Сабақ жоспары "Жай және құрама сандар" 5 сынып

Сыныбы: 5 «в»

Сабақтың тақырыбы: Жай және құрама сандар

Сабақтың мақсаты:

Оқушыларға жай және құрама сандар ұғымдарын

түсіндіру; Жай және құрама сандарды ажырата білуге үйрету; Жай сандар кестесін пайдаланып,есептер шығаруға үйрету.

 Сабақтың түрі: Жаңа сабақ. 

Көрнекіліктер: «Жай сандар» кестесі, слайдтар

 Сабақтың барысы:

І.Ұйымдастыру

Оқушылардың сабаққа қатысын қадағалау, оқу құралдары мен сабаққа даярлығын тексеру.

• Өтілген материалдарды қайталау.

«Кім шапшаң ?»

1.Натурал санның бөлгіштері мен еселіктері туралы не білесің ?

2.Қандай цифрларды жұп цифрлар деп атайды?

3.Қандай цифрларды тақ цифрлар деп атайды?

4.Жұп сандар мен тақ сандарға мысал келтіріңдер.

5.Қандай сандар 2-ге бөлінеді?

6.Қандай сандар 5-ке бөлінеді?

7.Қандай сандар 10-ға бөлінеді?

8.Қандай сандар 3-ке бөлінеді?

9.Қандай сандар 9-ға бөлінеді?

10.Мысал келтіріңдер.

35, 41, 26,11, 1, 18 сандарының бөлгіштері

• 35 пен 26 сандарының төрт бөлгіші,

• 11 мен 41 сандарының екі бөлгіші

• 18 санының алты бөлгіші бар

• 1 санының бір ғана бөлгіші бар

Мысал. 101 – жай сан.

101 санының бөлгіштері: 1 және 101.

1-ге және өзіне ғана бөлінетін натурал сандарды жай сандар деп атайды.

Мысал :

8 саны – құрама сан, бөлгіштері: 1, 2, 4, 8.

Бөлгіштердің саны екіден көп натурал сандарды құрама сандар деп атайды.

Айырмасы 2-ге тең екі жай санды егіз сандар деп атайды.

Өзінен басқа бөлгіштерінің қосындысына тең құрама санды кемел сан деп атайды.

1 саны- жай сандар тобына да,құрама сандар тобына да жатпайды.

ІІ. Есептер шығару.

№241.

Жай сандар кестесін пайдаланып, 66, 97, 128, 139, 201, 311, 450, 502, 503, 641, 864, 879, 991 сандарынан жай сандарды бір жолға, құрама сандарды екінші жолға теріп жазыңдар.

Жай сандар: 97, 139, 201, 311, 503, 641, 991.

Құрама сандар: 66, 128, 450, 502, 864, 879.

№243.

1) Жай сандар кестесін пайдаланып, 1-ден 150-ге дейінгі егіз сандарды жазыңдар.

2) 28 санының өзінен кіші бөлгіштерінің қосындысын табыдар. 28 саны қандай сан? Сол сияқты 496 саны қандай құрама сан?

Жауабы:

1. (3 пен 5), (5;7), (11;13), (17;19),(41;43)

2. 2) 28 – 1, 2, 4, 7, 14, 28.

3. 1+2+4+7+14=28. кемел сан.

№245.

Теңсіздіктен жай сан болатын шешімін табыңдар:

1. 59<х<67;

2) 163 <у<73 ;

3) 487<х<499;

Жауабы:

Х=61

У=167

Х=491.

№246.

Дүние жүзіндегі екінші ұстаз, қазақтың ежелгі ғалымы Әбу Наср әл-Фараби Отырарда дүниеге келіп, 870-950 жылдар аралығында өмір сүрген. Осы жылдарды көрсететін сандар аралығында неше жай сан бар?

Жауабы: (870-950) → 877, 881, 883, 887, 907, 911, 919, 937, 941,947.

№249..

Натурал санның 2-ге, 3-ке, 5-ке, және 9-ға бөлінгіштік белгілерін пайдаланып, дәлелдеңдер:

1. 117,122,205,219,393,422,535,927 сандарының құрама сандар екенін;

2) 17,23,43,67,89,103 сандарының жай сандар екенін

№257.

Дәлелдеңдер: (мысалмен)

1. Екі жай санның көбейтіндісі

2. Жай сан мен құрама санның көбейтіндісі

3. 2 ден өзге кез келген жұп сан құрама сан екенін.

Жауабы:

2 мен 3

2 мен 4

2 мен 2.

№258.

Х-тің қандай мәнінде :

1. 17х өрнегінің мәні жай сан;

2. 23х өрнегінің мәні құрама сан;

3. 37х өрнегінің мәні құрама сан ? Мысалдар келтір.

Жауабы:

Х=1

Х=2,3…

2,3…

№259.

15,45,60,105,135, және 270 сандары берілсін. Осы сандардың бірі болатын х саны:1)5-ке еселік сан;

2)9-ға еселік сан 3)жай сан

4) құрама сан.

Қайсысы “ақиқат оқиға”, “кездейсоқ оқиға” , “мүмкін емес оқиға”?

Жауабы:

1)5-ке еселік сан –ақиқат

2)9-ға еселік сан – кездейсоқ оқиға

3)Жай сан мүмккін емес

4)Құрама сан – ақиқат оқиға.

ІІІ. Сабақты бекіту.

1. Жай сандар деп қандай санды айтады?

2. Құрама сандар деп қандай сандарды айтады?

3. 1 саны қандай сан?

4. 0 цифрымен аяқталатын жай сан барма?

IV. Оқушыларды бағалау. Сабақты қорытындылау.

V. Үйге тапсырма

Жай сандар мен құрама сандар. Ереже жаттау

№ 244,248 есеп .

 1-ден 100-ге дейінгі сандар кестесінен жай сандарды көк қарындашпен , құрама сандарды қызыл қарындашпен белгілеу.