Ашық сабақ "Өсімдіктің химиялық құрамы және қоректенуі"

#1 слайд
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ КӨКСУ АУЫЛШАРУАШЫЛЫҚ КОЛЛЕДЖІ Мамандық: 1502000 «Агрономия»   Біліктілігі: 150201 2 «Зертханашы»   Зертханалық-техникалық құжатнаманы жүргізу және зертханалық жабдыққа техникалық қызмет көрсету мен жөндеуді қамтамасыз ету модулі Агрохимия Құрастырған: Агро-экономикалық цикл пәндер оқытушысы: Ибраева Ж.М .   Жастар ауылы, 2018ж

1 слайд

#2 слайд

2 слайд

#3 слайд
Тақырыбы: КІРІСПЕ. Өсімдіктердің химиялық құрамы және қоректендірілуі

3 слайд

#4 слайд
Жоспары: 1. Кіріспе. Агрохимия ғылымы 2. Өсімдіктің химиялық құрамы 3. Өсімдіктің қоректенуі

4 слайд

#5 слайд
Кіріспе Агрохимия өсімдіктің, топырақтың және тыңайтқыштардың өзара қатынасын, ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімін арттырып, сапасын жақсарту үшін, топырақ құнарлылығын ұдайы жоғарылатуды зерттейтін ғылым. Агрохимия биологиялық және химиялық ілім болып саналады. Өсімдік шаруашылығын дамытуда және жетілдіруде, тыңайтқыш қолдану ең тиімді әдістің бірі болып есептелетіндіктен, агрохимияның агрономия ілімдерінің ішіндегі алатын орны ерекше. Агрономиялық химияның мақсаты - өсімдіктің қоректенуіне қолайлы жағдай жасау, тыңайтқыштардың жеке түрлері мен формаларының топырақпен әрекеттесуін зерттеу және оларды қолданудың тиімді әдістерін анықтау.

5 слайд

#6 слайд

6 слайд

#7 слайд
Орыстың ұлы ғалымы академик Д.Н.Прянишников агрохимия ғылымының дамуы мен қалыптасуын зерттеген ғалым. Ол тыңайтқышты тиімді қолдану топырақ химиясымен, өсімдіктер физиологиясымен тығыз байланыстыру арқасында ғана мүмкін болатындығын көрсетті. Ол сонымен қатар өсімдік, топырақ, тыңайтқыштар арасындағы өзара әсерін зерттеуде климат және тағы басқа факторлардың да тигізетін әсерін ескерту қажет деген. Д.Н.Прянишников осы обьектілер арасындағы өзара байланысты қарапайым үшбұрыш түрінде өрнектеді .

7 слайд

#8 слайд

8 слайд

#9 слайд
Өсімдіктің химиялық құрамы   Құрғақ заттар Су органикалық минералдық

9 слайд

#10 слайд
Өсімдік клеткасының химиялық құрамында:   су  – 70% белоктар  – 15%, көмірсулар – 3%   амин қышқылдары – 0,4%   нуклеотидтер – 0,4%, бейорганикалық заттар (Mg, Ca, Mn липидтер – 2% Na, K, Fe, Zn, Cu, Mo) – 1,5%, ДНК – 0,5%, РНК – 0,8% Клетканың құрамындағы су бос (95%) және байланыс түрінде (5%) кездеседі. Өсімдіктің химиялық құрамы өсімдік өскен жер жағдайына, жасына, сортына, тәуліктік, вегетац. мерзіміне байланысты өзгеріп отырады. Әдетте пісіп жетілген тұқымда құрғақ зат мөлшері көбірек болады.

10 слайд

#11 слайд

11 слайд

#12 слайд
Әдетте пісіп жетілген тұқымда құрғақ зат мөлшері көбірек болады. • Өсімдіктегі макроэлементтердің ( құрғақ заттар – азот, фосфор, калий,кальций, магний, күкірт, темір ) мөлшері 0,01 – 5,0 • Микроэлементтердің ( бор, молибден, мыс,  марганец,  мырыш, кобальт, йод, фтор ) мөлшері 0,001 – 0,00001% Өте аз мөлшерде ультрамикроэлементтер  –  рубидий, цезий,  селен, кадмий, күміс, сынап , т.б., органикалық заттардан – көмірсу (қант, крахмал, клетчатка, глюкоза, фруктоза, сахароза, т.б.), белок, май .

12 слайд

#13 слайд
• Минералдық заттар тұз түрінде ( NaCl, KCl, т.б.) кездеседі, олар клетканың осмостық қысымын және қышқылды-сілтілі тепе-теңдікті бір қалыпты деңгейде ұстап тұрады. Май және май тектес заттар өсімдік тұқымы өнген кезде негізгі энергет. зат ретінде пайдаланылады. Өсімдік құрамында түзілетін витаминдер мөлшері көп болмағанмен, олардың өсімдік тіршілігіне және жануарлар мен адам организміне маңызы зор. Өсімдіктің химиялық құрамын өзгертуде түрлі селекциялық, агротехниакалық, т.б. шаралар қолдана отырып, өсімдіктің майлылығы, қанттылығы, өнімділігі арттырылып, т.б. жаңа сорттар алынады.

