Педагогтің аты-жөні

Тілеулиева Гүлнұр

Күні

І топ- ІІ топ- ІІІ топ- ІҮ топ-

Үйірме атауы

Зерде

Сабақтың тақырыбы

Қазақтың ұлттық тағамдары

Сабақтың мақсаты

• Қазақтың ұлттық тағамдарының ерекшелігі мен құндылығын, қазақ халқының қонақжай дәстүрін құрметтеу, тағамдардың жасалу жолдарына түсініктер беру.

• Жаңашылдыққа, әдемілікке, тіл мәдениетіне жаңа заман талабына сай тәрбиелеу.

Оқушылардың шығармашылығын, ұйымдастырушылық қабілетін дамыту.

Тапсырмалар

Сұрақ-жауап,түсіндіру, «Кім тапқыр?», «Бұл қандай тағам?» ,«Төртінші артықты тап», «Кім жылдам?», «Кім көп біледі?» ойындары

Құндылықтарды

дарыту

Оқушыларды ынтымақтастыққа жеке, топтық жұмыстар арқылы бір-біріне қолдау көрсету

Пәнаралық байланыстар

Әдебиет, қазақ тілі, қазақстан тарихы

Бастапқы білім

Қазақтың ұлттық киімдері

Сабақтың барысы

Сабақтыңкезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдастыру

кезеңі

• Сәлемдесу

• Оқушыларды түгелдеу

Өткен сабақты еске түсіру үшін сұрақ қоямын.

Өткен сабақты еске түсіру үшін «Кім тапқыр?» ойынын ойнатамын. Оқушылар ұяшықты таңдау арқылы жұмбақтың шешуін табады.

1. Әжеме өң берген,
    Жиегін көмкерген.
    Етегі желкендей,
    Киім еді ол нендей?    \кимешек\
2.Әшекейлі күбіні,
   Үюлі тұрған шөмеле,
    Кигіздім биік төбеге.\сәукеле\
3.Аузы бар, тісі жоқ,
Ештеңемен ісі жоқ.
Аяққа ілсең жүреді,
Өздігінен күші жоқ..\кебіс\
4. Қолы бар,

Саусағы жоқ.

Мойны бар,

Басы жоқ. \ Көйлек \
5.Дорбаға  тығып бас бағын,
   Байлай салдым қос жағын. \тымақ\

6. Бір нәрсе менен биік,

Кейде менен аласа.

Мұндай қызық дүниеде,

Көріп пе едің тамаша. \бөрік\

• Ұяшықтар ашылғаннан кейін қазақтың ұлттық тағамдарының суреті шығады. Оқушылардан суретте не көріп тұрғандарын сұраймын. Жаңа тақырып «Қазақтың ұлттық тағамдары» екендігін айтамын.

Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

Оқушылар жауаптары арқылы жаңа тақырыпқа көшу

ҚБ «Мадақтау сэндвичі»

«Жақсы», «Жарайсың!» сөздерімен мадақтау

Тақырыптық суреттер

Жаңа сабақ

Сабақтың ортасы

- Балалар, бұл суретте не көріп тұрсыңдар?

- Қазақтың ұлттық тағамдарына нелер жатады?

Қазақ өте қонақжай халық. Қонақтың алдына барлық т әтті тағамды қойған. Бұл дәстүр ұрпақтан — ұрпақққа жалғасуда. Қазақ халқы асты өте жоғары бағалаған, әрі қастерлей білген. «Ас-адамның арқауы», «Ас атасы — нан», «Жаман ауруға —жақсы ас» деп халық тегін айтпаған. Асқа байланысты салт-дәстүрлер: қонақасы, табақ тарту, сарқыт, асар, т.б. Ырым бойынша дастарқанға қойылған дәмнен ауыз тимей кетуге болмайды. Қазақ дастарқанына ұннан, сүттен, еттен жасалған тағамдар қояды.
Сүт тағамдары Қазақ халқы сүт тағамдарын төрт түлік малдың сүтінен жасаған. Ұлт тағамдарының негізі болып табылатын сүттің орны бөлек. Сүт тағамдарын халық бір сөзбен «ақ» деп атайды. Сүттен қымыз, шұбат, қатық, май, ірімшік, құрт, қаймақ, айран сияқты тағамдар жасаған. Айранды кейде қатық деп атаса, шұбатты қымыран дейді. Қатық – ұйытылған, бірақ араластырылмаған айран. Сүт тағамдарының қасиеті мол, әрі денсаулыққа пайдалы.

