Қазіргі қоғамдағы әлеуметтік, ақпараттық, психологиялық өзгерістер балалардың қауіпсіздігіне жаңа талаптар қояды. Бала тек мектептің ғана емес, бүкіл қоғамның ең негізгі құндылығы болып табылады. Оқушының физикалық, психологиялық және ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз ету — білім беру ұйымдарының да, ата-ананың да ортақ міндеті. Сондықтан мектеп пен отбасының бірлескен жұмысы, өзара түсінігі және жауапкершілігі — баланың қауіпсіз тұлға болып қалыптасуының басты кепілі.

Мақалада әлеуметтік педагогтың жалпы білім беретін мектеп жағдайындағы әр түрлі отбасылармен жүргізілетін жұмысының ерекшелігі зерттелді, әлеуметтік педагогтың жұмысы белгілі бір алгоритммен реттелуі керек және кезең-кезеңмен жүргізілуі керек деген қорытынды жасалды. Әлеуметтік педагог жұмыстың тиімді болуы үшін өз жұмысында жан-жақты көзқарасты қолдануы керек. Сондай-ақ, әлеуметтік-педагогикалық мониторингті, әлеуметтік-психологиялық тренингтерді қолдануы керек, әр түрлі қолайсыз отбасыларға белсенді қолдау көрсетуі керек және оның әр рөліне сәйкес келуі керек. Кілт сөздер. Әр түрлі отбасы, әлуметтік педагогтың рөлі, әлеуметтік функциялар, отбасымен жұмыс істеу формалары.

Қазіргі таңда білім беру жүйесінің маңызды міндеттерінің бірі барлық балаларды, соның ішінде ерекше білім беру қажеттіліктері бар (ЕББҚ) балаларды оқу процесіне қосу үшін жағдай жасау, оқыту қазіргі таңда білім беру жүйесінің басты бағыттарының бірі болып табылады.

Әр баланың жеке өсу процесінде, дамуында оның қоғамдағы орны да, дәлірек айтқанда қоғамдағы балаларға деген қамқорлық аясында анықталады. Балалық шақ адамның бастапқы өмірінің белгілі бір бөлігі, ал оқыту мен тәрбиедегі педагогикалық процестің барлығы, өзінің әлеуметтік орнына байланысты болады. [Ақиқат.3; 87 б.] Қоғамда негізінен ата-ана қамқорлығынан айырылғандарды табиғи және де әлеуметтік жетім деп екіге бөледі. Жетім бала-ата-анасының екеуі де немесе біреуі қайтыс болған жалғыз басты бала. Жетімдік қоғамның, адамзат қоғамының дамуымен бірге жасасып келе жатқан қоғамдық дамудың білінбес бір бөлшегі болып табылады.

Бүгінгі қоғамдық өзгерістер жағдайында білім беру ұйымының алдында тек білім беріп қана қоймай, оқушының тұлғалық дамуын, әлеуметтік бейімделуін және психоэмоционалдық саулығын қамтамасыз ету міндеті тұр. Әрбір баланың жағдайы, әлеуметтік ортасы, отбасылық ахуалы мен психологиялық ерекшеліктері оның оқу жетістігіне, мінез-құлқына және болашақтағы әлеуметтенуіне тікелей әсер етеді. Сондықтан мектеп тәжірибесіне әлеуметтік диагностика ұғымы мықтап енді. Ол – оқушыға кәсіби, жан-жақты және уақытылы көмек көрсетудің бастапқы кезеңі. Әлеуметтік диагностика баланың тұлғалық әлеуетін, оның проблемалары мен қажеттіліктерін анықтап қана қоймай, мектеп пен отбасының өзара іс-әрекетін үйлестіруге, оқушыны қолдаудың кешенді жүйесін құруға жағдай жасайды. Бұл – заманауи білім беру жүйесінде ерекше мәнге ие бағыт.