Оралхан Бөкей "Тортай мінер ақ боз ат" әңгімесі

Қысқа мерзімді жоспар

Бөлім:	Мен-балаң,жарық күнде сәуле қуған
Педагогтің аты-жөні:	Оразалиева Гүлжан
Күні:	23.02
Сыныбы:6	Қатысушылар саны: 20 Қатыспағандар саны:0
Сабақтың тақырыбы:	«Тортай мінер ақбоз ат» әңгімесінің әлеуметтік сипаты.
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты	6.1.2.4 – шығармада көтерілген мәселенің әлеуметтік рөлі бойынша сыни хабарлама жасау
Сабақтың мақсаты:	Барлық оқушылар үшін: шығарма құрылысына талдау жасай алады. Көпшілік оқушылар үшін: сыни хабарлама жаза алады. Кейбір оқушылар үшін: нақты тақырып бойынша,өз пікірін қорғау,дәлелдеу барысында сыни ойлап,шешен сөйлейді.
Құндылықтарға баулу:	«Мәңгілік ел» жалпыұлттық идеясы бойынша «Жалпыға бірдей еңбек қоғамы» құндылығына баулу. Бұл арқылы оқушыларда шығармашылық және сын тұрғысынан ойлауы, функционалдық сауаттылығы, қарым-қатынас жасау қабілеті мен жауапкершілігі артады. Сонымен қатар өмір бойы оқуға, еңбеу етуге, Қазақстандық патриотизм және азаматтық жауапкершілікке деген дағдысы қалыптасады. Адамгершілік,төзімділік,еңбекқорлық,адалдыққа баулу
Бағалау критерийлері	Нақты тақырып бойынша сыни ойлап,пікірталасқа түсе алады. Шығармада көтерілген мәселе бойынша сыни хабарлама жасай алады.
Пәнаралық байланыс	Қазақ тілі
Ойлау деңгей дағдылары	Қолдану
Алдыңғы оқу	«Тортай мінер ақбоз ат» әңгімесі. Тортай арманы

