Ашық сабақ Изопроцестер 10 сынып

#1 слайд
Менделеев-Клапейрон теңдеуі. ИЗОПРОЦЕСТЕР. Балтабаева Жансая ЖФЗ-112

1 слайд

#2 слайд
•Сабақтың мақсаты : Оқушыларға Газ заңдары мен Менделеев –Клапейрон теңдеуін түсіндіру. •Білімділік : Оқушылардың алғаш білімдерін практикалық тұрғыда тексеру. •Тәрбиелік : Газдардың ерекше қасиеттерін күнделікті өмір мен техникада қолданылу маңызын көрсету . •Дамытушылық : Шапшаңдыққа, ойын жинақтай білуге, нақты жеткізуге дағдыландыру. •Сабақтың түрі:саралап оқыту технологиясы

2 слайд

#3 слайд
1. Ұйымдастыру кезеңі 2. Өткен материалды еске түсіру 3. Жаңа материалды түсіндіру 4. Жаңа материалды бекіту 5. Қорытынды бағалау 6.Үйге тапсырма беру Сабақтың барысы

3 слайд

#4 слайд
Менделеев-Клапейрон теңдеуі. Газдың қандай күйде тұрғанын білу үшін оның термодинамикалық параметрлерін, яғни қысымды, температураны, көлемді білу қажет. Термопараметрлердің біреуінің өзгерісі, оның басқа параметрлерінің өзгеруіне әкеп соғады. Термодинамикалық параметрлерді байланыстыратын теңдеу газ күйінің теңдеуі деп аталады. осы теңдеуді молекулалы-кинетикалық теорияның негізгі теңдеуін пайдалана отырып, шығарып көрейік.

4 слайд

#5 слайд
nkTp kT V N p NkTpV V N n AA N M m vNN  kTN M m pV A  A kNR RT M m pV

5 слайд

#6 слайд
Бұл идеал газ күйінің теңдеуі деп аталады. осы түрде теңдеуді тұңғыш рет орыс ғалымы Д.И.Менделеев алған, сондықтан ол Менделеев- Клапейрон теңдеуі деп аталады. 10 жылдай Россияда қызмет еткен, атақты француз физигі, Б.П.Клапейрон идеал газ күйінің теңдеуін Менделеевтен бұрын (1834ж.) алды. Идеал газ күйінің теңдеуі физикадағы алғашқы тамаша жалпылау теңдеуі болды. Ол тәжірибеде тағайындалған бірқатар газ заңдарын жалпылайды.

6 слайд

#7 слайд

7 слайд

#8 слайд
Параметрлерiнiң бiрiнiң шамасы өзгерiссiз өтетiн процестердi изопроцестер деп атайды. Газдың үшiншi параметрi тұрақты болған кездегi екi параметрi арасындағы мөлшерлiк байланысты (тәуелдiлiктi) газ заңдары деп атайды. изопроцестер изопроцестер изобара изотермия изохора

8 слайд

#9 слайд
Температура тұрақты болған кезде термодинамикалық жүйе күйiнiң өзгеру процесiн изотермиялық процесс деп атайды. Бұл процесс Бойль - Мариотт заңмен жазылады: PV = const

9 слайд

#10 слайд
Қысым тұрақты болған кезде термодинамикалық жүйе күйiнiң өзгеру процесiн изобаралық процесс деп атайды. Егер ыдыста газ қысымы тұрақты болуы үшiн, оның қабырғалары жылжымалы (қозғалмалы) болуы керек. Изобаралық процестiң (V,Т) жазықтығындағы графигi, мзобара деп аталатын, түзу сызықты бередi.

10 слайд

#11 слайд
Изохоралық процесс. Бұл процесті француз физигі Ж.Шарль зерттеген. 1787ж. ол тәжірибе жүзінде тұрақты көлемде берілген газ массасының қысымы оның температураға тура пропорционал болатынын тағайындады, яғни Бұл заң-Шарль заңы деп аталады. Шарль өзінің заңын Гей-Люссактан ерте ашты, бірақ кеш жариялады. Авогадро және Дальтон заңдары. Осы үш заңмен қатар тағы да маңызды екі заңды атап өту керек. Оларды итальяндық физик А.Авогадро және ағылшын физигі Д.Дальтон ашты. А.Авогадро 1811ж. мынадай болжам айтты: бірдей қысым мен температурада газдың бірдей көлеміндегі молекулалар саны тең. Физиканың даму барысында бұл гипотеза дәлелденді. Біз мұны молекулалы-кинетикалық теорияның негізгі теңдеуін пайдалана отырып жеңіл дәлелдейміз, яғни және дан аламыз. 2 1 2 1 T T р р  nkTp V N n NkTpV

11 слайд

#12 слайд
Көлем тұрақты болған кезде термодинамикалық жүйе күйiнiң өзгеру процесiн изохоралық процесс деп атайды. Егер газ герметикалық ыдыста болса, онда газ көлемi тұрақты болады. Изохоралық процестiң (P,T) жазықтығындағы графигi, мзохора деп аталатын, түзу сызықты бередi.

12 слайд

#13 слайд
Осыдан Осы формуладан газдардың қысымы, температурасы және көлемі бірдей болса, онда олардағы молекулалар саны тең болатыны шығады. Авогадро заңынан кез келген газдың бір моль көлемінің бірдей қысым және температура кезінде бірдей болу керектігі шығады, себебі олардағы молекулалар саны бірдей. Қалыпты жағдайларда бұл көлем мольдік көлем деп аталады. 1801ж. ашылған Дальтон заңы газ қоспасының қысымын және қоспаның жеке компоненттерінің жалпы қысымға беретін нақты үлесін анықтайды. өмірде бір таза газды емес, газ қоспасын кездестіреміз. Мысалға, ауа азоттан, оттектен, көмірқышқыл газынан және басқа да көптеген газдардың қоспасынан тұрады. дальтон осыдан газ қоспасының қысымын анықтауды мақсат етті. Бұл үшін ол парциал (үлестік) қысым деген жаңа ұғым енгізді. Үлестік қысым деп газ қоспасының әрбір газы осы көемді жалғыз озі алатын кездегі қысымды атайды. kT pV N мольлмольм ПаКмольP kTN V A MO /4,22/104,22 КДж12731038.11002.6 33 2323      

13 слайд

#14 слайд
Дальтон газ қоспасының қысымы осы қоспаға кіретін барлық газдардың үлестік қысымдарының қосындысына тең болатынын тағайындады, яғни . Міне, бұл Дальтон заңы деп аталады. оны молекула-кинетикалық теорияның негізгі теңдеуін пайдаланып, оңай алуға болады. Дальтон заңы бойынша қоспаның құрамына кіретін газдардың молярлық массасына анықтауға болады. nрррр  ... 21   n n nn ppp kTnkTnkTnkT V N kT V N kT V N kT V NNN kT V N nkTp     ... ...... ... 21 21 2121 n PPPP  ... 21

14 слайд

#15 слайд

15 слайд