“Балабақшада ТРИЗ технологиясын қолданудың маңызы

#1 слайд
Тақырыбы: “ Балабақшада ТРИЗ технологиясын қолданудың маңызы” Әдіскер -тәрбиешісі:Камердинова М.У .«Қызғалдақ» бөбекжай балабақшасы мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорын

1 слайд

#2 слайд
Баяндама Қазіргі кезеңде Республиканың білім беру жүйесінің ең басты міндеті тиімді технологияларды қолдана білу. Бала - болашағымыз десек, сол балаға жүйелі білім беріп, ынта - ықыласын дұрыс бақыттауды, қабілет - қасиеттерін дамытуды балабақшадан бастауымыз керек. Мектепке дейінгі білім беру стандарты мектепке дейінгі тәрбиемен мектепалды даярлық топтарында педагогикалық үрдісті ұйымдастыруда жаңашыл әдіс - тәсілдерді пайдалануға мүмкіндік береді. Балабақшада жаңа педагогикалық технологияларды пайдаланудың басты мақсаты: оқыту мен тәрбиелеуде инноватциялық ойын технологиясының элементтерін пайдалана отырып, жан - жақты, білімді, құзыретті тұлға тәрбиелеу. Балабақшада қолдануға тиымды технологиялар: 1. Монтессори технологиясы. 2. Зайцев технологиясы. 3. Ойын технологиясы. 4. ТРИЗ технологиясы.

2 слайд

#3 слайд
Ең алдымен тараған ТРИЗ – педагогика түсінігін анықтап алайық. Бұл ең жас, әрі кең таныс педагогикалық инновациялық жүйе. Ол - тапқырлық тапсырмаларды шешу теориясына және шығармашылық тұлға дамыту теориясына негізделген. Оны Ресейлік ғалым және қиялшыл -жазушы Генрих Альтшуллер жасаған. ТРИЗ педагогикасы бағытындағы бағдарламада балалардың жас күнінен дүниеге ғылыми көзқарастарын қалыптастыру, ақыл-ой күші мен интелектуалдық қажетсінулерін дамыту бағытында құрылған.  ТРИЗ - дің мақсаты - тек қана балалардың қиялын ғана емес, сонымен қатар шынайылықты түсініп жүйелі ойлауға, өзін - өзі тануға, қоршаған ортаның қиындығын байқауға және де өздерінің шағын қиындықтарын шешуге баулу болып табылады. Барлық педагогикалық инновацияларды балабақшада балалардың жас ерекшеліктері мен әр сатыға балалардың қабылдау мүмкіндіктерін ескерген жағдайда ғана пайдалануға болады. Мектепке дейінгі балалардың есте сақтау қабілеті әлсіз, қабылдау процестері тұрақсыз келеді. Сондықтан олар затты қолмен ұстап, көзімен көргенді ұнатады. Осы орайды, «Егер айтып берсең, ұмытамын. Егер көрсетсең, мүмкін есіме сақтаймын. Егер еліктіре тартсаң, расымен, ұмытпаймын» деген ежелгі қытай ойшылы, философ Конфуцидің нақыл сөзі барша балақандардың тәрбиешіге жолдауы деп айтуға болады.

3 слайд

#4 слайд
Кіріспе Мектепке дейінгі бала тілін дамытуда ТРИЗ технологиясын қолдану арқылы балалардын түсінігін кенейтіп,сөздік қорын молайтып, ұғымын байыту мен қатар ойлау белсенділігін арттыру, тілдерін ширатып, өз бетімен жұмыс жүргізуін дамыту мен сөз топтарын меңгертуі мен өз ойын еркін жеткізеді. Сондай-ақ , балалардың шығармашылық қабілетін дамыту. ТРИЗ технологиясын қолдану арқылы байланыстыра сөйлеуге, сөздік қорын молайтуды дамыту. Мектепке дейінгі шақ адамзат өміріндегі ен шешулі кезен болып келеді. Өткені осы кезенде баланын бойындағы табиғи бар дарындылық жан- жақты дами бастайды. Сондықтан да осы шақтағы баламен анағұмыр жан-жакты дамытушылық әрекеттер жүйелі жүргізілсе, соншалықты жұмыс нәтижелі болады. Міне осыған сайкес түлғаны дамытуда ТРИЗ тезнологиясын қолданудын маңыздылығы зор. ТРИЗ авторы С. Г. Альтшуллер. Ол адам техникалық проблемаларды шешу әдісін жасап шығарған. ТРИЗ-ді ұзақ қолданса, өнертапқыш баланын ойлау қабілетін жетілдіреді.

