#1 слайд
Аурудың ішкі көрінісі. Емделуші нің ауруға деген реакциясы. Психология негіздері және коммуникативтік дағдылар Адильбекова З.Ж..

1 слайд

#2 слайд
Жоспар: Кіріспе Негізгі бөлім •Аурудың ішкі көрінісі •Аурудың ішкі көрінісінің деңгейлері, түрлері •Емделушінің ауруға деген реакциясы

2 слайд

#3 слайд
•Соматикалық ауруға науқастың әсері ең алдымен сырқаттың ауырлығын бағалаумен сипатталады. Осыған орай, дерттің «объективті» және «субъективті» ауырлығы жөнінде сөз қозғауға болады. Тәжірибелік тұрғыда аурудың ауырлығын нақты түрде анықтауға болмайды. Бірақ, медицинаның дамуына байланысты әлеуметтік – мәдениеттік ерекшеліктерін есепке ала отырып , кейбір аурулар басқалардан ауыр болатыны сөзсіз (өлім, мүгедектік, еңбекке қабілеттігінің төмендеуі). Ең алдымен, науқас өз сырқатын субъективті бағалауды маңызды роль атқарады. •Науқастың өз ауруына субъективті қатынасы аурудың ішкі бейнесі немесе дерттің ішкі көрінісі деп аталады. •Науқастың ауруына байланысты барлық сезінулері, уайымдары,көріністері – аурудың ішкі көрінісі деп аталады.

3 слайд

#4 слайд

4 слайд

#5 слайд
Дерттің объективті ауырлығы қандайда бір асқынудан кейінгі өлімнен, аурудың дамуы нәтижесінде пайда болатын мүгедектік және аурудың созылмалы түрге ауысуы сырқаттың ішкі көрінісінің қалыптасуына әкелетін бірден-бір фактор болып табылады. Бірақ,науқас медициналық мәліметтерге көбінесе толығымен сенбейді.

5 слайд

#6 слайд
Науқастың дертіне деген субъективті көзқарасы көптеген факторлардың әсерінен қалыптасады. Олар екі топқа бөлінеді: •1. Жекеше – конституционалдық факторларға келесілер жатады: •-жынысы •-жасы •-мамандығы •2. Индивидуальді психологиялық факторлар: •-темперамент қасиеттері •-мінезінің ерекшеліктері

6 слайд

#7 слайд
ЖЫНЫСЫ: Науқастың сырқатқа деген субъективті қатынасқа және оған деген көзқарастың қалыптасуына жынысы әсер етеді. Науқастың жынысына байланысты әйел адамдар ер кісілерге қарағанда ауырсыну сезімін ,дене қозғалысының шектелуін төзімділікпен көтереді.Медицинада психологиялық қарым-қатынастың сүйек сынықтарында,яғни дене қозғалысы шектеуіне әсері бұрыннан белгілі. Ер адамдар әйел адамдарға қарағанда эмоциональдық ауырлықты нашар көтереді. Әсіресе, бірнеше айлар бойы қимылы шектеліп жататын науқастары бар,травматология бөлімшесінде айқын аңғарылады. Физикалық қозғалмау – адам денесінің бөліктерінің субъективті қасиеттерін өзгертеді. Адамның өзін-өзі бағалауы психологиялық тұрғыда дене бөліктерінің дәстүрлі және отбасылық қасиеттері уақытша өзгереді.

7 слайд

#8 слайд
ЖАС ШАМАСЫ: Сырқатқа субъективті әсердің қалыптасуына науқастың жас шамасы да ықпал етеді. Әрбір жас шамасында дерттің өз ауырлық дәрежесі болады, сондықтан ауырлық дәрежесін әлеуметтік психологиялық және ауырлығына байланысты топтпуға болады. Жас балалардың, жасөспірімдердің өздерінің сыртқы бет-әлпетінің өзгертетін дерттеріне шыдауы, оны көтеруі, оған төзімділігі аса қиындықтар тудырады. Себебі,жастар үшін түрінің сымбатты болуы қасиеттер жүйесінің негізі болып табылады. Сондықтан медициналық тұрғыда өмірге қауіп төндірмейтін, бірақ сыртқы келбетін ұнамсыз көрсететін ауруға деген науқастардың психологиялық реакциясы күштірек болады. Жастардың дерттерге көзқарасы бойынша оның бет- әлпетіне ,сымбатына пайда болған тыртықтар т.б жатады . Ешбір басқа жаста жасөспірімдердегі бетіне сыздауық шыққандағыдай психологиялық реакция анықталмайды.

8 слайд

#9 слайд
МАМАНДЫҒЫ: Орта жастағы адамдар сырқаттың ауырлығын, оның болашақ өміріне, еңбекке қабілеттілігіне кері әсерін тигізетін белгілеріне қарай бағалайды. Науқасқа қандай да бір мүшенің зақымдануын білу маңызды болады. Мысалы, спортшылар немесе спорттың кейбір түрімен айналысатын науқастарға остеохандроз секілді дерттер ауыр тиеді.

9 слайд

#10 слайд
ТЕМПЕРАМЕНТ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ: Темперамент – индивидтің психикалық жүйесінің, психикалық үдерістер мен жағдайының ырғағы, қарқыны, ритімінің динамикалық ерекшеліктерімен сипатталады. Көбінесе ауырсыну сезімі науқастың эмоционалдық жағдайымен байланысты болады. Темперамент типтеріне байланысты ауырсыну табалдырығы холерик пен меланхоликте, сангвиник пен флегматикпен салыстырғанда төмен екені анықталған.

