Ашық сабақ " Дыбыс сипаттамалары"

#1 слайд

1 слайд

#2 слайд
Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру. ІІ. Үй тапсырмасын тексеру. ІІІ. Өткенді еске түсіру IV. Жаңа сабақты түсіндіру V. Жаңа сабақ бойынша түсінігін тексеру 5.1. Тест жұмысы 5.2. Есептер шығарту VI.Сабақты бекіту VII. Үйге тапсырма VIII.Бағалау

2 слайд

#3 слайд
І. Ұйымдастыру. 1.1. Оқушылармен сәлемдесу 1.2. Сынытың санитарлық-гигиеналық тазалығына көңіл бөлу. 1.3. Сыныпты психологиялық дайындау 1.4. Оқушыларға өзіндік бағалауды түсіндіру

3 слайд

#4 слайд
Өзіндік бағалау әдісі № Үй тапсырмасы Тест Есеп БекітуЖалпы балы есеп физ диктант №1 №2 бал5 8 7 5 5 5 35 Бағалау. 35 – 29 – “5” 28 – 20 – “4” 19 – 15 – “3” 14 төмен болса – “2”

4 слайд

#5 слайд
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру. § 30 25 – жаттығу № 3 Серпімді жіпті бойлай 20м/с жылдамдықпен көлденең толқындар таралады. Тербеліс периоды 0,5с. Толқын ұзындығын табыңдар.

5 слайд

#6 слайд
Берілгені Талдауы Шешуі Жауабы: 10м ? 5,0 /20      с cм  мссм 105,0/20     

6 слайд

#7 слайд
ІІІ. Өткенді еске түсіру Физикалық диктант, 5 минут 1.Тербелістердің серпімді ортаның бір бөлшегінен екінші бөлшегіне таралу процесі механикалық толқын деп аталады. 2.Бөлшектердің тербелісі толқынның бағытына перпендикуляр бағытта жүзеге асатын толқынды көлденең толқын деп атайды. 3.Бойлық толқын – бөлшектердің тербелісі толқынның таралуы бойында жүзеге асатын толқын 4.Толқын ұзындығы – периодқа тең уақыт аралығында толқын таралатын арақашықтық. 5.Толқын жылдамдығы – толқын ұзындығының бөлшектердің периодына қатынасы арқылы анықталатын физикалық шама. 6.Сейсмикалық толқын – жер сілкінісі кезіндегі тербелістердің таралуы. 7.Гравитациялық толқын – ауырлық және беттік керілу күштері әрекетінен туындайтын толқын. 8..     

7 слайд

#8 слайд
Физикалық диктант, 5 минут 1. Тербелістердің серпімді ортаның бір бөлшегінен екінші бөлшегіне таралу процесі механикалық толқын деп аталады. 2. Бөлшектердің тербелісі толқынның бағытына перпендикуляр бағытта жүзеге асатын толқынды көлденең толқын деп атайды. 3. Бойлық толқын – бөлшектердің тербелісі толқынның таралуы бойында жүзеге асатын толқын 4. Толқын ұзындығы – периодқа тең уақыт аралығында толқын таралатын арақашықтық. 5. Толқын жылдамдығы – толқын ұзындығының бөлшектердің периодына қатынасы арқылы анықталатын физикалық шама. 6. Сейсмикалық толқын – жер сілкінісі кезіндегі тербелістердің таралуы. 7. Гравитациялық толқын – ауырлық және беттік керілу күштері әрекетінен туындайтын толқын. 8.     