Ет тағамдары. Қазақтың ұлттық тағамдарының ішінде еттің орны ерекше. Eт дәмділігімен және өзінің құрамындағы адам организміне пайдалы белоктық заттармен құнды. Үлкен тойларда, тағы басқа жиындарда мал сойылып, меймандарға табақ тартылады. Алуан турлі қуырдақ, қазақша ет, бұқтырма,нарын секілді тағамдар дастарқанымыздың қадірін арттыра түседі.

Қазақ халқының өмірінде ет тағамдарының мынадай түрлері бар:

Ет (жас ет, сүр ет).

Қуырдақ – майға қуырылып пісірілген ет.

Нарын – піскен ет пен қамырды ұсақтап турап, әбден араластырғаннан кейін, үстіне тұздық құйып берілетін тағам.

Шұжық – шикі еттің майлы жерінен турап, тұз, бұрыш қосып, ішекке тығып жасаған тағам.

Бұқтырма -ет,картоп,сәбізді бұқтырып пісіретін тағам

Қазақ халқының табақ тарту дәстүрі

Бас табақ – бас, жамбас салынып, қонақтың ең жасы үлкеніне қойылады.

Сый табақ – жамбас салынып, сыйлы қонақтың алдына қойылады.

Орта табақ – асықты жілік салынады.

Күйеу табақ – бір сан жілік пен төс салынады.

Келін табақ – ұлтабар және жүрек салынады.

Құдағилар табағы – жамбас немесе асықты жілік салынады.

Ұн тағамдары

Ұннан жасалатын тағамдар: бауырсақ, шелпек, құймақ, күлше, таба нан. «Дәнді шашпа, нанды баспа» деп халқымыз нанды аса құрметтеген.Бұл тағамдардың бәрін ысырап етпей пайдалана білген.

Нан.Бауырсақ (тоқаш).

Бөкпен – қуырылған ұнды сүтке бөктіріп пісірген тағам.

Салма – пісірілген қамырды сүтке қайнатып жасайтын тағам.

Атала – суға ұн салып жасаған сұйық көже.

Быламық – ұннан пісірілетін қоюлау тамақ.

Жайма (шелпек, қаттама және т.б.).

Таба нан – табаға пісірілген нан.

Тандыр нан – тандырға пісірген нан.

Дән тағамдары.Дән тағамдарына бидайдан, тарыдан, жүгеріден, күріштен жасалатын тағамдар жатады. Бидайдан – бидай көже, талқан; тарыдан – тары көже, талқан, майсөк, жент ; жүгеріден – жүгері көже, бадырақ; күріштен – күріш көже, палау, сүркүріш сияқты тағамдар жасалады.

«Артығын тап» ойыны

айран қымыз құрт бауырсақ  

қуырдақ   бесбармақ қазы шелпек

шелпек ірімшік бауырсақ тоқаш  

ірімшік қымыз құрт шелпек

майсөк талқан қазы жент

«Кім көп біледі?» ойыны. Оқушылардан дастархан, нан,ас туралы тыйым сөздер сұраймын.
1.Тамақты күттіруге болмайды.
2. Нанды тастауға,шашуға болмайды.
3.Жерде жатқан нан болса, көтеру керек.
4. Таңертен нан ауызтимей үйден шықпау керек.
5. Дастарханды аттауға болмайды.

6.Асты жамандамайды. 
7.Қол жумай асты жемейді. 
8.Дастарқан үстінде әдепсіз сөз сөйлемейді, жаман сөз айтпайды. 
9.Аузында тамақ тұрғанда сөйлемейді. 
10.Көшеде, түрегеп тұрып, жүріп келе жатып немесе жатып тамақ ішпейді. 
11.Тамақ үстінен аттамайды. 
12.Түнде тамақ бетін жауып қояды. 
13.Үйге келген адамдарға дәм таттырмай шығармайды. 