4 слайд

#5 слайд
Балабақша жағдайында балалардын шығармашылық дамуы түрлі бағыттағы қызметті болжайды. Бұл жұмыс баламен педагогтын бірлескен ҰОІӘ - де таңдаған сала бойынша және құрдастарымен араласуды қамтамасыз етеді. Сонымен қатар ТРИЗ-ақылдылардын, құрастырушылардын, ізденушілердін символы, яғни балалардын қаншалықты абстрактылығы ойлауын, қиялдауымен бақылағыштығын, зейіндерін ертерек дамытудын жолы. Ал, бүгінгі күні мен осы ТРИЗ тапсырмаларды шешу теориясы арқылы мектепке дейінгі балалардын тілдік құзіреттіліктерін дамыту арттыру жолын қарастыруды жөн көріп отырмын. Бұл теориянын тілдік, ойлау қабілеттерді дамытудағы өте бір маңызды орынды алатыны айқын.

5 слайд

#6 слайд
Тақырыптын өзектілігі: Бала тілін дамытуда ТРИЗ технологиясын қолдану аса маңызды,жүйелі пайдалана білген әрбір тәрбиеші баланын санасын арттыра отыра, түсінігін кеңейтіп, сөздік қорын молайтып, ұғымын байытады, сонымен қатар баланын ойлау белсенділігі артады, ілдерін ширап, өз бетімен жұмыс түрі дамиды, сөз топтарын меңгереді, өз ойын еркін жеткізеді. Жұмыстың мақсаты: Балалардын шығармашылық қабілеттерін дамытуда ТРИЗ технологиясын қолдану арқылы байланыстыра сөйлеуге, сөздік қорын молайтуды дамыту.   Жұмыс міндеттері: - Жан-жақты шығармашылық дамуын қамтамасыз ету және білім беру тәрбиесін құру. - Өзге адамдарға деген сүйіспеншілік және сыйлау қасиеттерімен, төзімділікке тәрбиелеу. - Ұлттық мәдениетке, ұлтық шығармашылыққа, салт дәстүрге деген қызығушылық пен сүйіспеншілікке тәрбиелеу.

6 слайд

#7 слайд
Мақсатқа жету жолдары: 1. Ойын түрлерін жүйелеу. 2. Балалардың тілін дамытудағы жаңа технологияны қолдану арқылы, ой өрісі дамыған, тәрбиелі, білімді, заман талабына сай белсенді ұрпақ тәрбиелеу. 3. Күннің екінші жартысындағы ұйымдастыру кезенің құру. Педогог міндеті: - Баланын ойлау, шығармашылығын жүзеге асыру. - Жеке түлға дамуында заманауи иновациялық әдістерін қолдару. - Балаларды адамгершілікке, байқағыштыққа, тапқырлыққа тәрбиелеу. ТРИЗ-технологиясынын негізгі құрылымы: 1. Оқыту шығармашылықтарынын негізгі ерекшеліктері. 2. ТРИЗ-технологиясы арқылы мектепке дейінгі жас шамалық топтарына сәйкес тілдік құзіреттілігін арттыру. 3. Ойын арқылы балалардын ой-өрістерін дамыту.

7 слайд

#8 слайд
Бағдарлама әдістемесінін ерекшеліктері: Ойын, тапсырмалар, жаттығулар арасында балалардын тілдік құзіреттіліктерін жетілдіруде, балалармен жұмыс барысында практикаға енгізу. II-кіші топтарында «Эмпатия» әдісін қолдану арқылы эмоционалдық талабын жеткізе алуға жаттықтыру, шығармашылық қиялын дамыту. «Иә, жоқ» ойыннын көмегімен тегіс бетте және кеңістікте орналасуын табуға үйрету. Жүйелердін жеке қасиеттері мен қызметінін өзгеру мүмкіндігін балалар түсінігіне жеткізу. Бағдарламанын бөлімдерінін сипаттамасы: Ен маңыздысы-балалардын қиялдау, биімделу, қозғалу, жүйелеу, диолектикалық ойлау қабілеттері дамып, екінші жағынан іздену белсенділіктері, жаңалыққа талпынуы, сөйлеуі, қиялдау қабілеттері жетіледі. Қорыта айтқанда заманымыздын болашағы-жас ұрпақтын ой-өрісін жоғарлату, тілдік, шығармашылық, әлеуметтік, таным және денсаулық құзіреттілігін арттыру, ТРИЗ- технологиясы тапсырмаларды шешу теориясынын негізі түсініктерімен таныстыру, проблемалық жағдайдан шығу жолын ізденуде алған білімдерін қолдануға үйрету, әрбір тәрбиешінін міндеті деп ойлаймын.

