#1 слайд
§35. АКУСТИКАЛЫҚ РЕЗОНАНС, ЖАҢҒЫРЫҚ Presented By:Мырзахан Марал 9 сынып 2025

1 слайд

#2 слайд
01

2 слайд

#3 слайд
«ФИЗИКАЛЫҚ ДИКТАНТ» ӘДІСІ 02 Физикалық диктант мәтіні: 1. Дыбыс — бұл ___ тербелістерінің таралу процесі. 2. Дыбыс тек ___ ортада таралады. 3. Дыбыс толқындары ___ толқындарға жатады. 4. Дыбыс көздері — тербеліп тұрған ___ денелер. 5. Адам құлағы қабылдайтын жиілік аралығы _ Гц-тен _ Гц-ке дейін. 6. 20 Гц-тен төмен тербелістер _ деп, ал 20 000 Гц-тен жоғары тербелістер _ деп аталады. 7. Дыбыс қаттылығы дыбыс толқынының ___ байланысты. 8. Дыбыс биіктігі толқынның ___ байланысты. 9. Дыбыс тембрі дыбыс көзі мен оның ___ ерекшеліктеріне тәуелді. 10. Дыбыстың таралу жылдамдығы әр ортада әртүрлі: ауада шамамен _ м/с, суда шамамен _ м/с, болатта шамамен ___ м/с. 11. Дыбыс деңгейі _ арқылы өлшенеді, өлшем бірлігі – _. 12. Резонанс дегеніміз — сыртқы әсер жиілігі дененің ___ жиілігімен тең болғандағы құбылыс. 13. Дыбыс толқындары таралмайтын орта — ___. Үй тапсырмасы

3 слайд

#4 слайд
«ФИЗИКАЛЫҚ ДИКТАНТ» ӘДІСІ 01 Үй тапсырмасы Жауап кілті: 1. серпімді 2. материалдық (серпімді) 3. бойлық 4. серпімді 5. 20; 20 000 6. инфрадыбыс; ультрадыбыс 7. амплитудасына 8. жиілігіне 9. құрылыстық 10. 340; 1500; 5000 11. дыбыс деңгейі; децибел (дБ) 12. меншікті 13. вакуум 03

4 слайд

#5 слайд
04 ЖАҢА САБАҚҚА КІРІСПЕ «ОЙ ҚОЗҒАУ» ӘДІСІ видеоролик

5 слайд

#6 слайд
05 ЖАҢА САБАҚҚА КІРІСПЕ «ОЙ ҚОЗҒАУ» ӘДІСІ 1 2 Үңгірде айқайлағанда өз даусыңды қайта естисің — бұл қалай жүзеге асады? Неліктен концерт залында немесе мешітте дыбыс ерекше жаңғырып естіледі? Демек, біз дыбыс толқындарының өзара әсерлесуі мен шағылуы туралы айтып отырмыз. Бұл — бүгінгі жаңа тақырыбымыздың негізгі бөлігі: Акустикалық резонанс және жаңғырық

6 слайд

#7 слайд
07 Меншікті тербеліс жиіліктері бірдей екі камертонды бір-біріне жақынырақ қойып, олардың бірін тербелтсек, екіншісі де тербеліске келеді. Ал екінші камертонды ешкім тербеліске келтірмегендіктен, оның тербелуіне бірінші камертоннан ауа арқылы берілген тербеліс ықпал етті деген қорытындыға келеміз. Енді екінші камертонның тербеліс жиілігі бөлек баска камертонмен алмастырып, тәжірибені қайталайық. Бұл кезде екінші камертонның дыбыс шығармайтынын байқауға болады. Бірінші жағдайда камертондардың меншікті тербеліс жиіліктері сәйкес келгендіктен, резонанс құ былысы байқалды. Екінші жағдайда камертондардың меншікті тербеліс жиіліктері сөйкес келмегендіктен, резонанс туындаған жоқ. Бірінші жағдайда қарастырылған құбылыс акустикалық резонанс деп аталады. ЖАҢА САБАҚ

7 слайд

#8 слайд
06 Ж А Ң А С А Б А Қ

8 слайд

#9 слайд
Studio Shodwe Project. 08 АНЫҚТАМА Акустикалық резонанс – сыртқы тербеліс жиілігі дененің меншікті жиілігімен тең болғанда, тербеліс амплитудасының күрт арту құбылысы.

9 слайд

#10 слайд
ЖАҢҒЫРЫҚ 09

10 слайд

#11 слайд
ЖАҢҒЫРЫҚ 10 ЖАҢҒЫРЫҚ – ДЫБЫС ТОЛҚЫНДАРЫНЫҢ КЕДЕРГІДЕН ШАҒЫЛЫП, БІРАЗ УАҚЫТТАН СОҢ ҚАЙТА ЕСТІЛУІ.

11 слайд

#12 слайд
ЖАҢҒЫРЫҚ 11 ЕСЕП: Егер ауада дыбыс жылдамдығы 340 м/с болса, оған дыбыс 0,1 с аралығында бөгетке дейін және одан қайтып оралғанша 2s-ке тең жол жүреді. Онда бұл қашықтық шамамен қанша? Берілге ні: Формула: Есептелу і: v=340 м/с t=0.1 c S=(340 м/c *0.1 c)/2 S = 17 м Жауабы: S = 17 м

12 слайд

#13 слайд
Инфрадыбыстардың үлкен қашықтыққа жүздеген километрге таралу мүмкіндігі оның әскери мақсатта, су асты және жер асты зерттеу жұмыстарында, теңізде туындайтын дауылдарды, жер сілкінісін, вулкан атқылауын алдын ала болжау үшін пайдалануға мүмкіндік береді. Медицинада ультрадыбыс адам денесін ультрадыбыстық тексеру (сканерлеу) үшін пайдаланылады. Сүйек, май және бұлшық еттер ультрадыбысты түрліше шағылдырады. Электр импульстеріне түрлендірілген бұл шағылған толқын экранда кескін береді. Ультрадыбыстық тексеру жолымен сыртқы және ішкі ағзалардағы әртүрлі ауытқулар мен қатерлі ісіктер, дене мүшелеріндегі өзгерулер анықталады. Алайда ультрадыбыстық ұзақ уақыт қабылдау адамның нерв жүйесіне әсер етеді: қанның құрамын, сапасын және қысымын өзгертеді, бас ауруын тудырады, есту қабілетіне зиян келтіреді. 12 ИНФРАДЫБЫС ЖӘНЕ УЛЬТРАДЫБЫС Тербеліс жиілігі 16 Гц-тен төмен дыбыс толқындары инфрадыбыстар , ал 20000 Гц-тен жоғарысы ультрадыбыстар деп аталады. Бұл дыбыстар белгілі бір дәрежеде адам организміне әсер етеді.

13 слайд

#14 слайд
13 САБАҚТЫ ҚОРЫТЫНДЫЛАУ “WordWall” платформасында сұрақтарға жауап беру

14 слайд

#15 слайд
14 САБАҚҚА КЕРІ БАЙЛАНЫС «Дыбыс шкаласы» арқылы бағалау

15 слайд

#16 слайд
ҮЙ ТАПСЫРМАСЫ •ТАҚЫРЫПТЫ ОҚУ; •БАҚЫЛАУ СҰРАҚТАРЫНА ДАЙЫНДАЛЫП КЕЛУ; •5.9 ЖАТТЫҒУ. 16

16 слайд

#17 слайд
THANK YOU

17 слайд