- Балалар, Алматы қаласына қыдырғыларың келе ме? Олай болса сұрақтарға жауап беріп, поездға отырып қыдырайық.

«Ақиқат +, жалған - »

Оқушылар ақпараттық мәтінмен жұмыс жасайды

платформасынан футбол ойынын ойнайды

Оқушылар дастархан, нан,ас туралы тыйым сөздер айтады.

платформасынан ойын ойнайды

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

ҚБ «Екі жұлдыз,бір ұсыныс»

Бағалау. Қолпаштау

Жарайсыңдар! Тамаша! Өте жақсы!

ҚБ «Ең ұтымды жауап»

ҚБ «Өзін-өзі бағалау»

Жүктеу

ЖИ арқылы жасау

ЖИ арқылы жасау

Бөлісу

Материалға шағымдану

Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз

Жариялаған:

Тілеулиева Гүлнұр Ахметқызы

02 Сәуір 2023

754

Шағым жылдам қаралу үшін барынша толық ақпарат жіберіңіз

Шағымды қалдыру

Ұлттық тағамдар

Тақырып бойынша 31 материал табылды

Ұлттық тағамдар

Материал туралы қысқаша түсінік

Қазақтың ұлттық тағамдары туралы сайыс сабақ

Материалды жүктеу

Материалдың қысқаша нұсқасы

«Бекітемін»      

