«Театр - өмірлік
мәселелерді шешудің жоғарғы сатысы» демекші, адамның бар
жан-дүниесін бір қойылым арқылы ақтарып, тіпті кей кезде белгілі
бір проблемалардың да шешімін табуға септігін тигізіп әрі шынайы
эмоциялар сыйлай отырып, әрбір тұлғаға ой салып, керек кезінде
тәрбие беретін сондай бір жұмбақ дүние іспеттес. Мәдениет пен
руханият әлемін театрсыз елестету мүмкін емес. Сондықтан өскелең ұрпақтың арасында өнердің осы бір түрін
дамытуөте маңызды.Білім беру ұйымдарының тәрбие бағытындағы
жұмыстарының мазмұнын талықтыру мақсатында «Мектеп
театры»жобасықолға алынған болатын. «Мектеп театры»жобасын
енгізудегі мақсат-
Оқушылардың шығармашылығын дамыту,балалардың бойына рухани
қазынаны сіңіру және елжандылыққа,адамгершілікке тәрбелеу.Қазаіргі
жахандану дәуірінде көптілді тетарлар маңызды рөл атқарады.Олар
мәденеттер арасындағы байланысты нығайтып,әртүрлі аудиторияға
қолжетімділік береді.Қазақ және ағылшын тілдеріндегі театрлар
осындай мақсатты көздеп,қазақ мәденитетін әлемге танытуға және
шетелдік классиканы жергілікті көрерменге ұсынуға бағытталған.Театр
жобасының аясында қазақ және ағылшын тілдерінде «Шамшырақ»театры
құрылды.
Бүгінгі
оқушы-ертеңгі ел болашағы екенін ескерсек,мектеп жасынан тетар
жанрын меңгеру-үйлесімді тұлғаны қалыптасытырып,баланың ұйықтап
жатқан қабілеттерін ашуға көмектесіп,сахналық қойылым арқылы кітап
оқуға қызығушылығын арттырып,тетарландырылған қойылымдар арқылы
балалардың тілін ағылшын тіліне икемдеп,көпшілік алдында ойын еркін
жеткізуге дағдыландыру арқылы қорқынышын жоюға,ең кереметі
балалардың ұжымдық жұмыста ауызбіршілікке ұмтылдырып,жан-жақты
дамыған тұлға болып қалыптасуы;
Өзектілігі: Мектеп бағдарламасында ағылшын
әдебиетінің қарастырылмағандығына байланысты,сахналық қойылым
арқылы көрініс қою- әлем классиктерінің жұмысымен таныстырумен
қатар, қазақ ақын-жазушыларының да шығармаларымен терең танысып,
кітап оқуға қызықтыру, баланы кейіпкердің орнына қою арқылы сол
кейіпкерді талдауға, басқаларды тыңдау,сөздік қорды көбейту,
шығармашылық пен ойын арқылы дамытуға көмектесетіндігі
Күтілетін нәтиже:
- Сахна
мәдениетін
меңгеріп
қана қоймай,
көрерменнің
мәдениет
деңгейін
өздері
байқайды
және дамыта
алалады;
-Жалпы,сөздің
астарын
түсініп,көкжиегі
кеңейеді.
3
- театр
өнеріне
сыни
көзбен
қарап,өз
пікірін
білдіре
алу
дағдысы
қалыптасады;
-Сөздік
қорын тазалап,ойланып
сөйлеуге
дағдыланады.
- Бала
өз бойындағы
ұялшақтықты
жеңе алады;
- Жауапкершілікті,тәртіпті
болады;
-Көпшілік
алдында
сөйлеу
қорқынышын жеңіп,мектеп
қабырғасында
жүріп-ақ
болашақта
кездесетін
осы
қиындықты
жеңе
алады.
«Шамшырақ» тетары – екі тілді
мәдениет пен өнерді қолдайтын ерекше сахна.Қазақ және ағылшын
тілдеріндегі қойылымдар арқылы бұл тетар көрермендерді түрлі
мәдениеттермен таныстырып,тілдік шекараларды жояды. Яғни,оқушыларды
еркін сөйлеп қана қоймай,ағылшын әдебиетін біліп тануға мүмкіндік
береді.
«Шамшырық» тетары қазақ тідінде ұлттық және
замануишығармаларды сахналайды.Мұнда классикалық қазақ әдебеиеті
мен қазіргі авторлардың туындыларыорындалады.Қойылымдарда ұлттық
дәстүрлер, фольклор және замануи өмір салты көрініс табады.Тетардың
мақсаты-қазақ тілін,мәдениетін және өнерін насихаттау.
Жұмыс әдістері:
• Ауызша әдістер:
әңгіме,
әңгімелесу
– балалардың
теориялық
білімдерін
байытуға
көмектеседі
және жаңа
ақпарат
көзі
болып
табылады.Осы
жерде
«Дебат»,
«пікіралысу»,
«Стопкадр»
әдістері
арқылы
да
талдауға
болады.
• Көрнекі
әдістер:
демонстрация,
иллюстрация –
олар
белгілі
бір
затты
немесе
іс-әрекетті
егжей-тегжейлі
және көрнекі
зерттеуге
мүмкіндік
береді,
сөздік
әдістерді
толықтырады
және балалардың
ойлауын
дамытуға
ықпал
етеді.Бұл
жерде
«Кластер»,
«Fishbone»,
« Венн»,
«РАФТ»
сынды
әдістерді
қолдану
арқылы мазмұнын
толық
түсінуге болады.