8 слайд

#9 слайд
Балабақшада балалардың тілін ТРИЗ технологиясының әдісін қолдана отырып дамыту. ТРИЗ әдісін қолданудың тиімді жолдарын тауып, әрбір іс-әрекетті тиімді ұйымдастыруда балалардың қиялын, логикалық ойлау, сөзге сурет ойлап табу, ойлау қабілеті ұшталады. Тәжірибемде ертегілер мен танымдық шығармашылық, ойын арқылы балаға үйрету барысында «ТРИЗ» технологиясының әдіс-тәсілдерін қолданамын. Осы технологияның жұмысын үш әдіс арқылы айтып кетейін. 1. Ертегілер мектепке дейінгі балалардың танымдық қызығушылығын қалыптастыру механизмі. Бұл механизм психологтар белгілеген теория негізінде бірізділікте құрылған және сатылап жүзеге асады:  Жағымды эмоциялық көзқарас (ертегіге әуестік) → мазмұнды эмоциялық көзқарас (ертегімен әуестенуі) → тұрақты танымдық қызығушылық (ертегіге деген ) 2. Ертегілердің педагогикалық жіктемесі. Бұл біріншіден, мектепке дейінгі балалардың танымдық қызығушылығын қалыптастырудағы мүмкіндіктерін анықтауға ықпал етеді; екіншіден, ертегілерді нақты өлшемдер бойынша сұрыптауға көмектеседі; үшіншіден, ертегілер құндылық көзқарасын бағдарлайды.  3. Мектепке дейінгі балалардың ертегіге деген қызығушылығын қалыптастыру моделі және оны жүзеге асыруда ықпал ететін педагогикалық шарттар. Модель құрылымы эмоционалдық, интеллектуалдық, еріктік компоненттер бірлігінде байқалады және нақты көрсеткіштер мен өлшемдер арқылы сипатталады. 

9 слайд

#10 слайд
ТРИЗ Ойлану әді сі . Ойлану әдісі. Жүйеге жақындау әдісі. Бір-бірімен тығыз болатын бөлімдерден құрылған жүейені бір тұтас ретінде түсінік беру. Шығармашылық белсенділікті тудырып, өздерінің мүмкіншіліктеріне сенімділікті арттырады. Алынған тақырыптың ұқсастық, ерекшіліктері анықталып, сөздік қорлары дамиды. Топтастыру әдіс і.

10 слайд

#11 слайд
Осы әдістерді қолдана отырып түрлі жүйеде жұмбақтар шешіліп шығарылады. Жүйелілік жақындау әдісінің құндылығы: 1. Тақырып таңдап алынады. 2. Ойдың жалпыдан жекеге, дербеске ауысуы. 3. Объектінің әр түрлі қасиеттері мен белгілерін айқындау арқылы абстракты-жалпыдан дербеске ауысуы. Мысалы өсімдіктерге байланысты жұмбақтар алатын болсақ, тақырып тандалып алынады Мысалы: Ағаш күзде сап-сары қыста жалаңаш Көктемде бүршік жарады, жазда жап-жасыл, деп айтамыз. Жазда жапырақпен, күзде түсіп қалады. Бұнда біз жүйелеп көрсетіп тұрмыз. Бала өз ойын ұшқырлап шығара алады.

11 слайд

#12 слайд
Топтастыру әдісінің құндылығы: 1.Тақырып алу. 2.Тақырыпты ести отыра бір ойға келу. 3.Айтылған зат немесе құбылыспен байланысты сөздерді қасиеттерді атау. 4. Тақырыпқа байланысты сөздер топтасады. 5. Келесі кезең айтылған топтастыру әдісіне негізделіп жұмбақ шығарылады. Тақырып тандап алынады Мысалы: Ағаш   Ағаш Бүршік Гүл Жеміс Тамыр Жапырақ   Ағаш өміріне байланысты болып топтасады Мысалы: Бүршік жапырақ жаяды, гүлімен жеміс береді, тамырымен қөректенеді, биік болып өседі. Бұл не? (Ағаш) Ойлану әдісінің құндылығы: 1. Тақырып таңдап алынады. 2. Бір затты алып сипаттау . 3. Айтылған заттың ерекшелігін әрі қарай жалғастыру.