Педагогтің аты-жөні	Тілеулиева Гүлнұр
Күні	І топ- ІІ топ- ІІІ топ- ІҮ топ-
Үйірме атауы	Зерде
Сабақтың тақырыбы	Қазақтың ұлттық тағамдары
Сабақтың мақсаты	Қазақтың ұлттық тағамдарының ерекшелігі мен құндылығын, қазақ халқының қонақжай дәстүрін құрметтеу, тағамдардың жасалу жолдарына түсініктер беру. Жаңашылдыққа, әдемілікке, тіл мәдениетіне жаңа заман талабына сай тәрбиелеу. Оқушылардың шығармашылығын, ұйымдастырушылық қабілетін дамыту.
Тапсырмалар	Сұрақ-жауап,түсіндіру, «Кім тапқыр?», «Бұл қандай тағам?» ,«Төртінші артықты тап», «Кім жылдам?», «Кім көп біледі?» ойындары
Құндылықтарды дарыту	Оқушыларды ынтымақтастыққа жеке, топтық жұмыстар арқылы бір-біріне қолдау көрсету
Пәнаралық байланыстар	Әдебиет, қазақ тілі, қазақстан тарихы
Бастапқы білім	Қазақтың ұлттық киімдері
Сабақтың барысы
Сабақтыңкезеңі/ уақыт	Педагогтің әрекеті	Оқушының әрекеті	Бағалау	Ресурстар
Ұйымдастыру кезеңі	Сәлемдесу Оқушыларды түгелдеу Өткен сабақты еске түсіру үшін сұрақ қоямын. Өткен сабақты еске түсіру үшін «Кім тапқыр?» ойынын ойнатамын. Оқушылар ұяшықты таңдау арқылы жұмбақтың шешуін табады. 1. Әжеме өң берген,     Жиегін көмкерген.     Етегі желкендей,     Киім еді ол нендей?    \кимешек\ 2.Әшекейлі күбіні,    Үюлі тұрған шөмеле,     Кигіздім биік төбеге.\сәукеле\ 3.Аузы бар, тісі жоқ, Ештеңемен ісі жоқ. Аяққа ілсең жүреді, Өздігінен күші жоқ..\кебіс\ 4. Қолы бар, Саусағы жоқ. Мойны бар, Басы жоқ. \ Көйлек \ 5.Дорбаға  тығып бас бағын,    Байлай салдым қос жағын. \тымақ\ 6. Бір нәрсе менен биік, Кейде менен аласа. Мұндай қызық дүниеде, Көріп пе едің тамаша. \бөрік\ Ұяшықтар ашылғаннан кейін қазақтың ұлттық тағамдарының суреті шығады. Оқушылардан суретте не көріп тұрғандарын сұраймын. Жаңа тақырып «Қазақтың ұлттық тағамдары» екендігін айтамын.	Оқушылар өз ойларын ортаға салады. Оқушылар жауаптары арқылы жаңа тақырыпқа көшу	ҚБ «Мадақтау сэндвичі» «Жақсы», «Жарайсың!» сөздерімен мадақтау	Тақырыптық суреттер
Жаңа сабақ Сабақтың ортасы	- Балалар, бұл суретте не көріп тұрсыңдар? - Қазақтың ұлттық тағамдарына нелер жатады? Қазақ өте қонақжай халық. Қонақтың алдына барлық т әтті тағамды қойған. Бұл дәстүр ұрпақтан — ұрпақққа жалғасуда. Қазақ халқы асты өте жоғары бағалаған, әрі қастерлей білген. «Ас-адамның арқауы», «Ас атасы — нан», «Жаман ауруға —жақсы ас» деп халық тегін айтпаған. Асқа байланысты салт-дәстүрлер: қонақасы, табақ тарту, сарқыт, асар, т.б. Ырым бойынша дастарқанға қойылған дәмнен ауыз тимей кетуге болмайды. Қазақ дастарқанына ұннан, сүттен, еттен жасалған тағамдар қояды. Сүт тағамдары Қазақ халқы сүт тағамдарын төрт түлік малдың сүтінен жасаған. Ұлт тағамдарының негізі болып табылатын сүттің орны бөлек. Сүт тағамдарын халық бір сөзбен «ақ» деп атайды. Сүттен қымыз, шұбат, қатық, май, ірімшік, құрт, қаймақ, айран сияқты тағамдар жасаған. Айранды кейде қатық деп атаса, шұбатты қымыран дейді. Қатық – ұйытылған, бірақ араластырылмаған айран. Сүт тағамдарының қасиеті мол, әрі денсаулыққа пайдалы. Ет тағамдары. Қазақтың ұлттық тағамдарының ішінде еттің орны ерекше. Eт дәмділігімен және өзінің құрамындағы адам организміне пайдалы белоктық заттармен құнды. Үлкен тойларда, тағы басқа жиындарда мал сойылып, меймандарға табақ тартылады. Алуан турлі қуырдақ, қазақша ет, бұқтырма,нарын секілді тағамдар дастарқанымыздың қадірін арттыра түседі. Қазақ халқының өмірінде ет тағамдарының мынадай түрлері бар: Ет (жас ет, сүр ет). Қуырдақ – майға қуырылып пісірілген ет. Нарын – піскен ет пен қамырды ұсақтап турап, әбден араластырғаннан кейін, үстіне тұздық құйып берілетін тағам. Шұжық – шикі еттің майлы жерінен турап, тұз, бұрыш қосып, ішекке тығып жасаған тағам. Бұқтырма -ет,картоп,сәбізді бұқтырып пісіретін тағам Қазақ халқының табақ тарту дәстүрі Бас табақ – бас, жамбас салынып, қонақтың ең жасы үлкеніне қойылады. Сый табақ – жамбас салынып, сыйлы қонақтың алдына қойылады. Орта табақ – асықты жілік салынады. Күйеу табақ – бір сан жілік пен төс салынады. Келін табақ – ұлтабар және жүрек салынады. Құдағилар табағы – жамбас немесе асықты жілік салынады. Ұн тағамдары Ұннан жасалатын тағамдар: бауырсақ, шелпек, құймақ, күлше, таба нан. «Дәнді шашпа, нанды баспа» деп халқымыз нанды аса құрметтеген.