Ақтамберді жырау "Күлдір-күлдір кісінетіп" толғауы

2-бөлім

Дананың сөзі-ақылдың көзі

Педагогтің аты-жөні:

Калмурзина А.Е.

Күні:

3.10.24ж.

Сынып: 8 «А»

Қатысқандар: 5

Қатыспағандар: 0

Сабақтың тақырыбы

“Күлдір күлдір кісінетіп”толғауы.

Осы сабақта қол

жеткізілетін оқу мақсаттары

8.2.3.1 Шығармадағы көркемдегіш құралдардың (психологиялық параллелизм, перифраз, сатира, ирония, гротеск, эллипсис) қолданысын талдай отырып, автор стилін анықтау

8.2.1.1 композицияны тұтастан бөлшекке, бөлшектен тұтасқа қарай талдау;

Сабақтың мақсаты

Барлығы: Ақынның толғауымен танысады.

Көпшілігі:сұрақтарға жауап беріп,жұптық,топтық тапсырмаларды орындай алады. Кейбірі: автор бейнесін танытып, талдау жасай алады.

Сабақ барысы

Сабақтың кезеңдері/ уақыт

Педагогтің іс-әрекеті

Оқушылардың іс-әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

2 мин

Қызығушылықты ояту.

1.Сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу.

Сабақтың ортасы

3 мин

Жұптық жұмыс

7 мин

Жұптық жұмыс

10 мин

10 мин

Жеке жұмыс

10 мин

Миға шабуыл

«Допты қағып ал»

Оқушылар толғау мазмұны бойынша сұрақтарға жауап береді.

1.«Күлдір-күлдір кісінетіп» толғауының идеясы қандай?

2. Толғау қандай тақырыпқа жазылған?

3.Ақтамберді Сарыұлы кім?

4.Толғау дегеніміз не?

5.Жырау дегеніміз кім?

1-тапсырма

«Күлдір -күлдір кісінетіп» толғауын тыңдайды. (https://www.youtube.com/watch?v=15VisMaPUy4

«1-2» оқушы толғау үзінділерінен оқырманға ой туғызатын «тірек сөздерді» теріп жазады.

«3-4-5» оқушы толғаудың өзіне ұнаған тұстарын өңдеп, қарасөзбен жазады.

Әдебиет теориясы

Перифраз (гр. perіphrasіs — айналым) — құбылыстар мен заттардың атын атап, түсін түстемей, айрықша белгі-қасиеттеріне негіздей отырып ауыстыру тәсілі.

Мысалы, орман патшасы (арыстан дегеннің орнына), дала кемесі (комбайн), қара алтын (көмір), т.б.

Психологиялық параллелизм – адамның жан дүниесіндегі арпалысын, ішкі сезім күйлерін, табиғат суреттерімен қатарластыра, жинастыра

бейнелеу тәсілі. Табиғат суреттері мен адамның көңіл күй сезімдері бір-біріне әсер етіп, тұтас поэтикалық бейне тудырады. Мысалы:

Көк ала бұлт сөгіліп,

Күн жауады кей шақта.

Өне бойың егіліп,

Жас ағады аулақта.

Табиғат құбылысы арқылы адамның көңіл-күйін сипаттайды.

«Сен маған, мен саған» әдісімен әдебиет теориясын бір-біріне түсіндіреді.

Тапсырма

Берілген жолдардағы психологиялық параллелизм, перифраз, риторикалық сұрақтардың қолданысын талдай отырып, автор стилін анықтаңыз.

Қоңыраулы найза қолға алып,

Қоңыр салқын төске алып,

Қол төңкерер ме екеміз?!

Перифраз. Қол – «жау әсскері» деген мағынаны беріп тұр. «Қ» дыбысын қолданып, эстетикалық әсерлілігін күшейту үшін «жау әскері» сөзінің орнына «қол» сөзін қолданып тұр. Аллитерация тәсілі мен перифразды сәтті қолданған.

* * *

Ел жазылып жайлауда,

Жақсылар кеңес құрғанда,

Мұртымыз өрге шаншылып,

Бұрын да сөйлер ме екеміз?!

Риторикалық сұрақ.

* * *

Жарлауға біткен жапырақ -

Жамылсақ, тоңар ма екеміз?!

Жазыққа біткен бүлдірген -

Сұғынсақ, тояр ма екеміз!

Психологиялық параллелизм. Ақын табиғатқа қатысты сөздер арқылы болашаққа алаңдаушылығын білдіреді. Алдарында не күтіп тұрғанын білмейтіндігіне алаңдайды. Қиын күндер күтіп тұр ма, әлде бейбіт жайлы өмір күтіп тұр ма?

Бағалау: оқушылар жинаған балл бойынша тұлпарларын бағалау парағына орналастырады.

Дескриптор:

Допты ұстаған бала сұраққа жауап береді

Дескриптор:

Толғауды тыңдайды;

Тірек сөздерді теріп жазады;

Пікірлерін білдіреді.

Дескриптор:

Толғаудың ұнаған жерін қара сөзбен жазады.

Пікірлерін білдіреді.

Дескриптор:

-теорияны оқиды;

-жұбына түсіндіреді.

Дескриптор

-жырда қолданылған көркемдегіш құралдарды ажыратады-3;

-көркемдегіш құралдардың қолданысын талдайды-1;

-автор стилін анықтайды-1.

Жалпы – 5 балл

Доп

Оқулық

31-бет

Аудиожазба

Сабақтың соңы

3 мин

Кері байланыс «Пайдалы 3 нәрсе

Үйге тапсырма:

«Күлдір күлдір кісінетіп» толғауынан үзінді жаттау