1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
Басшының жұмысындағы зейіннің рөлі

#1 слайд
Басшының
жұмысындағы
зейіннің рөлі
Өзбекәлі Жәнібеков атындағы Оңтүстік Қазақстан педагогикалық
университет
Басқару психологиясы пәнінен
Орындады: Достаева Диляра
Тобы: 1503-14
1 слайд
Басшының жұмысындағы зейіннің рөлі Өзбекәлі Жәнібеков атындағы Оңтүстік Қазақстан педагогикалық университет Басқару психологиясы пәнінен Орындады: Достаева Диляра Тобы: 1503-14
#2 слайд
Жоспар
1
•Зейіннің басшы
жұмысына
әсері
2
•Зейінді дамыту
әдістері
3
•Зейіннің
анықтамасы
Зейіннің ұйым
табысына әсері
4
2 слайд
Жоспар 1 •Зейіннің басшы жұмысына әсері 2 •Зейінді дамыту әдістері 3 •Зейіннің анықтамасы Зейіннің ұйым табысына әсері 4
#3 слайд
Зейіннің анықтамасы
1
•Ерікті (ырықты) зейін Ерікті
зейін – адамның саналы түрде
назарын бір нәрсеге бағыттау
қабілеті. Ол әдетте күш-жігер
мен концентрацияны қажет
етеді.Мысалы: Студент
емтиханға дайындалу үшін кітап
оқып отырғанда, оның назарын
оқуға шоғырландыруы ерікті
зейіннің көрінісі. Бұл кезде адам
өз қалауымен назарын бір
нысанға аударып отыр.
2
•Таңдамалы зейінБұл зейін түрі
бір мезетте бірнеше
тітіркендіргіштер болғанда
маңызды біреуіне ғана назар
аударуды білдіреді.Мысалы:
Шулы кеңседе жұмыс істеп
отырған қызметкер тек
компьютердегі тапсырмасына
назар аударады. Ол
айналасындағы шуға қарамастан,
маңызды іске зейін қоюда.
3
•Еріксіз (ырықсыз) зейін. Бұл
зейін түрі адам еркінен тыс
пайда болады. Сыртқы
факторлар немесе жағдайлар
назарды автоматты түрде
аудартады.Мысалы: Көшеде
жүргенде кенеттен қатты
дыбыс естілгенде, адам
өздігінен сол дыбыстың
қайдан шыққанын қарайды.
Бұл еріксіз зейіннің көрінісі.
Зейін – адамның ойы мен назарын белгілі бір объектіге, әрекетке немесе мәселеге шоғырландыру
қабілеті. Бұл танымдық процесс ақпаратты өңдеу мен оны дұрыс түсіну үшін қажет. Зейін арқылы
адам сыртқы және ішкі тітіркендіргіштерден маңызды нәрселерді бөліп алып, соларға баса назар
аударады. Басқаша айтқанда, зейін – ақыл-ойды бағыттаушы күш, ол адамның ой-санасын белгілі бір
мақсатқа, міндетке немесе іс-әрекетке жұмылдыруға көмектеседі.
Зейіннің үш негізгі түрі бар:
3 слайд
Зейіннің анықтамасы 1 •Ерікті (ырықты) зейін Ерікті зейін – адамның саналы түрде назарын бір нәрсеге бағыттау қабілеті. Ол әдетте күш-жігер мен концентрацияны қажет етеді.Мысалы: Студент емтиханға дайындалу үшін кітап оқып отырғанда, оның назарын оқуға шоғырландыруы ерікті зейіннің көрінісі. Бұл кезде адам өз қалауымен назарын бір нысанға аударып отыр. 2 •Таңдамалы зейінБұл зейін түрі бір мезетте бірнеше тітіркендіргіштер болғанда маңызды біреуіне ғана назар аударуды білдіреді.Мысалы: Шулы кеңседе жұмыс істеп отырған қызметкер тек компьютердегі тапсырмасына назар аударады. Ол айналасындағы шуға қарамастан, маңызды іске зейін қоюда. 3 •Еріксіз (ырықсыз) зейін. Бұл зейін түрі адам еркінен тыс пайда болады. Сыртқы факторлар немесе жағдайлар назарды автоматты түрде аудартады.Мысалы: Көшеде жүргенде кенеттен қатты дыбыс естілгенде, адам өздігінен сол дыбыстың қайдан шыққанын қарайды. Бұл еріксіз зейіннің көрінісі. Зейін – адамның ойы мен назарын белгілі бір объектіге, әрекетке немесе мәселеге шоғырландыру қабілеті. Бұл танымдық процесс ақпаратты өңдеу мен оны дұрыс түсіну үшін қажет. Зейін арқылы адам сыртқы және ішкі тітіркендіргіштерден маңызды нәрселерді бөліп алып, соларға баса назар аударады. Басқаша айтқанда, зейін – ақыл-ойды бағыттаушы күш, ол адамның ой-санасын белгілі бір мақсатқа, міндетке немесе іс-әрекетке жұмылдыруға көмектеседі. Зейіннің үш негізгі түрі бар:
#4 слайд
•Зейін өте маңызды, өйткені ол адамның ойлау, үйрену және әрекет ету
қабілеттеріне тікелей әсер етеді. Зейіннің маңыздылығына бірнеше негізгі
себептер:
Зейін адамның маңызды ақпаратты қабылдап, оны дұрыс өңдеуіне мүмкіндік береді. Ол арқылы
артық немесе қажетсіз ақпаратты елемей, тек маңызды нәрселерге назар аудару жеңілдейді.