Жоспар

Сабақ кезеңі/Уақыты	Педагогтің іс-әрекеті		Оқушының іс-әрекеті	Бағалау		Ресурстар
Сабақтың басы	(Ұ). Ұйымдастыру кезеңі:Сәлемдесу 1. Оқушылардың назарын сабаққа аудару үшін ой шақыру кезеңінде суреттерге қарап сабақтың тақырыбын болжау.Сабақ тақырыбымен,оқу мақсатымен,күтілетін нәтижелермен таныстырады. 2. Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастырады.		Оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталады, сондай-ақ барлық оқушылардың қатыстырылуы арқылы сабаққа белсенділігі артады. Оқушылар оқуға деген қызығушылығын танытады,ойларын еркін жеткізеді.		ҚБ: Өз ойын дұрыс мағынада білдіріп, талқылауға белсенділікпен қатысқан оқушыға «Жарайсың!» деген мадақтау сөзімен ынталандыру жүзеге асады.	Слайд суреттер
Сабақтың ортасы Мағынаны ашу.	1-тапсырма. «Сыни хабарлама» Мұғалім сұрағы: -Автор неге орнынан тұрып,Тортаймен амандаса алмады? -Тортайдың «ақбоз атқа» міне алмауына кім кінәлі?	Оқушылар өз ойларын қорытып, сұрақтарға жауап береді.		Дескриптор Жалпы балл -4 - сұрақтарға жауап береді. -сыни хабарлама жасайды		Оқулық, дәптер
	2-тапсырма «Ойлаудың алты қалпағы» әдісімен Тортай тағдырын талқылауға шақырады. үсінгендерін сұрай отырып тезисті жоспар жасау. • Еңсептің соңғы құдығы. Байсал байдың құдығы. Ішке бүккен сыр. • Құдық шегендеу. Болжам. Көк қиыршық. • Құдықшы ауылы. Ата кәсіп. Қараш әулеті • Жеті қат жер асты. Саңылаулы жоқ қара түнек. Қыл арқан. • Түксиген сыз қабырға. Емен күбі. Тұңғиық ойлар. • Оқыс дыбыс. Суыл. • Үміт жетегі. Тасқа соғылған маңдай. Еңсепті өзінен басқа ешкім естіген жоқ. • Маңына ел жоламаған қанды құдық- «Еңсеп өлген». Шығарманың тақырыбы мен идеясын айттыру: Мақсаты: Әңгіме мазмұны бойынша сұрақтарға жауап бере отырып, автордың негізгі айтпақ ойын, идеясын айтқызу . Құдық қазу кәсібі туралы не білесіңдер? Байсал бай Еңсепке қай жерден құдық қазуға өтініш жасады? Шыңырау түбінде Еңсеп қандай жағдайға тап болды? Еңсептің ерен еңбегі елге қандай жақсылық әкелді? Үзінді идеясы не? Негізгі тақырыбы Идеясы Құдықшылық кәсіп туралы Ата-бабамыздан қалған кәсіпті жалғастыру , табиғаттың терең сырларын меңгеріп, ұрпағына мирас етіп қалдырған Еңсеп секілді халық ұлдарын үлгі ету. Шығармаға байланысты жаңа сөздерге түсініктеме беру. Құдық, құдықшы, шегендеу, шыңырау. Құдық қазу кәсібіне қатысты кәсіби сөздер: Әйкел– арабтың ортасы ойық, дөңгелек деген сөзі. Шығыр бала- көлік үстінде (ат не түйе)тұрып , құдықтан шығырды тартатын адам. Шығыр айыр – мықты тақтай ағаштан жасалған жоғарғы жағында екі ашасы бар, Ұзындығы 1,5-2 метр шамалас құрал. Қоңырдаң – сай бойына ағын сулардың жиналатын орны. Тасқақ – таулы жерлерде жауын, қар суы тұрып қалатын ойық. Тұран – асты тастақты су жиналатын орын. Қорабасы – Шыңырау құдықтардың ең алғашқы суы қордаланып, мол жиналып тұрған кезі (Келесі күні ондай мол су жиналмайды) .Ернек – бір заттың ернеуі, жиегі өзен-көлдің жағасы, жағалауы. Құлама – таудың, жардың тік беті, судың құлап аққан тұсы. Шығыр – құдықтан су тартып шығару үшін жасалған қолмен бұралатын қарапайым құрал. Сүймен – қатқан жерде мұзды оятын үшкір сом темір. Құдық қазу кәсібінде кездесетін салт-дәстүрлер: • Құдық ақы – құдықшыға құдық қазған еңбегі үшін төленетін ақы. • Құдық байғазы – құдық қазылып біткен соң ағайын, ауыл-аймақтың малдай беретін көрімдігі. Құдыққа байғазы ретінде астау, арқан, шығыр да әкелетін болған. «Серпілген сауал» әдісі. Мақсаты: Алған біліміне сүйене отырып қорытындылау сұрақтарына жауап беру:, ойды жинақтап, түйін түю; Ә.Кекілбаев бұл тақырыпты повесть жазуды неліктен таңдады деп ойлайсыз? Егер сіз автор болсаңыз шығарманы қалай аяқтар едіңіз?	«Ақ қалпақ» проблемаға қатысты деректерді талассыз келтіреді, «Сары қалпақ» үзіндінің жағымды тұстарын айтады, «Қара қалпақ» шығарманың жағымсыз тұстарын айтады, «Көк қалпақ»талдау жасайды.Не үшін? «Неге байланысты» деген сұрақтарға жауап іздейді. «Жасыл қалпақ»шығармаға қатысты тың идеялар мен болжамдар айтады. «Қызыл қалпақ»оқиғаны оқу барысында бастан кешірген сезімдерін тұжырымдайды. тттұстарын айт		Дескриптор Жалпы балл -3 -шығарма мазмұнын біледі. -әр қалпақтың қызметін түсінеді. -өз тұжырымын жасайды.		6 қалпақ
	3-тапсырма «Еркін микрофон» әдісі. Мұғалім Тортай тағдырын бүгінгі өмірмен байланыстыру мақсатында «Еркін микрофон» әдісін қолданады.	Оқушы алған білімін саралап, өз кезегінде шығарманың қалай әсер еткенін , Тортай тағдырын бүгінгі өмірмен байланыстыра баяндайды.		Дескриптор Жалпы балл -3 -өз ойын жинақтайды. -пікірін ашық білдіре алады. -өз тұжырымын жасайды.
Сабақтың соңы	«ҚҚҚ» әдісі арқылы кері байланыс жасайды. .	«ҚҚҚ» кесесін толтырады. Қиын болды Қызық болды Құнды болды		«Шапалақ әдісі» қолданы лады

Саралау тапсырмаларын іріктегенде белгілі бір бағытта күтілетін нәтиже, оқушыларға қолдау көрсету, оқу материалы мен ресурстарды меңгерудегі оқушылардың жас ерекшеліктері ескерілді.	«Мадақтау сөз» әдісі және 1-10 баллдық жүйе бойынша бағалау әдістері таңдалды..	Сабақта қауіпсіздік техникасы ережелерінің тармақтары орындалады.
Жалпы бағалау Сабақтың қандай екі аспектісі жақсы өтті? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз. 1: 2: Сабақты жақсартуға не жәрдемдесер еді? Оқыту туралы да, сабақ беру туралы да ойланыңыз. 1: 2: Сабақ кезінде, сынып немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы мен нені анықтадым? Келесі сабақтарда неге назар аудару керек? 1: 2: