Ашық сабақ 11 сынып М.Әуезов ІТ-лицей-мектепМКМе

#1 слайд
Түркістан облысы Бәйдібек ауданы “ М.Әуезов атындағы ІТ мектеп-лицейі”МКМ Ағзаларды клондау тәсілдері (Биология 11- сынып ) Биология пәні мұғалімі: М.М.Адырбаева

1 слайд

#2 слайд
Сабақтың тақырыбы: Ағзаларды клондау тәсілдері Сабақтың мақсаты: Ағзаларды клондау тәсілдерін түсіндіру

2 слайд

#3 слайд
Сабаққа шолу Сенің білетінің: • Клон түсінігімен танысасындар. • Организмдерді клондау тәсілдерін түсінесіңдер Сенің меңгеретінің: Ағзаларды клондаудың жағымды және жағымсыз жақтарын бөліп көрсетуді қолдану Сабақтың мазмұны Ағзаларды клондау тәсілдері

3 слайд

#4 слайд
НЕГІЗГІ ҰҒЫМДАР • Клон • вегетативті көбею • көпжасушалы организмдер • жасуша өсінділері • Ұлпалардың жіктелуі

4 слайд

#5 слайд
Клон дегеніміз- генетикалық тұрғыда басқа бір ағзамен бірдей болатын ағза.Ол жыныссыз көбею арқылы табиғи жолмен түзіледі.Мысалы:бактериялар екіге бөліну арқылы өздерін клондай алады және біршама өсімдіктер столон сияқты құрылымдарды өсіру арқылы жыныссыз жолмен көбейеді.Адам эмбрионы кездейсоқ екіге бөлінсе,одан генетикалық тұрғыдан бірдей бір жұмыртқалы егіздер дүниеге келуі мүмкін. Біржұмыртқалы егіздердің ДНҚ-сы бірдей болғандықтан, олар бір –бірінің клоны болады

5 слайд

#6 слайд
Өсімдіктердің қалемше арқылы және өсінділермен көбейту тәсілі - бұл клондау . Жыныссы з көбею Веге татив ті мүшел ер Сабақ Жапыра қ Тамыр

6 слайд

#7 слайд
Өсімдіктердің клондары Сынауықтардан алынған жемістер Болашақта біз өсімдік өнімдерін егістіктен , емес осындай сынауқтардан алуымыз мүмкін

7 слайд

#8 слайд
Клондау тарихы • 1826 жылы орыс эмбриологы К.Бэр сүтқоректілердің жұмыртқа жасушасын ашты. • 1940 ж атақты орыс эмбриологы Г.В Лапашов трансплантация әдісін қолдану арқылы бақаның аналық жасушасына ядросын тасымалдаған ,алайда жұмысы баспаға шықпады. • 1950 жылдары американдық Р.Бриггс пен Т.Кинг ұқсас тәжірибелер жүргізді.

8 слайд

#9 слайд
Қосмекенділерді клондау Бақа уылдырығының ядроларын алып,орнына соматикалық жасушаларынан алынған ядролар салынды.Бақалар мен жұмыс істеу өте оңай болды,себебі олардың ұрықтануы мен ұрықтың дамуы сыртқы ортада жүреді.Мұндай ядроны ауыстыру әдісін 1940жылы КСРО ғалымы Г.В.Лопашов жасаған

9 слайд

#10 слайд
ДОЛЛИ ҚОЗЫСЫ

10 слайд

#11 слайд
БАРЛЫҚ КЛОНДАР БІРДЕЙ МЕ?Жоқ.Клондар генетикалық тұрғыдан бірдей болып табылады.Бірақ,қоршаған орта ағзалар- дың өсуіне,дамуына және мінезіне әсер ететін- діктен,олар әртүрлі көрініп,аралуан мінез- құлыққа ие бола алады. КЛОНДАУ ДЕГЕНІМІЗ НЕ? Клондау деген термин әдетте ағзаларды жасан- ды клондауға қатысты айтылады.Себебі,әрбір жасуша бүкіл ағзаны кодтауға қажетті болатын барлық генетикалық ақпараттан тұрады.Сон- дықтан теориялық тұрғыда бір жасушаны алып, одан жаңа ағзаны түзу үшін өсіруге болады .

11 слайд

#12 слайд
МОНОЗИГОТАЛЫ ЕГІЗДЕР Бір зиготадан бірнеше организм дамиды,сонымен қатар ол организмдер-бір бірінің генетикалық көшірмесі.Бұл құбылыс егіздер әдісінің пайда болуына мүмкіндік берді Жасанды клондау әдісі-егер зиготаның өз ядросын алып тастап,оның орнына дене жасушасының ядросын ауыстырса, одан дамитын организм донорлық дене жасушасының клоны,дәл генетикалық көшірмесі болып табылады.

12 слайд

#13 слайд
Клондаудың маңызы • жойылып бар жатқан жануарлардың санын арттыруға болады-өз санын қалпына келтіре алмайтын,жойылуға жақын популяцияны құрып кетуден сақтайды ; • клондау тура мағынада жойылып кеткен түрлерді қайта тірілтуге мүмкіндік береді, егер ол организмдердің жасуша ядроларының үлгілері сақталса; • жаға организмді тұтастай өсіру міндетті емес.Жеке мүшелерді өсіріп,оларды зақымдалған мүшелерді алмастыру үшін қолдануға болады

13 слайд

#14 слайд
Тест жұмысы 1.Генетикалық бірдей ағзалар қалай аталады? А-туысқан В-бірдей С-көшірмелер Д-клондар 2.Клондар қандай көбею жолымен түзіледі? А-жынысты В-жыныссыз С-бөліну Д-қиылу 3.Клондар арсындағы айырмашылықтар не себептен болады? А-қоршаған орта В-гендер С-ата-аналар Д-ДНҚ 4.Әртүрлі жасушалар типі арасында дамуға қабілетті жасушалар қалай аталады? А-гаметалар В-негізгі жасушалар С-дене жасушалар Д-дің жасушалары

14 слайд

#15 слайд
Тест жұмысы 5.Екі ағзаның бір – біріне клон екені қалай анықталады? А-олар бірдей көрінеді В-туысқан болады С-генетикалық тұрғыда бірдей болады Д-олардың ата-аналары бір болады 6.Клондар арасындағы айырмашылықтар не себептен болады? А-қоршаған орта В-гендер С-ата-аналар Д-ДНҚ 7.Жасушалардың қосылуы арқылы жүретін клондау барысында қандай жасушалардың ядросы алынады? А-гаметалар В-негізгі жасушалар С-дене жасушалар Д-дің жасушалары 8.Дің жасушаларының ерекшелігі неде? А-олар өсе алады В-олар бөліне алады С-көп жасушалар түрі арсында дами алады Д-қозғала алады

15 слайд

#16 слайд
Тест жауабы

16 слайд

#17 слайд
КЕРІ БАЙЛАНЫС

17 слайд

#18 слайд
ҮЙ ТАПСЫРМАСЫ: §46 Организмдерді клондау тәсілдері 59-бет Синтез сұрақтарына жауап беру

18 слайд