10 сынып Қазақстан тарихы. Қазақ халқының рулық құрылым ерекшеліктері 1сабақ

#1 слайд
Қазақтардың ру-тайпалық құрылымының ерекшеліктері Қазақстан тарихы, 10-сынып

1 слайд

#2 слайд
Оқу мақсаты:  10.2.2.3 -қазақтардың ру-тайпалық құрылымының ерекшеліктерін ауызша тарихнама негізінде түсіндіру (шежіре, генеалогиялық аңыздар); Сабақтың мақсаты: Қазақ қоғамындағы ру тайпалық құрылымның ерекшеліктерін түсіндіру, қазақ жүздері туралы білу

2 слайд

#3 слайд
Тірек сөздер. Жүз, ру, тайпа, ру тайпалық бірлестік, этникалық аумақ, Ұлы жүз, Кіші жүз, Орта жүз

3 слайд

#4 слайд

4 слайд

#5 слайд
 Біраз зерттеушілер қазақтың " жүз " деген сөзін арабтың " джуз " — бір нәрсенің "басты бөлігі", "тармақ" деген сөзімен сәйкестендіреді. Шығыс деректерінде жүздер жөніндегі жанама мәліметтер XVII ғасырдың ортасына қарай кездеседі. Махмүд бен Уәлидің  1634 — 1641  жылдарда жазылған еңбегінде: " Шайбани хан  өлгеннен кейін оның ұлы Баһадүр осы ел мен ұлысқа басшылық ете бастады... ол қыстауы мен жайлауы үшін Ақ Орданы таңдап алды, ол әрі Йүз-Орда ретінде де белгілі", — дейді. Осы  деректе  кездесетін йүз (жүз) сөзін кейбір зерттеушілер қазақтың жүзімен теңестіреді.Жүз атауының пайда болуы

5 слайд

#6 слайд
а) ішкі аумақтық тұтастық; ә) этностық туыстық; б) шаруашылық-мәдени бірлік; в) саяси басқару ортақтастығы.Қазақ жүздерінің мынандай ішкі белгілері бар:

6 слайд

#7 слайд
 Дәстүрлі қазақ қоғамы үш жүзден тұрады: Ұлы жүз, Орта жүз және Кіші жүз. Жүздердің шыққан уакыты, шығу себептері, ішкі мазмұны жөнінде ғалымдардың арасында әлі ортақ пікір жоқ.  Ш. Уәлихановтың  пікірі бойынша, " Алтын Орда  мемлекетінің ыдырауы кезінде қазақтар өздері көшіп жүретін жерлердегі өз құқықтарын қамтамасыз ету үшін осындай үлкен одақтар құрған".  Н.А.Аристовтың  ойынша, "жүздерге бірігу жоңғар шапқыншылығы кезінде шыққан".  Василий Владимирович Бартольд :  "Қазақ жүздерінің пайда болуына  географиялық  фактор әсер етті, табиғи-географиялық жағдайға икемделу және аумақтық оқшаулану жүздердің мәдени-шаруашылық ерекшеліктерін қалыптастырды", — деп есептейді.  Михаил Порфирьевич Вяткин  В.В.Бартольдпен келісе отырып: "Жүздердің құрылуына табиғи-географиялық себептермен қатар саяси оқиғалар әсер етті, жекелеген ордалар ерекше саяси одақтар ретінде  XVI ғасырдың  аяғында қалыптасты", — дейді.  С. Аманжолов :  "Қазақ елі, жері үш жүзге моңғолдарға дейінгі кезеңде — X—XII ғасырларда бөлінді", — деп есептейді Жүздердің пайда болуы туралы пікірлер

7 слайд

#8 слайд

8 слайд

#9 слайд

9 слайд

#10 слайд

10 слайд

#11 слайд

11 слайд

#12 слайд

12 слайд

#13 слайд

13 слайд

#14 слайд
Жаңа тақырыпты меңгерту Топтық жұмыс. Сабақты тереңдете меңгерту мақсатында оқушыларға топтық тапсырма беріледі. «Ойлан-жұптас-бөліс» әдісі  1-топ . 1. «Шежіре» дегеніміз не?  2.Шежіре не себепті тарихи дереккөз қызметін атқарады ?  3.Қазақ халқында өзінің жеті атасын білу неліктен маңызды ? 2-топ . Қазақ халқы не себепті жүзге бөлінген? Үш жүз құрамына кірген тайпаларды анықтаныз. Топтық тапсырмаларды орындау үшін берілетін критерийлер: - тарихи деректерді қолданады; - тарихи құндылығын анықтайды - деректерге жаңаша көзқарас ұсынады     ЖАҢА ТАҚЫРЫПТЫ МЕҢГЕРТУ

14 слайд

#15 слайд
Жұптық жұмыс.  2-тапсырма. Қазақ жүздерінің орналасуын картада белгіле.  Дескрипторлар:  Картада қазақ жүздерінің орналасуын көрсетеді;  Аталған аймақты картада белгілейді.

15 слайд

#16 слайд
Мәдени код Генетикалық код   Салт-дәстүр Шежіре Жеті ата Материалдық құндылықтар              . Жеке жұмыс. 3.Берілген ұғымдардың қай бағанға сәйкес екендігін ажыратыңыз. Дескриптор: Ұғымдарды ажырата алады;

16 слайд

#17 слайд
Қазақтардың ру-тайпалық құрыл ымының ерекшеліктері - Открой те поле (wordwall.net)

17 слайд

#18 слайд
 Тест  https://quizizz.com/admin/quiz/65637e247657189e9ec2344 9

18 слайд

#19 слайд
 Үйге тапсырма : Қазақтардың ру-тайпалық құрылымының ерекшеліктері неде?  Эссе жазу. 50-70сөз.

19 слайд

#20 слайд
Үй тапсырмасы 3 балл 1 тапсырма 3 балл 2 тапсырма 3 балл Белсенділігі үшін 1 балл 10 балл

20 слайд

#21 слайд
 Сөйлемдерді жалғастырыңыз:  Кері байланыс: 4 «Қ»  Қызық  Қиын  Қажет  Құнды

21 слайд