармаға сатылай кешенді талдау жасайды;

Ойларын дәлелдейді.

Оқушылар шығарма үзінділері бойынша топта шығармадағы автор стилін, әдеби көркемдегіш құралдарын талдап, кестені толтырады.

Қабілеті жоғары оқушылар «топ спикері» болып, өздерінің көшбасшылық, зерттеушілік қабілеттерін арттырады.

Автордың шығармада көркемдегіш құралдарды қолданудағы ерекшелігін анықтайды;

Автор стиліне баға береді.

ҚБ

ҚБ

ҚБ

Ш.Құдайбердіұлының «Еңлік Кебек» поэмасының көркемдік ерекшелігі https://massaget.kz/okushyilarga/uy_tapsyirmasyi/22518

«Абай, Шәкәрім шығармашылығындағы адам тәрбиесі - тұлғалар тағылымы»youtube.com2 ноября 2017

http://www.youtube.com/watch?v=hDpFI1ws0I4

Сабақтың соңы

Кері байланыс: «JNSERT» кестесі

Кері байланыс парағы