Бұл тағамдардың бәрін ысырап етпей пайдалана білген. Нан.Бауырсақ (тоқаш). Бөкпен – қуырылған ұнды сүтке бөктіріп пісірген тағам. Салма – пісірілген қамырды сүтке қайнатып жасайтын тағам. Атала – суға ұн салып жасаған сұйық көже. Быламық – ұннан пісірілетін қоюлау тамақ. Жайма (шелпек, қаттама және т.б.). Таба нан – табаға пісірілген нан. Тандыр нан – тандырға пісірген нан. Дән тағамдары.Дән тағамдарына бидайдан, тарыдан, жүгеріден, күріштен жасалатын тағамдар жатады. Бидайдан – бидай көже, талқан; тарыдан – тары көже, талқан, майсөк, жент ; жүгеріден – жүгері көже, бадырақ; күріштен – күріш көже, палау, сүркүріш сияқты тағамдар жасалады. «Артығын тап» ойыны айран қымыз құрт бауырсақ   қуырдақ   бесбармақ қазы шелпек шелпек ірімшік бауырсақ тоқаш   ірімшік қымыз құрт шелпек майсөк талқан қазы жент «Кім көп біледі?» ойыны. Оқушылардан дастархан, нан,ас туралы тыйым сөздер сұраймын. 1.Тамақты күттіруге болмайды. 2. Нанды тастауға,шашуға болмайды. 3.Жерде жатқан нан болса, көтеру керек. 4. Таңертен нан ауызтимей үйден шықпау керек. 5. Дастарханды аттауға болмайды. 6.Асты жамандамайды.  7.Қол жумай асты жемейді.  8.Дастарқан үстінде әдепсіз сөз сөйлемейді, жаман сөз айтпайды.  9.Аузында тамақ тұрғанда сөйлемейді.  10.Көшеде, түрегеп тұрып, жүріп келе жатып немесе жатып тамақ ішпейді.  11.Тамақ үстінен аттамайды.  12.Түнде тамақ бетін жауып қояды.  13.Үйге келген адамдарға дәм таттырмай шығармайды.  - Балалар, Алматы қаласына қыдырғыларың келе ме? Олай болса сұрақтарға жауап беріп, поездға отырып қыдырайық. «Ақиқат +, жалған - » Қазақтың басты ұлттық тағамы ет + Қымыз түйенің сүті - Құрт сүттен жасалады + Үсті тас, асты тас, ортасында піскен ас. Жауабы: асқабақ + Жент сөктен жасалады - Қуырдақ майға қуырылып пісірілген ет + Шұжық - ет,картоп,сәбізді бұқтырып пісіретін тағам - Сүт тағамдарын халық бір сөзбен «ақ» деп атайды + «Жаман ауруға — дәмсіз ас» - Талқан қуырылған бидайдан, арпадан жүгеріден ұнтақтап дайындалады. +	Оқушылар ақпараттық мәтінмен жұмыс жасайды платформасынан футбол ойынын ойнайды Оқушылар дастархан, нан,ас туралы тыйым сөздер айтады. платформасынан ойын ойнайды	ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады ҚБ «Екі жұлдыз,бір ұсыныс» Бағалау. Қолпаштау Жарайсыңдар! Тамаша! Өте жақсы! ҚБ «Ең ұтымды жауап» ҚБ «Өзін-өзі бағалау» Материалды жүктеу Жүктеу Сақтау Бөлісу ЖИ арқылы жасау Файл форматы: docx Логопед, дефектолог Тест 4 сынып 02.04.2023 754 Жүктеу Сақтау ЖИ арқылы жасау Жариялаған: Тілеулиева Гүлнұр Ахметқызы Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз, шағым қалдыра аласыз Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз Іздеу Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз! Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі. Толығырақ Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз! Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз! Жариялау Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз! Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз! Жариялау Министірлікпен келісілген курстар тізімі Химия пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Тарих пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Биология пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Ағылшын тілі пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ География пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Информатика пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Мектепке дейінгі білім беру бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ «Қазақ тілі» жəне «Қазақ əдебиеті» бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Дене шынықтыру пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Білім алушылардың білім сапасын арттыру мақсатында сабақта цифрлық технологияларды қолдану 80/108 сағат Толығырақ Инклюзивті білім беру жүйесінде ерекше білім беру қажеттілігі бар білім алушыға психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету бойынша педагогтердің кәсіби және пәндік құзыреттіліктерін дамыту 80/108 сағат Толығырақ