Зейінсіз адам өзінің күш-жігерін шашыратып, бір тапсырманы тиімді орындамайды. Зейін
белгілі бір мақсатқа немесе тапсырмаға шоғырлануға көмектесіп, өнімділікті арттырады.
Дұрыс шешім қабылдау үшін адамның барлық назарын маңызды факторларға аударуы қажет.
Зейін адамға ақпаратты дұрыс түсініп, шешімдер қабылдауда қателіктерден аулақ болуға
көмектеседі.
Зейінсіз жұмыс сапасы төмендеуі мүмкін. Адам тек қана өз міндеттеріне назар аударып,
уақытты тиімді пайдаланса, жұмыстың сапасы жақсарады және мақсаттарға жылдамырақ
жетеді.
Зейін стресстің төмендеуіне ықпал етеді, өйткені ол адамның ойларын жүйелеп, нақты бір
тапсырмаға шоғырлануға мүмкіндік береді. Бұл тыныштық пен сенімділік сезімін тудырады
4 слайд
•Зейін өте маңызды, өйткені ол адамның ойлау, үйрену және әрекет ету қабілеттеріне тікелей әсер етеді. Зейіннің маңыздылығына бірнеше негізгі себептер: Зейін адамның маңызды ақпаратты қабылдап, оны дұрыс өңдеуіне мүмкіндік береді. Ол арқылы артық немесе қажетсіз ақпаратты елемей, тек маңызды нәрселерге назар аудару жеңілдейді. Зейінсіз адам өзінің күш-жігерін шашыратып, бір тапсырманы тиімді орындамайды. Зейін белгілі бір мақсатқа немесе тапсырмаға шоғырлануға көмектесіп, өнімділікті арттырады. Дұрыс шешім қабылдау үшін адамның барлық назарын маңызды факторларға аударуы қажет. Зейін адамға ақпаратты дұрыс түсініп, шешімдер қабылдауда қателіктерден аулақ болуға көмектеседі. Зейінсіз жұмыс сапасы төмендеуі мүмкін. Адам тек қана өз міндеттеріне назар аударып, уақытты тиімді пайдаланса, жұмыстың сапасы жақсарады және мақсаттарға жылдамырақ жетеді. Зейін стресстің төмендеуіне ықпал етеді, өйткені ол адамның ойларын жүйелеп, нақты бір тапсырмаға шоғырлануға мүмкіндік береді. Бұл тыныштық пен сенімділік сезімін тудырады
#5 слайд
Зейіннің басшы жұмысына әсері
•Зейін басшы жұмысының барлық аспектілеріне әсер етеді және
ұйымның жетістігі мен тиімділігін қамтамасыз етуде шешуші
рөл атқарады.
•1. Шешім қабылдау
•Зейін басшыға маңызды ақпаратты өңдеп, дұрыс шешім
қабылдауға көмектеседі. Басшының зейіні болмаса, ол
маңызды деректерді жіберіп алып, қате шешімдер қабылдауы
мүмкін.
•Маңызды деректерді сұрыптау: Зейін басшыға ақпарат
ағымынан ең маңыздысын іріктеуге мүмкіндік береді, бұл
дұрыс және негізделген шешімдер қабылдауға септігін тигізеді.
•Қателіктерден аулақ болу: Зейін қателіктерден сақтануға
және дұрыс ақпаратты назарда ұстауға көмектеседі.
•Жылдам әрекет: Кенеттен туындаған дағдарыстық
жағдайларда басшыға тез әрі тиімді шешім қабылдауға
мүмкіндік береді.
5 слайд
Зейіннің басшы жұмысына әсері •Зейін басшы жұмысының барлық аспектілеріне әсер етеді және ұйымның жетістігі мен тиімділігін қамтамасыз етуде шешуші рөл атқарады. •1. Шешім қабылдау •Зейін басшыға маңызды ақпаратты өңдеп, дұрыс шешім қабылдауға көмектеседі. Басшының зейіні болмаса, ол маңызды деректерді жіберіп алып, қате шешімдер қабылдауы мүмкін. •Маңызды деректерді сұрыптау: Зейін басшыға ақпарат ағымынан ең маңыздысын іріктеуге мүмкіндік береді, бұл дұрыс және негізделген шешімдер қабылдауға септігін тигізеді. •Қателіктерден аулақ болу: Зейін қателіктерден сақтануға және дұрыс ақпаратты назарда ұстауға көмектеседі. •Жылдам әрекет: Кенеттен туындаған дағдарыстық жағдайларда басшыға тез әрі тиімді шешім қабылдауға мүмкіндік береді.