8 слайд

#9 слайд

9 слайд

#10 слайд

10 слайд

#11 слайд
Домбыра құрылысы. Домбыра 3 бөліктен тұрады. Бас бөлігі, мойыны, шанақ. Басында құлақтары, шайтан тиегі орналасады. Мойын бөлігінде пернелер, шанақта тиек, ойық, ілгек орналасады. Домбыра- әрбір құрылымдық элементтерінің қызметін жалпы физикалық күрделі заңдармен түсіндірілетін ұлттық акустикалық –аспап. Статистикалық тепе-теңдік. Домбыра төрде ілулі тұрғанда немесе шертпей жай ғана қолымызға алғанда барлық бөліктері өзара тепе-теңдікте тұрады. 1. Егер домбыра ішегін қолымызбен шертсек белгілі бір үн естиміз. 2. Тепе-теңдікте тұрған ішекті шертіп тербеліс тудырдық. 3. Ішектің тербелісі ауа арқылы, біздің құлағымызға жетеді. 4. Біздің көзімізге көрінбегенімен домбыраның беттік тақтайы да күрделі тербеліске ұшырайды. Дыбыс ауада таралып тербеліс тудырады. Денелердің тербелісі дыбыс туындауының себепкері болып табылады.

11 слайд

#12 слайд
IV. Жаңа сабақты түсіндіру Дыбыс толқындары – адамда дыбыс әсерін туғызатын тербеліс жиілігі 16Гц –тен 20000 Гц – ке дейінгі механикалық толқындар. Инфрадыбыстар – Ультрадыбыстар – Дыбыс туындауының себепкері – денелердің тербелісі Дыбыс барлық ортада тарала алады. Дыбыс әртүрлі ортада белгілі бір жылдамдықпен таралады. 1 - кесте Гц16 Гц20000

12 слайд

#13 слайд
Әртүрлі ортадағы дыбыс жылдамдығы Орта Дыбыс жылдамдығы, м/с, Ауа 330 Су 1480 Болат 4380 Мыс 3800 Темір 5850 Шыны 5600 Сутек 1280 Каучук 50

13 слайд

#14 слайд
Мысал келтіру Дыбыстың денелердің тербелісі арқылы тарауына қарапайым мысал ретінде қазақ халқының ұлттық аспабы домбыраны келтіруге болады.

14 слайд

#15 слайд
Тонның биіктігі Тонның биіктігі Тембр Тембр Дыбыс қаттылығы Дыбыс қаттылығы Дыбысты сипаттайтын физикалық шамалар Дыбысты сипаттайтын физикалық шамалар

15 слайд

#16 слайд
Дыбыстың қаттылығы неге байланысты болатынын анықтау үшін камертонды пайдаланамыз. Камертон – доға тәрізді қысқы сапталған металл таяқша, оның көмегімен музыкалық дыбыс алуға болады. Мектеп камертондары бірінші октаваның “ля” нотасына сәйкес келетін дыбыс шығарады. Музыкалық дыбыстар – камертондардың немесе басқа гармоникалық тербеліс жасайтын денелердің шығаратын дыбыстары. Дыбыс қаттылығы дыбыс шығаратын дененің тербелістер амплитудасымен анықталады. Өлшем бірлігі – Децибел (дБ) 1 бел = 10 дБ Кейбір дыбыс көздері шығаратын дыбыстың қаттылық деңгейінің мәндерін 2 кестеден көре аламыз.

16 слайд

#17 слайд
Кейбір дыбыс көздері шығаратын дыбыстың қаттылық деңгейінің мәндері, дБ Дыбыс көзі Дыбыс қаттылығы, дБ Құлақтың ауыртпалықты сезіну шегі 130 Ұшақтың көтерілуі 120 Дискотекадағы музыка 110-120 5-7м қашықтықтағы автомобиль сигналы 100 Жүк машинасының жұмыс істеп тұрған қозғалтқышының шуы 80 Көше шуы 70-80 3м қашықтықтағы шаңсорғыш дыбысы 70 Тас жолдағы автомобиль қозғалысы 50-60 Әңгіме-сұхбат 40 Тұрғын үйлердегі шу нормасы 20-30 Жапырақтың сыбдыры 10

17 слайд

#18 слайд
Тон биіктігі тербеліс жиілігімен анықталады, яғни тербеліс жиілігі үлкен болса, тон да биігірек болады. Адам дауысының тон биіктігі бойынша диапазоны 80-150Гц бас диапазан 110-149Гц баритон 130-520Гц тенор 260-1050Гц дискант 1400Гц колора туралық сопрано

