#1 слайд
Нысана мүшелер: 10.1.5.2 - су мөлшерін бақылаудағы антидиуретикалық гормонның рөлін түсіндіру,нысана мүшелерді білу. Пән мұғалімі:Оразова Турсынай Сынып:10-А 12.12.2025ж

1 слайд

#2 слайд
Өткен сабаққа шолу: •Денедегі судың азайюын қалай атайды? •Салмағы 70кг адамның тәуліктік су қажеттілігі қанша болуы керек? •Адам ағзасында жалпы су мөлшері қанша? •Организмдегі гормондардың биологиялық әрекеті қалай байқалады?

2 слайд

#3 слайд
Нысана мүшелердің маңызы Нысана мүшелер дененің гомеостазын сақтауда шешуші рөл атқарады. Олар гормондардың арнайы рецепторлары бар жасушалардан тұрады, бұл оларға гормондық сигналдарды қабылдап, оған сәйкес әрекет етуге мүмкіндік береді. •Организмнің ішкі ортасын тұрақтандыруға қатысады. •Гормондардың әсер ету нысанасы ретінде қызмет етеді . Мысалы: бүйрек, бауыр, жүрек, бұлшықеттер сияқты маңызды ағзалар нысана мүшелер болып табылады .

3 слайд

#4 слайд
Гормондардың нысана мүшелерге әсері Гипофиз гормондары Гипофиз безінен бөлінетін гормондар бауыр мен бүйрек сияқты нысана мүшелерге әсер етіп, зат алмасу мен су балансын реттейді. Қалқанша безі Қалқанша безінің гормондары ағзадағы жалпы метаболизмді және энергия өндірісін реттейді, бүкіл дене жасушаларына әсер етеді. Адреналиннің әсері Қауіп немесе стресс кезінде бөлінетін адреналин жүрек соғу жиілігін арттырып, бұлшықеттерге қан ағымын күшейтеді.

4 слайд

#5 слайд
Су мөлшерін реттеудегі нысана мүшелер 1 Бүйректің рөлі Бүйрек – су мен электролит балансын сақтайтын негізгі нысана мүше. 2 АДГ әсері Антидиуретикалық гормон (АДГ) бүйректегі судың қайта сіңірілуін арттырып, организмдегі суды сақтайды . 3 Функция бұзылыстары АДГ жетіспеушілігі (гипофункция) судың шамадан тыс жоғалуына әкелсе, артық болуы (гиперфункция) судың ұсталып қалуына себеп болады.

5 слайд

#6 слайд
Нысана мүшелердің жүйке жүйесімен байланысы Жүйке жүйесі нысана мүшелердің жұмысын тікелей және жанама түрде реттейді. Ол гормондардың бөлінуін бақылап, ағзаның сыртқы және ішкі өзгерістерге бейімделуіне көмектеседі . •Жүйке жүйесі гормондардың бөлінуін реттейді . •Мысалы, стресс кезінде ми бүйрек үсті бездеріне сигнал беріп, адреналиннің бөлінуін ынталандырады . •Нысана мүшелердің үйлесімді жұмысы организмнің тұрақтылығын қамтамасыз етеді, барлық жүйелердің біркелкі жұмыс істеуіне мүмкіндік береді .

6 слайд

#7 слайд
Нысана мүшелердің қызметтері ? Бүйрек Бауыр . Жүрек Бұлшықеттер

7 слайд

#8 слайд
Нысана мүшелердің бұзылуының салдары 1 Гормондық теңгерімсіздік Гормондардың жетіспеушілігі немесе артық болуы қант диабеті, гипертония, гипотиреоз сияқты ауруларға әкеледі. 2 Ауыр аурулар Бүйрек жеткіліксіздігі, бауыр циррозы, жүрек аурулары сияқты аурулар организмнің өмірлік маңызды функцияларын бұзады. 3 Ерте диагностика Денсаулыққа қатысты мәселелерді ерте анықтау және емдеу нысана мүшелердің қызметін сақтау үшін өте маңызды.

8 слайд

#9 слайд
Қорытынды Нысана мүшелер – ағзаның үйлесімді жұмыс істеуінің негізі. Олар гормондар мен жүйке жүйесінің әсерімен организмнің тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Денсаулықты сақтау үшін нысана мүшелердің қызметін үнемі бақылау және оларға қамқорлық жасау қажет . Үй тапсырмасы: 52 парагрфты оқып,біліміңді тексер тапсырмасын орындау.

9 слайд

#10 слайд
Сабағымызға қатысқаныңыз үшін мың алғыс!

10 слайд