#1 слайд
Үйкеліс күші

1 слайд

#2 слайд
1.Не себепті жібек бау мақта- матадан не жүннен жасалған баудан гөрі тезірек шешіледі? 2

2 слайд

#3 слайд
Мелдың неге тақта бетінде із қалдыратынын ойланып көрдіңдерме? 3

3 слайд

#4 слайд
Неге бөренені дөңгелете отырып орнынан қозғалтқан жәңілірек деп есептейсіз? 4

4 слайд

#5 слайд
Неліктен ауыр дорба көтеріп келе жатқанда, тайғанақ жолда жүру оңайырақ? 5

5 слайд

#6 слайд
http://sk.nis.edu.kz/Bank/Sh ow/21506 Қандайтақырып жайлы айтатынымызды ойландыңыздарма? 6

6 слайд

#7 слайд
7 Жұппен жұмыс Алдарыңда жатқан динамометр, білеушені қолданып үйкеліс күшін бақылап көріңіздер. Білеушенің қозғалыс жылдамдығы жайлы не айта аласыз? Ол қалай өзгереді? Қандай күш пайда болады? Ол күш ненің әсерінен пайда болды? Яғни,

7 слайд

#8 слайд
Оқу мақсаттары: тыныштық, домалау және сырғанау үйкелістерін ажырату

8 слайд

#9 слайд
Үйкеліс күші Үйкеліс күші – денелер бір- бірімен жанасқанда, сырғанағанда,домалағанда, тыныш тұрғанда пайда болатын күш.

9 слайд

#10 слайд
Үйкелістің түрлері 1.Тыныштық үйкелісі 2.Сырғанау үйкелісі 3.Домалау үйкелісі

10 слайд

#11 слайд

11 слайд

#12 слайд

12 слайд

#13 слайд
Формуласы F үйк = μN μ- үйкеліс коэффициенті N-тіреудің реакция күші

13 слайд

#14 слайд

14 слайд

#15 слайд
Дененің өзі жанасып тұрған бетке тік бағытта түсіретін күшін нормаль қысым күші деп атайды. Дене горизонталь бетте жатқан жағдайда нормаль қысым күші денеге әрекет ететін ауырлық күшіне тең: N=mg 15

15 слайд

#16 слайд
Дененің өзі жанасып тұрған бетке (жанасу бетіне перпендикуляр) түсіретін күшін нормаль қысым күші деп атайды.

16 слайд

#17 слайд
Леонардо да Винчидің тәжірибелері в 1500 г. Үйкеліс күші неге тәуелді?

17 слайд

#18 слайд
Топпен жұмыс 5 мин Топ 1. Үйкеліс күші дене массасына тәуелді ме? Топ 2. Үйкеліс күші беттің ауданына тәуелді ме? Топ 3. Үйкеліс күші дене қозғалатын бетке тәуелділі ме?

18 слайд

#19 слайд
Алған нәтижелерімізді салыстырайық. Леонардо да Винчидің нәтижелері: Бет ауданына тәуелді емес Массаңа тәуелді Беттің кедір бұдырлығына тәуелді Сендердің жасаған тәжірибелерің ғалымның жасаған тәжірибе нәтижелерімен сәйкес келеді ме? 19

19 слайд

#20 слайд
Үйкеліс күші мыналарға тәуелді: 1.Үйкелетін беттердің материалына 2. Жанасатын беттердің өнделуіне (тегіс немесе кедір-бұдырлығына) 3. Дененің массасына

20 слайд

#21 слайд
Карандаш пен бір бет парақ алып, оның бетіне сызық жазып көріңізжәне де дәл сол тапсырманы алдарыңда жатқан шынының бетіне жасап көріңіз. Нені бақыладыңыз 21

21 слайд

#22 слайд
ҮЙКЕЛІСТІ АРТТЫРУ ҮШІН: 1. Салмақты немесе массаны арттыру қажет 2. Кедір беттердің кедір-бұдырлығын арттыру қажет (мұз үстіне құм себу , қыста автомобиль шинасы тікенек болып келеді)

22 слайд

#23 слайд
Үйкелісті арттыру жолдары

23 слайд

#24 слайд
Үйкелісті кеміту үшін: 1.Тегістеу 2. Майлау 3. Жүктемені азайту

24 слайд

#25 слайд
Үйкелісті азайтудың мүмкін жолдары

25 слайд

#26 слайд
Жүріп бара жатқан поездың терезелерін бір уақытта ашып тастайтын болса, қозғалысқа қарсы әсер ететін кедергі күші төрттен бір бөлігіне дейін артады 

26 слайд

#27 слайд
Пайдалы және зиянды үйкеліс Үйкеліс күші болмаса адам да, көлік те қозғала алмаушы еді. Үйкеліссіз біз коньки, шаңғы деген спорттар болмаушы еді Егер де адам ауыр нәрсені көтерсе үйкеліс күші оған кедергі жасайды

27 слайд

#28 слайд
2. Орта деңгей тапсырмалары 1)Үйкеліс коэффициенті 0,5 дене , 40Н күштің әсерінен жазық бетте бірқалыпты қозғалып келеді. Дененің массасы неге тең? 2)Жалпы массасы 1 т болатын жүгі бар шананы ат мұзбен сүйретіп келеді. Шана табаны мен мұз арасындағы үйкеліс коэффициенті µ=0,05. Ат арбаны қандай күшпен тартып келеді? 3)Массасы 70 кг шкафты орнынан жылжыту үшін қандай күш жұмсау керек? Үйкеліс коэффициенті µ=0,3. 4)Массасы 50 кг дене 200Н күштің әрекетінен жазық бетте бірқалыпты қозғалып келеді. Үйкеліс коэффициенті неге тең?

28 слайд

#29 слайд
29 Жоғары деңгей тапсырмалары 1)Вагонның салмағы жүгімен 3 Кн. Егер үйкеліс күші осы салмақтың 0,5% құраса, оның бірқалыпты қозғалу үшін қандай күш жұмсау керек? 2)Шананың қар үстінде бірқалыпты қозғалуы үшін 25 Н күш керек. Егер үйкеліс күші шана салмағының 5%-ын құрайтын болса, шананың салмағы қандай? 3)Шананың салмағы 4 кН және үйкеліс күші салмағының 3%-ын құрайтын болса, шананың мұз бетімен бірқалыпты қозғалуы үшін қандай күш керек? 4)Бөлшектер салынған жәшіктің салмағы 500 Н. Егер үйкеліс күші бөлшектер салынған жәшік салмағының 0,05 бөлігін құраса, жәшікті горизонталь еденмен бірқалыпты жылжыту үшін қандай күш жұмсау керек? 5)Салмағы 20 МН пойыз горизонталь жолмен тұрақты жылдамдықпен жүріп келекді. Үйкеліс күші оның салмағының 0,5 пайызына тең болғандағы тепловоздың тарту күшін табыңдар

29 слайд

#30 слайд
Тапсырмалар Бастапқы деңгей тапсырмалары: 1. Үйкеліс түріне қарай суреттеді орналастырыңыз Домалау үйкелісіСырғанау үйкелісі Тыныштық

30 слайд

#31 слайд
Рефлексия

31 слайд

#32 слайд
Пайдасы

32 слайд

#33 слайд

33 слайд

#34 слайд

34 слайд