#1 слайд
Атмосфералық қысым. Атмосфералық қысымды өлшеу 10.02.2021 ж. 7.3.1.9 – атмосфералық қысымның табиғатын түсіндіру және оны өлшеудің әдістерін ұсыну

1 слайд

#2 слайд
Атмосфера бірнеше ауа қабатынан тұрады. Ауаның салмағы әсерінен оның жоғарғы қабаттары төменгі қабаттарына қысым түсіред i. Атмосфера газ болғандықтан ол өзіне түскен қысымды Паскаль заңы бойынша барлық бағытта таратады. Соның салдарынан жер бетіне және ондағы барлық денеге атмосфералық қысым түседі. Атмосфералық қысым деп ауа қабатының жер бетіне және ондағы барлық денеге түсіретін қысымын айтады.

2 слайд

#3 слайд
Атмосфералық қысымның сандық мәнін ең алғаш 1643 жылы италиялық физик Эванджелиста Торричелли анықтады. Торричелли тәжірибесі Теңіз деңгейіндегі атмосфералық қысым орташа 760 мм сынап бағанына тең. Бұл қалыпты атмосфералық қысым деп аталады. p атм = 760 мм сын.бағ. = 101300 Па = 1013гПа = 100 кПа = 105 Па Атмосфералық қысымды өлшеуге арналған құрал барометр (грекше « baros» – ауырлық, « metreo» – өлшеймін) деп аталады.

3 слайд

#4 слайд
Атмосфералық қысым ауа-райына, температураға және биіктікке байланысты өзгеріп отырады. Жер бетінен әрбір 10 м көтерілген сайын қысым 111 Па-ға төмендейді.

4 слайд

#5 слайд
Ауаның жер бетіне түсірген салмағы атмосфералық қысым немесе ауа қысымы деп аталады. Ауа қысымы биіктікке сәйкес азаюы адам ағзасына үлкен әсер етеді. Адам 3000 м биіктікке көтерілгенде биіктік ауруымен ауыра бастайды: тез шаршайды, басы айналады, жүрегі айниды. 4000 м - дегі биіктікте қан тамырлары жарылып, мұрнынан қан кетеді, есінен танады. Оған себеп ауа қысымының жалпылама азаюына байланысты оның құрылымындағы оттегінің де қысымы азаяды. Атмосфералық қысым барометр деп аталатын құралмен өлшенеді (грекше барос - салмақ, метрео - өлшеймін). Барометрдің екі түрі бар - сынап барометрі және анероид барометр қолданады (грекше анероид – ылғалсыз). Сынап барометрі қысымды тұрақты жағдайда өлшеу үшін қолданылады. Оны бір жерден екінші жерге алып жүру қолайсыз. Сондықтан экспедицияға, топ серуенге, туристік жорықтарға шыққанда ауа қысымын өлшеуге анероид барометрі қолданылады.

5 слайд

#6 слайд
ТЕСТ Атмосфералық қысымның пайда болу себебі • молекулалардың өзара әсерлесуі • ауа салмағы • молекулалардың ретсіз қозғалысы Атмосфералық қысымды ең алғаш кім және қалай анықтады? • Исаак Ньютон, денелердің қозғалысын зерттеген кезде • Эванджелиста Торричелли, сынапты түтікпен жүргізілген тәжірибелер кезінде • Блез Паскаль, сұйықтықтардың тепе- теңдік шарттарын бақылау кезінде

6 слайд

#7 слайд
ТЕСТ Қалыпты атмосфералық қысым неге тең • 470 мм сын.бағ. • 670 мм сын.бағ. • 760 мм сын.бағ. Атмосфералық қысымды ең алғаш кім және қалай анықтады? • Исаак Ньютон, денелердің қозғалысын зерттеген кезде • Эванджелиста Торричелли, сынапты түтікпен жүргізілген тәжірибелер кезінде • Блез Паскаль, сұйықтықтардың тепе-теңдік шарттарын бақылау кезінде

7 слайд

#8 слайд
Тест жұмысы 1. Ауаның жер бетіне түсірген салмағы не деп аталады . а) атмосфералық қысым ә) ауа температурасы б) сынап барометрі 2. Атмосфералық қысымды өлшейтін құрал . а) термометр ә) барометр б) сынап барометрі 3 . Барометрдің неше түрі бар ? а) 2 ә) 3 б) 5 4. Бір дене екінші дене бетіне әсер еткенде п. б қалыпты күшті не деп атайды А) қысым ә) атмосфералық қысым б) ауа қысымы 5 . Қай жылы Э. Торричелли қай жылы атмосфералық қысымды өлшеген а) 1608 - 1647 ә) 1519 - 1520 б) 1710 - 1711 6. Бірінші рет атмосфералық қысымды өлшеген ғалым а) Х. Колумб ә) Э. Торричелли б ) Ф. Магеллан 7. Топ сеуренге, туристік жорықтарға шыққанда қандай құрал қолайлы А анероид барометр ә сынап барометр б барометр 8. Егер атмосфералық қысым жаз айларында жоғарласа ауа райы қандай болады а) жылы ә) суық б) жауын - шашын 9. Сынап бағынасын 760мм биіктігіне тең осы қысымды не деп атайды а) атмосфералық қысым ә) қалыпты атмосфералық қысым б) қысым 10. Атмосфера қандай қабат а) ауа ә) су б) тас қабаты

8 слайд

#9 слайд
Оқу тапсырмасы 1 : А. Онлайн мектепте тапсырмалар ды орындау Оқу тапсырмасы 2 : В. Конспект, 128-130 бет

9 слайд

#10 слайд
Үй тапсырмас ы : А. Параграф 9, оқу және конспектіл еу. ( 47-48 бет) В. С ұрақтарға жауап беру. ( 48 бет) С. №8 есепті шығару. ( 49 бет)Үй тапсырмасы : А. 26,27- параграф В. 1-4 тапсырмалар ды орындау (128 бет) С. Кроссворд құрастыру .

10 слайд

#11 слайд
Рефлекси я А. В. С.

11 слайд

#12 слайд

12 слайд