Сөйлеудің бұзылуына биологиялық және психологиялық факторлар ықпал етеді.

Сөйлеудің бұзылуына биологиялық және психологиялық факторлар ықпал етеді.

Осыған байланысты тіл мүкістіктерінің бұзылуының бірнеше түрлерін ажыратып кетуге болады.

Дислалия –сөйлеу тіліндегі ең көп таралған мүкістіктер. Мұнда тек дыбыстардын айтылуы ғана бұзылады.

Дизартрия –сөйлеу тіл аппаратындағы ағзалармен тілдердін нервпен қамтамасыз етілуінің органикалық жеткіліксіздігінен сөйлеу тілінің дыбыстарды айту жағынаң бұзылуын көрсетеді.

Ринолалия-ең алдымен сөйлеу тіл аппаратының анатомия-физиалогиялық құрлысы бұзылады, ал оның зардабынвң дауыстың рені мен әуезділігі және дыбыстардын айтылуы бұзылады.

Алалия- тіл мүкістіктерінің ішіндегі ең ауыр түріне жатады.Мүкістіктін мұнадай түріне шалдыққан баланың сөйлеу тілі іс жүзінде қатынас құралы бола алмайды.Баланың ана құрсағында және сәбилік кезде дамуындағы ми қабығының сөйлеу орталықтарына табиғи байланыстардың бұзылуы әсерінен сөйлеуінің дамымауы немесе мүлдем болмауы деген сөз.Алалия сөйлеудін болмауы,сөйлей алмау деген мағынаны білдіреді.

Афазия-бұған бас миының белгілі бір жеріне жинақталған зақымнан сөйлеу тілінің мүлде немесе жартылай жойылып кетуі жатады.Бұл көбінесе үлкен ми сыңарларының белгілі бір бөлігінің заңымдануынаң болады.Афазия көбінесе мидын белгілі бір жеріне қан құйылуы. Ми тамырларының трамбоз сырқатына шалдығуы, мидын ісуі,қабынуы,жарақаттануы салдарынан болады.

Сөйлеу екпіні оның мәнерлі тәсілдерінің бірі болып табылады. Аз ғана сөйлеу екпіні тым жылдам болады.Көптеген жағдайда жас үлкейген сайын бұл басылады,бірақта кейде екпінің паталогиялық бұзылуы- тахилалия пайда болады.

Тахилалия( грек сөзінен taehue-тез, lalia-сөйлеу деген мағына білдіреді-сөйлеудің паталогиялық жылдамдауы.Бұл ауруға жүйке жүйесі тозған шыдамсыз балалар бейім,алайда ауру кейде тұқым қуалайды.Бала сөз сөйлегендіктен тіпті оның дыбыс шығаруы дұрыс болғанымен оны түсіну ақылға сыймайтындай қиын.Бала демі жеткенше сөйлей беледі және сөздерін қолдын жестикуляциясымен,кейде аяғының және барлық денесінің ретсіз қозғалыстарымен жеткізеді.

Бала оқыста қатты қороқып шошынып қалса тұтығу пайда болуы мүмкін.

Тұтығу-бұл сөйлеу ырғағымен сөйлеу екпінің бұзылуы.Әдетте тұтығу сөйлеудін интеллекті даму кезінде пайда болады .Көбінде бала 2-5 жасында фразалармен айта бастаған кезде көрінеді. Тұтығу-балаларда үнемі жүйке жүйесінің әлсіреуінең болады. Сонымен қатар тәрбиелеу кемістігі, жанұядағы конфликтілік жағдайлар және тағы басқалары үлкен роль алады.

Тұтығуды органикалық және функционалды деп 2-ге бөлінеді.

1.Органикалық тұтығу- тек орталық жүйке жүйесінің органикалық зақымдануынан туады, кез-келген жаста көрінеді және сирек кездеседі.

2.Функциональді тұтығу-көбінде орталық және жүйке жүйесінің перифериалдық сөйлеу механизмдерінің органикалық зақымдануынсыз кездеседі.Бұл женіл қоздырғыш балаларда аяқ- астынан психикалық жарақаттын әсерінен туады.

Ата-аналар, егер бала тіпті кішкене тұтықса және бұл өте сирек болады.Сонда да дереу маманға бару керек екендігін түсінуі өте маңызды. Кішкене стресстің болуы,қорқу және шаршау тұтығуды күшейтуі мүмкін.Комплекстік қарау өткізу керек; медициналық, логопедтік және психологиялық.