• Практикалық әдістер: театрландыру,
сахналау,
сызбалар,
плакаттар,
декорациялар,
костюмдер
жасау.
Практикалық
әдістер
теориялық
білімді
практикада
қолдануға
мүмкіндік
береді,
балалардың
дағдылары
мен
дағдыларын
дамытуға
ықпал етеді.
Сахналық
өнер, сонымен қатар
тұлғаны көрсетудің
көптеген
әдістерін
қамтиды:-
Рөлдік
ойын (рөлді
ойнау
балаларды
сахнада
шарлауға,
серіктесімен
диалог құруға,
драматизациядағы
кейіпкерлердің
сөздерін
есте
сақтауға,
көру
жадысын, байқағыштығын, қиялын
дамытады);
‘Gypsy’s serenade’
Headmaster-
Shamshi-
Mother-
3 Gypsy girls-
Izolda
-
Chief-
Izolda’s
Mother
-
1 scene
Headmaster
Vasili Vasilieyvich and the guard are standing on the stage. Shamshi is coming.
Headmaster: Leave,
Kaldayakov!
You
were
driven
out
of the
conservatory.
Shamshi: What
is
my
fault,
Mr.Vasili?
No!
No!
The guard begins to tweak him. The headmaster
leaves. The stage is darkened.
2 scene
Shamshi is coming grimacing
being upset.
Shamshi: What
is
my
fault?
They
would say
laughing Kaldayakov’s
son
left
with nothing
neither
study nor
weed. Or
should
I go
to the
country leaving
everything? (Then
Shamshi
fell
asleep
tired
and
upset.) Mother comes.
Mother: My child,
why are
you
so upset?
God, bless my
little
child.
Are
you lonely,
might?
Who
has
made
your
way
tied?
Let
the
God be
with you!
Let
your greetings
go
well.
Come
to the
country safe
and
well.
Be
always
among
good men
My son! My son!
The stage is darkened.
3 scene
“Mom! Mom!”
– Shamshi
is
awakened.
(the music of gypsies turns
on)
(Noisy sounds
and loud voices of gypsies come into the hall and they are dancing around Shamshi)
1- Diana: Hey,
my
fellow,
cheer
up!
Show
all
your
skills!
Shamshi: I
don’t need
you!
I don’t need
your
regard
2- Amina: Is
a lack
of money
touches
your
honor?
Shamshi: Keep
away,
for God! You
are
not
better!
3- Gulnur: Who
has
stolen
your soul?
Or were
you
left
by your girl?
Shamshi: Go away!
Even
the
dog
leaves!
Izolda: Well!
I liked
your words.
If
that
dog
is
you,
we will
your
female.
Gypsies are laughing and dancing,
conjuring.
Shamshi is in a loss.
Shamshi: Sorry,
my
darling. I
said
too much.
Izolda: We
concede
everything. Conceding
we see
a lot.
I see
you
have
severenesses
a whole
lot.
Don’t
worry and
sorrow. My fellow
If
you
retreat
me I
will
reason
your
today and
say
your
tomorrow.
Shamshi: I
will
fulfill
your desire
and
render
your
needs.
Tell
fortunes.
Izolda’s mom: You
have
even
a pence,
estray,
you
have
been
stolen by
the
government.
Shamshi: NO,
NO!
Diana: Or
you have
lost
you
parents,
an orphan.
Shamshi: Thank
Heaven!
I have
a father
and
a mother. I
am
Kazakh,
name
is
Shamshi.
The
name
I had
called
for is
Zhamshid.
Gypsies are surprised.
Izolda: Give
me your
hand.
You
have
a lot
of cross-streaked
lines.
It reached
the
intended
place.
You will
reach your
desires
asked
God overflowing
and
tired.
Even
if you
won’t have
wealth,
you
name
will
remain.
Gypsies: Well,
my
fellow, show
yourself!
(Shamshi
starts to
sing)
Gypsies:
With
such
an
art
you
must
come to
our
band.
Shamshi: I
will
go and
see.
What
only didn’t
the
man
pass
through,
you
mean
“band”
is
our
crowd. Let’s
go
then.
(looking
at Izolda
with
love
and
amazement)
(Gypsies are dancing. Shamshi falls in love with Izolda. Izolda is dancing around Shamshi)
4 scene
(Gypsies are dancing with loud voices)
Izolda whispering: Shamshi
greet the
senior
man.
Shamshi loudly: Assalaumagaleikum,
master!
(Gypsies are laughing)
Izolda: He
is
Kazakh,
his
name
is
Shams,
he
is
artistic,
composer!
Chief comes close to Shamshi.
Chief: Shaams,
Compoo,
Shaams.
(all
is
laughing)
Chief: Naistegachi,
Shaaams.
Compooo. Composer,
is
it
in Kazakh?
Shamshi: No,
no.
I am
a Kazakh
composer,
I compose
a music.
Chief: Well,
now,
Kazakh composer,
sing
your song,
I will
be pleased.
Tabalet,
give
him
a guitar.