Ағылшын және қазақ тілдеріндегі зат есімнің ұқсастықтары мен ерекшеліктері

#1 слайд
Ағылшын және қазақ тілдеріндегі зат есімнің ұқсастықтары мен ерекшеліктері   Бағыты: қоғамдық- гуманитарлық Секциясы:ағылшын тіл 11 “А” сынып оқушылары Бекенова Мадина

1 слайд

#2 слайд
•XX ғасырдың соңғы жылдары дами бастаған тіл білімінің антропологиялық парадигмаға көшу үрдісі "адам-тіл-мәдениет" және "адам-тіл-ойлау" үштігіне сүйенетін гуманитарлық зерттеулердің жаңа бағыттарына жол ашты •Қазіргі тіл біліміндегі өзекті саланың бірі әр түрлі жүйедегі туыс емес тілдерді салыстыру. Қазіргі таңда Қазақстанда салыстырмалы типологиялық тіл білімі лингвистикада кеңінен қанат жайып келе жатқан салалардың бірі. •Құрылымы әр түрлі тілдерді салыстыра зерттеудің маңыздылығына ең алғашқылардың бірі болып академик Н.Л.Марр терең мән берген.Осы пікірді қолдап, әрі қарай дамытқан Л.В.Щерба, И.И.Мещанинов т.б. ғалым- лингвисттер өз еңбектерінде салыстырмалы-салғастырмалы зерттеулердің тіл білімінде алатын орны зор екендігін айқындап берді.

2 слайд

#3 слайд
Nouns Proper -дұрыс Common-жалпы (London, John, Monday, May) Class Nouns of Collective Abstract (dog, table) material (family) (idea) (snow, iron)

3 слайд

#4 слайд
Зат есімнің көпше түрлері   жекеше түрдегі зат есімге - s  жалғауы жалғану арқылы жасалады •Pen-pens •Ball-balls Егер жекеше түрдегі зат есім s , -ch , -sh, -x, -o әріптеріне аяқталса, көпше түрдегі зат есімге  -es  жалғауы жалғанады Егер  жекеше түрдегі зат есім  -f , -fe  әріптеріне аяқталса, -f  әрпі  -v  әрпіне өзгеріп,  зат есімге  -es  жалғауы жалғанады : London eye •A dress, dresses • a box  ,boxes   •    Көпше түрі өзгермейтін зат есімдер Зат есімнің  көпше түрі  (Plural form of nouns) A knife- knives A wolf-wolves A shelf -shelves sheep         қой                              sheep          қойлар fish            балық                         fish             балықтар deer           бұғы                               deer         бұғылар

4 слайд

#5 слайд
МАҒЫНАСЫ   Ағылшын тілінде, қазақ  тіліндегідей, зат есім деректі  (a boy – ұл бала, a dog – ит ,a window – терезе, a house – үй) және  дерексіз болып бөлінеді  (rain – жаңбыр, peace – бейбітшілік, beauty – сұлулық, work -жұмыс)  жансыз заттар Тірі жаратылыстарҚұбылыстар Іс-қимыл Ұғымдар a book кітап a dog ит a frost аяз Amovement қозғалыс a beauty әдемі

5 слайд

#6 слайд
•The noun is a part of speech which has the general meaning expressing substance in the widest sense of the term. 1 •Кім? деген грамматикалық сұрауға жауап беретін зат есімдерге жалпы адам атаулары жатады. Адам атаулары деп жалпы адамға тән атауларды (кісі, бала, қыз, бөпе, шал, кемпір, келіншек, еркек, әйел т. б.) 2 •Жалқы есімдер деп белгілі - бір ғана затты арнай, даралай атайтын зат есімдерді атаймыз. Мысалы: •кісі аттары (Асқар, Арлан, Ағыбай т. б.) •үй хайуандарына берілген арнаулы аттар (Тайбурыл, Теңбілкөк, Ақтабан, Таймас т. б.) •өндіріс, мекеме, ұйым аттары ("Еңбек", "Қайрат", "Түрксіб" т. б.) •газет, журнал, фильм, кітап аттары мен жеке шығармалардың аттары ("Егемен Қазақстан", "Өркен", "Менің атым Қожа", "Қан мен тер" т. б.) 3 •Proper noun is the name of a particular person, place, organization, etc. For example, person: Azamat, Arman, place: Almaty, Astana, America, organization: Nur Otan Party, the Bobek fund 4 \ Адамзат және ғаламзат есімдері мен жалпы және жалқы есімдер  

6 слайд

#7 слайд

7 слайд

#8 слайд
• Nouns you can count NEXT •you can use a / an in front of countable nouns •Nouns that have a plural form.