12 слайд

#13 слайд
Мысалы: Алманы былай сипаттауға болады. Алма, алма дейсің, Алма әкелсем жейсің. Айтпады екен деме, Алманы жумай жеме - дегім келеді.Жұмбақ Өзі дөңгелек, тәтті, түсі әр-түрлі ағашта өседі. (Алма) 

13 слайд

#14 слайд
Ұйымдастырылған оқу қызметінің технологиялық картасы. «Күншуақ» II- кіші тобы. Тәрбиеші: Камердинова М.У. Білім беру саласы: «Коммуникация», «ҚМТҚ», «Шығармашылық» Бөлігі: Көркем әдебиет, c өйлеуді дамыту, Тақырыбы : «Ертегілер еліне саяхат»  Мақсаты: Ертегіні айтып түсіндіру және сахналау барысында кейіпкерлердің мінез-құлқын ажырата білуге үйрету. Көркем тілдік және орындау қабілеттерін дамыту. Саусақпен сурет салуға және қағаз қиындыларынан үйшік құрастыруға, өз беттерінше жұмыс жасау дағыларын қалыптастыру.  Иновациялық технология: ТРИЗ. Көрнекіліктер: «Шалқан» ертегісіне арналған суреттер, «Шұбар тауық» ертегісінің мнемокестесі, суреттер, гуашь, қағаз қиындылары.  Әдіс-тәсілдер: Ертегіні сахналау, сұрақ-жауап, ТРИЗ технологиясы элементін пайдалану. Билингвальдық компонент: Ертегі-сказка- tall. Іс – әрекет кезеңдері : Тәрбиеші әрекеті : Бала әрекеті : Мотивациялық- қызығушылық: Шаттық шеңбері: Алақанды ашамыз, Күннің нұрын саламыз. Таза ауаны жұтамыз, Жүректегі жылуды Бір-бірімізге сыйлаймыз. Ә.Қалаубаеваның “Ертегілер”әуені естіледі. Балалар қандай әуен естіп тұрсындар? Олай болса, балалар ертегілер әлеміне саяхатқа баруға қалай қарайсыңдар. Балалар шеңберге тұрып мәтін сөзін қайталай отырып, іс-қимыл арқылы орындайды. Сәлеметсіздер ме! Здраствуйте! HeIIo ! Ертегілер әуенін. Балалар қуана келіседі.

14 слайд

#15 слайд
Ұйымдастыру- ізденушілік: Балалар ертегілер әлеміне саяхатқа немен баруға болады? Олай, болса балалар бүгін біз сиқырлы пойызға отырып, барлығымыз ертегілер еліне саяхатқа барамыз.  І-аялдамаға келдік .  Балаларға «Шалқан» ертегісін мәнерлеп айтып түсіндіру, және оны сурет бойынша орындарына орналастыру.  ІІ-аялдама:  «Орман»  (Сол орманда аю жылап отыр)  -Аю сен неге жылап отырсың, саған не болды?  -Жылама аю, біздің балалар сондай әдемі,үлкен үйшікті жасай алады. Бізбен бірге сиқырлы пойызға отырып, келесі аялдамаға барайық, сол жерде біздің балаларымыз үйшік салуға көмектеседі.  ІІ I -аялдама:  «Шұбар тауық»  Сол аялдамада оларды Шұбар тауық күтеді. Олармен сәлемдеседі. Мнемокестені көрсетеді.  -Балалар, сендер мына кесте бойынша ертегіні айтып бере аласыңдар ма?  «Шұбар тауық» рақмет айтады .  -Сендер менің балапандарыма тары жасай аласыңдар ма?-деп сұрайды.  Автобуспен, машинамен, пойызбен. Балалар бірінін артына, бірі тұрып пойызбен саяхатқа аттанады. Балалар мұқият тындайды. Қызыға отырып орындарына орналастырады. Аю:  Қалай жыламаймын, мына жерде үйшік труды, мен солган снимай сындырдым , содан бәрі қашып кетті, кім маған көмектеседі? -деп балалардан сұрайды.  1-2 бала циклограмма бойынша ертегіні айтып береді.  -Ия,біз оны жасай аламыз.

15 слайд

#16 слайд
Шығармашылық орт...

16 слайд