18 слайд

#19 слайд
Дыбыстың тағы бір маңызды сипаттамасы – оның бояуы немесе музыканттардың айтуынша оның тембірі Тембр – адамның даусына немесе аспаптың үніне өзіндік бояу беретін дыбыстың сапасы. Денелердің гармоникалық тербелістері синусоидалық толқындар деп аталатын толқындар туғызады. Күрделі дыбыстың ең төменгі жиілігі негізгі жиілік, ал оған сәйкес келетін белгілі бір биіктіктегі дыбыс негізгі тон деп аталады. Негізгі тонға обертондар немесе гармоникалар деп аталатын жиіліктер бірге жүреді. Әртүрлі шулардың музыкалық дыбыстардан ерекшелігі сол – оларға қандай да бір белгілі тербеліс жиілігі сәйкес келмейді. Шу - әр түрлі жиіліктегі дыбыстардың ретсіз қабаттасуы болып табылады.

19 слайд

#20 слайд
V. Жаңа сабақ бойынша түсінігін тексеру 5.1. Тест жұмысы, 5 минут 1.Жиілігі 16 Гц-тен төмен дыбыстар қалай аталады? А) инфрадыбыстар Б) акустикалық дыбыстар С) ультрадыбыстар Д) толқындық дыбыстар 2. Адамның есту мүшесі қабылдайтын дыбыс толқындарының жоғары жиілігі қандай? А) 20 000Гц Б) 200 000Гц С) 200Гц Д) 2Гц 3. Дыбыс қаттылығы немен анықталады? А) осциллограф Б) дыбыс зорайтқыш С) камертон Д) генератор 4. Дыбыс қаттылығы қандай шамаға тәуелді? А) тонның биіктігіне Б) тербеліс амплитудасына С) тербеліс жиілігіне Д) таралу жылдамдығына 5. Дыбыс қаттылығының бірлігі қандай? А) метр Б) герц С) метр/секунд Д) децибел 6. Ауадағы дыбыстың таралу жылдамдығы А) 330м/с Б) 50м/с С) 1480м/с Д)5600м/с 7. Ұшақтың көтерілу кезіндегі дыбыс қаттылығы А) 100дБ Б) 50-60дБ С) 120дБ Д) 10дБ

20 слайд

#21 слайд
Тест жұмысының жауаптары р/с жауаптары 1 А 2 А 3 С 4 Б 5 Д 6 А 7 С

21 слайд

#22 слайд
5.2. Есептер шығару, 8 минут 26 – жаттығу № 2, 3 2. Жиілігі 510Гц дыбыс көзінен толқын ауада 340м/с жылдамдықпен таралады. Толқын ұзындығын табыңдар. 3. Бақылаушы найзағайдың жарқылын көрген мезеті мен күннің күркіреуін есту арасындағы уақыт 10с болғанын байқады. Найзағай бақылаушыдан қандай қашықтықта жарқылдаған? Ауадағы дыбыстың таралу жылдамдығы 343 м/с деп есептеңдер.

22 слайд

#23 слайд
VI.Сабақты бекіту Домбырамен күйсандықтан бір нота орындату. Сұрақ: Осы аспаптардың шығаратын дыбыс жиіліктері бірдей ме? Жауабы

23 слайд

#24 слайд
Жауабы: Бұл аспаптардың жиілігі де бірдей, бірақ тембірі әртүрлі болады. Біз тембіріне қарай музыкалық аспапты немесе кімнің сөйлеп жатқанын анықтай аламыз. Дыбыс тембірі бойынша дыбыс көзі анықталады.

24 слайд

#25 слайд
VII. Үйге тапсырма § 31,32 26 – жаттығу № 4,5

25 слайд

#26 слайд
VIII.Бағалау № Үй тапсырмасы Тест Есеп БекітуЖалпы балы есеп физ диктант №1 №2 бал5 8 7 5 5 5 35 Бағалау. 35 – 29 – “5” 28 – 20 – “4” 19 – 15 – “3” 14 төмен болса – “2”

26 слайд

#27 слайд

27 слайд