13 слайд

#14 слайд
• дәнді дақылдардың тұқымында құрғақ зат - 85-95%, су 5-15%. • көкөністерде құрғақ зат 5-25%, су 75-95%. Су өсімдік жасушаларындағы биологиялық процестердің жылдамдығын анықтайды .

14 слайд

#15 слайд
• Құрғақ зат химиялық элементтерден тұрады. Барлық элементтердің 74 астамы өсімдік бойынан табылды. Олар: Органогендік күлдік (зольдік) элементтер элементтер ( көміртегі, оттегі, азот, сутегі) (фосфор, калий, кальций, магний, темір, бор,марганец, мырыш, натрий және т.б) Құрғақ зат құрамындағы күл элементтерінің мөлшері оның массасының 5 % құрайды.

15 слайд

#16 слайд

16 слайд

#17 слайд
• Өсімдіктің өнім сапасы . Өсімдіктің минералдық заттармен қамтылуы дақылдың биологиялық ерекшелігін қамтиды. Өсімдік өнімінің биологиялық сапасы оның құрамындағы органикалық заттармен бағаланады (ақуыз, көмірсу, май, витамин және т.б.). Бұлардың мөлшеріне әсер ететін факторлар: ауа-райы, өсімдік түрі, агротехникалық және агрохимиялық шаралар .

17 слайд

#18 слайд
Өсімдіктің қоректенуі: ауа арқылы тамыр арқылы

18 слайд

#19 слайд
• Өсімдіктің сыртқы ортамен зат алмасуын оның қоректенуі деп аталады. Өсімдік қоректік заттарды жапырақ және тамырлары арқылы қабылдайды. • Өсімдік ауа арқылы қоректенуде өзінің жапырақтарының көмегімен, атмосферадағы көмірқышқыл газын ассимиляциялайды. • Тамыр арқылы қоректенуде топырақтағы суды, минералдық тұздардың иондарын және өте аз мөлшерде органикалық қосылыстарды сіңіреді.

19 слайд

#20 слайд
• Өсімдік күн энергиясын жапырақтағы хлорофилл пигментінің қатысуымен сіңіріп, оны химиялық энергияға айналдырады. Нәтежесінде азотсыз зат (глюкоза) және оттек пайда болады. Фотосинтез реакциясының жиынтық теңдеуін былай өрнектейді: 6СО2+6Н2О+674*4,187кДж-С6Н12О6+6О2. Өсімдік оттегінің шамалы бөлігін пайдаланады көп бөлігі атмосфераға көшеді. Глюкоза күрделі көмірсулар мен ақуыз, май, органикалық қышқылдардың синтезделуіне қатысады. Фотосинтетикалық ақпараттың қызметі өсімдік түріне, жапырақ жасына, күн сәулесінің құрамына, өсімдіктің азот элементімен қоректену деңгейіне және тағы басқа жағдайларға байланысты.

20 слайд

#21 слайд
  Өсімдік шаруашылығында өсімдіктің қоректенуін реттеп отыру органикалық және минералды тыңайтқыштарды қолдануға негізделген. Ол үшін топырақтың құнарлылығы, дақылдың физиологиялық ерекшеліктері мен элементтерді шығаруы, қолайлы су режимі, т.б. есепке алынады. Өсімдіктің қоректенуі арқасында органдардың өсуі, артық заттың қорға жиналуы, ақырында жемісі мен тұқымының жетілуіне қажетті қорек және энергия түзіледі. Өсімдіктің қоректенуі дұрыс жүруі үшін тұзды топырақтарды мелиорациялау, топырақты өңдеу және арам шөппен күрес, т.б. агротех. шаралар қолданылады. Өсімдіктің қоректенуіне байланысты табиғатта заттардың үлкен биогеохимия айналымы жүреді.

21 слайд

#22 слайд
CLIL әдісі Қазақша English Топырақ Soil Тыңайтқыш Fertilizer Органикалық заттар Organic matter Минералдық заттар Mineral substances Органогендік элементтер Organogenic elements Күлдік (зольдік) элементтер Ash elements Өсімдік Plant Өнім сапасы Product quality

22 слайд

#23 слайд
Медаль мен миссия әдісі «Сиқырлы сандық»

23 слайд

#24 слайд
Сәйкестікті табу Қазақша English Топырақ Organogenic elements Тыңайтқыш Ash elements Органикалық заттар Plant Минералдық заттар Product quality Органогендік элементтер Soil Күлдік (зольдік) элементтер Fertilizer Өсімдік Organic matter Өнім сапасы Mineral substances

24 слайд

#25 слайд

25 слайд

#26 слайд

26 слайд

#27 слайд

27 слайд

#28 слайд

28 слайд

#29 слайд
Үй жұмысы • Агрохимия оқу құралы Р.Елешов,А.Бекмаганбетов 5-22 бет • Ғаламтор мәліметтері • Ағылшынша сөздіктерді жаттау

29 слайд

#30 слайд
Бағалау парағы Оқыту нәтижесі Бағалау критерийлері 5 4 3 2 Медаль мен миссия әдісі бойынша бағалау Сәйкестікті табу (тілдік білімін өзін-өзі бақылауы) Тесттік сұрақтар (өздігінен бақылауды үйрену) Білімалушының белсенділігін бағалау (мұғалім бағалайды) Қорытынды :

30 слайд

#31 слайд
Назар аударғандарыңызға рахмет!

31 слайд