10 слайд

#11 слайд
МІНЕЗДІҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ: Сырқатқа деген субъективті жауап беру науқастың отбасындағы тәрбиесіне, соның ішінде ауыру сезіміне төзімділік,шыдамдылық, жас баланың денсаулық параметрлеріндегі иерархиялық қасиеттеріне байланысты. Отбасында баланың денсаулығында қандай да бір өзгерістер туған жағдайда пайда болған өзгерістерге қоршаған адамдардың барлығы да назар аударуы керек деп бала тәрбиеленеді. Отбасылық дәстүр ауруларды ауырлық дәрежесіне қарай жіктейді. Мысалы, егер отбасында бір дерттің әсерінен дүниеден өткен адам болса, сол ауру ең ауыр дерт деп саналады.

11 слайд

#12 слайд
Аурудың ішкі көрінісіне келесі факторлар әсер етеді: қолайсыз жағдай науқастың өз денсаулығын өзі бағалауы,ауруын қабылдап өз ролін атқаруы ауруға реакциясы ауру себептерін білуі әлеуметтік жағдайына байланысты дертке әртүрлі реакция беруі

12 слайд

#13 слайд

13 слайд

#14 слайд
Аурудың ішкі бейнесінің деңгейлері: 1 деңгей – сенситивті-ауырсыну сезімдерінің жинақтамасы. Ағза жұмысының бұзылуы салдарынан адамда әдеттегіден тыс белгісіз бір сезіну пайда болады. Бұл сезінулер соматикалық аурулардың жаршысы ретінде білініп, дискомфорт жағдайын тудырады. Сондықтан , адамның психофизиологиялық тонусының өзгеруі соматикалық аурудың алғашқы белгісі болуы мүмкін. Бұнда жалпы субъективтік сезінулермен қатар, жергілікті дискомфорт та дамуы мүмкін. Мысалы, жүрек, асқазан және бүйрек тұсында .Дерттің әрі қарай дамуына байланысты дискомфорт жағдайы ауырсыну сезіміне ауысады.

14 слайд

#15 слайд
2 деңгей – эмоционалды – аурудың симтомдарына, аурудың өзіне және салдарына науқастың реакциясы және жауабы. Ауру сезіміне байланысты дамыған қорқу эмоциясы салдарынан, бір топ эмоционалдық реакциялар пайда болады: үміттену сезімі, қайғырып уайымдауы, үміт үзуі, күдер үзуі, күйзелуі т.б . Бұл эмоционалдық феномендер, аурудың ішкі бейнесінің эмоционалдық феномендер,аурудың ішкі бейнесінің эмоционалдық компонентін құрастырады.

15 слайд

#16 слайд
3 деңгей – интеллектуалды – науқастың өзінің ауруы туралы елестеулері, білімдері, оның пайда болу және салдары туралы ойлары. Эмоционалды уайымдауы адамды ізденіске ұмтылдырады, ол өз жағдайын түсіну үшін ақпарат іздей бастайды: дәрігерлерден, медицина қызметкерлерінен, туысқандарынан, достарынан т.б. осыған байланысты ауру адам сырқаты туралы өз көрінісін құрастырады. Алайда, ол көбінесе объективті шындықтан алыс болады. Өзі құрастырған ауруы туралы көрініс нәтижесінде науқас аурудан шығу жолдарын іздестіреді: дәрігерге қатынасады, емшілерге барады немесе өзін-өзі емдеуге кіріседі. 4 деңгей – мотивациялық- өзінің ауруына науқастың қарым-қатынасы және ауру кезіндегі тәртібінің өмір сүру салтының өзгеруі.

16 слайд

#17 слайд

17 слайд

#18 слайд
Медициналық қызметкердің басқа жақындары және туыстары, адамдармен (науқас, оның дәрігерімен, әріптестері т.б.) вербальды және вербальды емес тәсілдердің нәтижесін қолдана білуі арқылы қарым-қатынас жасау қабілеті Медициналық қызметкердің басқа адамдармен (науқас және оның жақындары, туысқандары, дәрігер, әріптестері) қарым- қатынас жасауы арқылы олардың ойларымен, көңіл-күйімен және мүдделерімен танысуы, хабардар болуы нәтижесінде әрекеттесуі Бүл-медициналық қызметкердің мүмкіндігі туралы сипаттама, ол оның қатынасының сапасын білдіреді Тапсырма1 Анықтаманы сәйкестігіне қарай орналыстырыңыз Медицина қызметкерінің жұмыс барысында басқа субъектілермен (адамдармен, науқаспен, оның жақындары және туысқандарымен, дәрігермен, әріптестерімен т.б.) тиісті дәрежеде қарым-қатынас жасай отырып, медициналық жәрдем шараларының тиімділігі мен нәтижесін арттыру Коммуникативтік үрдіс Коммуникативтік дағдылар Коммуникативтік потенциал Коммуникативтік біліктілік Тапсырмала р:

18 слайд

#19 слайд

19 слайд

#20 слайд
Назарларыңызға рахмет!

20 слайд