8 слайд

#9 слайд
• Nouns you can´t count. NEXT •Normally , you can´t use a / an in front of uncountable nouns •Nouns that normally don´t have a plural form.

9 слайд

#10 слайд
Морфологиялық тәсіл деп сөздердің жұрнақтардың көмегімен жасалуын айтады. Зат есім ағылшын және қазақ тілдерінде негізгі (simple nouns), туынды (derivative nouns) және күрделі (compound nouns) болып үшке бөлінеді.Мысалы, қазақ тіліндегі негізгі етіс: аю, аға, құс, бас, шаш, қыз, қыс және ағылшын тіліндегі негізгі зат есім: a box, a bag, a tree, a pen, a cat, etc. Ал, қазақ тіліндегі туынды зат есім: көршілес, қорқақтық, қарындас, басқыш, сорғыш және ағылшын тіліндегі туынды зат есім: a teacher, an agreement, a worker, misadventure, non-smoker, etc Derivative nouns in English language are formed by adding either suffixes or prefixes, sometimes the both. Kazakh derivative nouns are formed by adding suffixes only. For example: a teacher, an agreement, a worker, misadventure, non-smoker, etc. Compound nouns consist of two or more stems. For example: merry-go-round, sister-in-law, coachman, hand-me-down, etc.

10 слайд

#11 слайд
• лық, -лік - әдептілік, ақылдылық •тық, -тік - қорқақтық, үркектік •шылық, -шілік - көпшілік, молдық,- дік - ондық,жүздік •шылық •лық, -лік - алтылық,жетілік •dom - freedom •ness - darkness, weakness •ist - publicist •ity - publicity Ағылшын және қазақ тілдеріндегі зат есімнің салыстырмалы талдауы төменде берілген

11 слайд

#12 слайд
Лексикалық тәсіл арқылы жасалған зат есімдерге байырғы зат есімдер, сондай-ақ, басқа тілдерден енгген зат есімдер, бастапқы семантикалық мағынасы не кеңею, не тартылу, не ауысу арқылы туған жаңа зат есімдер мен өзге сөз таптарынан субстантивтену арқылы пайда болған зат есімдер жатады. Синтаксистік тәсіл арқылы жасалған зат есімдерге кемі екі я онан астам түбірлердің бірігуі, қосарлануы, тіркесіп құралуы, қысқарып құралуы арқылы және лексикалану негізінде пайда болған күрделі зат есімдер жатады. Морфологиялық тәсіл арқылы жасалған зат есімдерге зат есімнің өзінен, өзге сөз таптарынан тиісті жұрнақтар арқылы туған туынды зат есімдер жатады. Зат есімдер лексикалық, морфологиялық, синтаксистік тәсілдер арқылы жасалады

12 слайд

#13 слайд
Common Proper   Countable Uncountable Collective Perso nal GeographicalOrganization   concrete abstractthingshumannon- human   a chaira city   advicebutterthe Askaro vs an animal Azam at Alatau Bobek a computer an ironlovegrassa crowd fruitDiyarAral Elitstroy a diska country   father hood hairafamilyfurnitureZhana r Esil KazakhstanK-Mobile Nur-Otan an overcoat a paper     kind ness sugarpeoplegoodsNazir a Kazygurt Soros

13 слайд

#14 слайд
Қорытынды Соңғы жылдары тіл білімінде қазақ тілін генетикалық және типологиялық жағынан туыстығы жоқ тілдермен салыстыра-салғастыра зерттеу мәселесі кеңінен өріс алып келеді. Зерттеу жұмысында ағылшын және қазақ тілдеріндегі зат есімнің түрлері, классификациясы, сипаттамасы, категориялары, септік категориялары, зат есімнің жасалу жолдары, тек жекеше және көпше түрде қолданылатын зат есімнің өзіндік ерекшеліктері, зат есімдердің синтаксистік қызметі мысалдар келтіру арқылы салыстыра отырып, өте ұғымды түрде айқын да анық берілген. Ағылшын және қазақ тілдеріндегі зат есім категорияларын салыстыра отырып зерттеу қазақ тілді оқушылардың ағылшын тілін өз ана тілімен салыстыра отырып, түсінікті түрде оқып үйренуіне жол ашады.

14 слайд

#15 слайд

15 слайд