Сөздердің байланысу түрлері. Қиысу

қазақ тілі 7-сынып
Сабақтың тақырыбы: Сөздердің байланысу түрлері. Қиысу
Сабақтың мақсаты:
Сөздердің байланысу түрлерін таныту, жасалуы мен ерекшеліктері жайлы білім беру,
оқушылардың ойлау, есте сақтау қабілетін жетілдіру, алған білімді қолдана және талдай білуге үйрету.
Сабақтың нәтижесі: Сөздердің байланысу түрлерін түсінеді, киысу терминін топтық жұмыс арқылы біледі. Жаттығу жұмыстарын талдайды, сұрақ қоя алады. Алған білімдерін қолдана және талдай білуге үйренеді.
Сабақ кезеңдері Мұғалім әрекеті Оқушы әрекеті
Ұйымдастыру Сыныпты топқа бөлу
Мозайка құрастыру арқылы топқа бөлу
Бағалау парақшасын тарату Оқушылар топқа бөлінеді
Қызығушылықты ояту

Мағынаны тану Өткен сабаққа пысықтау жасау
Сөздердің байланысу тәсілдерін еске түсіру.
1-топ Синтаксис деген не?
2-топ Сөздердің грамматикалық байланысын түсіндір.
3-топ Сөйлемдегі сөздер мен сөз тіркестері бір-бірімен қандай байланысу тәсілдері арқылы жасалады?
«Сәйкестік тесті» арқылы сөздердің байланысу тәсілдерін меңгергенін тексеру
Ізгілік кілті -------------------Шылау арқылы
Көпір арқылы өту ----Интонация арқылы
Абай - ақын ----------Орын тәртібі арқылы
Жастық шақ -----------------Жалғау арқылы
Сөйлемдегі, сөз тіркесіндегі сөздерді тек байланысу тәсілдеріне қарай емес, байланысу түрлеріне қарай да топтастыруға болады. Мысалы, Біз Ғаниды өзінің үйінен таптық деген сөйлемді сөздерді байланысу тәсілі тұрғысынан қарасақ, бәрі де қосымшалар арқылы байланысып тұрғанын білеміз: біз таптық (жіктік жалғау арқылы), Ғаниды таптық (табыс септік жалғауы арқылы), өзінің үйінен (ілік септік жалғауы мен тәуелдік жалғауы арқылы), үйінен таптық (шығыс септік жалғауы арқылы). Бұлар сөздердің байланысу түріне қарай өзара ажыратылады. Қазақ тілінде сөздердің байланысуы бес түрге бөлінеді.
Жаңа сабақты сөзжұмбақ шешу арқылы ашу

Сөздердің байланысу түрлері
Қиысу, меңгеру, матасу, қабысу, жанасу
Қиысу: Біз таптық- кім, не істеу? 
1. Қиысу — баяндауыштың бастауышпен байланысы. Мысалы: Біз оқушымыз. Сендер студентсіңдер. Мен жазушымын. Олар бірінші космонавттар. Сіз оқытушысыз. Мен оқыдым. Біз оқыдық. Бұл — Шолақсай, Табысымыз мол, ертеңіміз айқын (газеттен).
2. 1. Оқулықпен жұмыс
1-топқа 242 - жаттығу.
Мәтіннен қиыса байланысып тұрған сөз тіркестерін тауып, қай сөз табынан екенін анықтау
бала көріп, бала жүре беріп, шешесі тұрып, әкең тұр, Абай көрді 
3. 2-топқа 243-жаттығу Сөз тіркестерін байланысу түрі мен тәсілдеріне қарай талдау
4. 3-топқа 244-жаттығу жекеше және көпше қиысып келген сөздерді бөлек теріп жазыңдар
Топтық тапсырмалар арқылы үй тапсырмасын пысықтау. Сұрақтарға топппен жауап береді. Сәйкестік тестін шешу арқылы сөздердің байланысу тәсілдерінен алған білімдерін пысықтау.
Топтық жұмыс арқылы бір-бірімен ой бөліседі. Өзара үйретеді. Жаттығу жұмыстарын дұрыс орындайды.
Ой толғау «Кітап-сырлас досымыз» тақырыбында ойтолғау жазу (Берілген даналық сөздерді пайдалану) Сөздік қоры көбейеді. Өзімен сырласа біледі. Ойын жинақтап үйренеді.
Қорытынды Үй тапсырмасы 
Қиыса байланысқан сөз тіркесіне сөйлем құрастыру
Бағалау