#6 слайд
2. Комуникация және байланыс
•Зейін басшының командамен және
серіктестермен байланысын тиімді етеді.
•Белсенді тыңдау: Зейінді басшы команда
мүшелерін мұқият тыңдап, олардың
қажеттіліктерін, пікірлерін және
ұсыныстарын дұрыс түсінеді. Бұл адамдар
арасындағы сенімділікті арттырады.
•Нақты ақпарат беру: Басшы зейін қойып,
ақпаратты нақты әрі түсінікті жеткізе алады.
Бұл кез келген жобада немесе тапсырмада
шатасулардың алдын алады.
•Кері байланыс: Тиімді кері байланыс беру
арқылы басшы қызметкерлердің кәсіби
өсуіне ықпал етеді және олардың
мотивациясын арттырады.
3. Стратегиялық жоспарлау
•Ұзақ мерзімді мақсаттарды көздейтін
стратегиялық жоспарлар жасау да
басшының зейініне байланысты. Тек қана
ағымдағы мәселелерді шешіп қоймай,
келешекті жоспарлау қабілеті де зейінге
негізделеді.
•Көрегендік: Зейінді басшы қысқа мерзімді
жетістіктерден гөрі, компанияның ұзақ
мерзімді табыстарын ескере отырып шешім
қабылдайды.
•Кешенді ойлау: Стратегиялық шешімдер
қабылдауда көптеген факторларды ескеріп,
компанияның тұрақты дамуын қамтамасыз
етеді.
6 слайд
2. Комуникация және байланыс •Зейін басшының командамен және серіктестермен байланысын тиімді етеді. •Белсенді тыңдау: Зейінді басшы команда мүшелерін мұқият тыңдап, олардың қажеттіліктерін, пікірлерін және ұсыныстарын дұрыс түсінеді. Бұл адамдар арасындағы сенімділікті арттырады. •Нақты ақпарат беру: Басшы зейін қойып, ақпаратты нақты әрі түсінікті жеткізе алады. Бұл кез келген жобада немесе тапсырмада шатасулардың алдын алады. •Кері байланыс: Тиімді кері байланыс беру арқылы басшы қызметкерлердің кәсіби өсуіне ықпал етеді және олардың мотивациясын арттырады. 3. Стратегиялық жоспарлау •Ұзақ мерзімді мақсаттарды көздейтін стратегиялық жоспарлар жасау да басшының зейініне байланысты. Тек қана ағымдағы мәселелерді шешіп қоймай, келешекті жоспарлау қабілеті де зейінге негізделеді. •Көрегендік: Зейінді басшы қысқа мерзімді жетістіктерден гөрі, компанияның ұзақ мерзімді табыстарын ескере отырып шешім қабылдайды. •Кешенді ойлау: Стратегиялық шешімдер қабылдауда көптеген факторларды ескеріп, компанияның тұрақты дамуын қамтамасыз етеді.
#7 слайд
Зейінді дамыту әдістері
1. Мақсат қою:
Зейінді дұрыс бағыттау үшін
нақты және өлшенетін
мақсаттар қою өте маңызды.
Бұл адамға не істеу керектігін
түсінуге және маңызды істерге
көңіл бөлуге көмектеседі.
2. Уақытты басқару:
Уақытты тиімді басқару зейін
мен назарды дамытудың негізгі
компоненті болып табылады.
Ол үшін белгілі бір уақыт
аралығында нақты
тапсырмаларға көңіл бөлу
маңызды.
3. Техникалық әдістер:
Зейінді дамытуда техникалық
әдістер Медитация, тыныс алу
жаттығулары Бұл әдістер
психикалық және физикалық жай-
күйді жақсартып, зейінді
жинақтауға көмектеседі..
Медитация: Медитация арқылы сана
мен зейінді басқару қабілеттерін
дамытуға болады. Оңай медитация түрі
– тыныс алуға назар аудару. Мұндай
әдістер зейінді ұзақ уақыт сақтауға
үйретеді.Тыныс алу жаттығулары:
Терең және баяу тыныс алу
жаттығулары жүйке жүйесін
тыныштандырып, зейіннің шашырауын
азайтады. Мысалы, 4 секунд бойы
терең тыныс алу, 4 секунд бойы ұстап
тұру, сосын 4 секунд бойы баяу дем
шығару.
7 слайд
Зейінді дамыту әдістері 1. Мақсат қою: Зейінді дұрыс бағыттау үшін нақты және өлшенетін мақсаттар қою өте маңызды. Бұл адамға не істеу керектігін түсінуге және маңызды істерге көңіл бөлуге көмектеседі. 2. Уақытты басқару: Уақытты тиімді басқару зейін мен назарды дамытудың негізгі компоненті болып табылады. Ол үшін белгілі бір уақыт аралығында нақты тапсырмаларға көңіл бөлу маңызды. 3. Техникалық әдістер: Зейінді дамытуда техникалық әдістер Медитация, тыныс алу жаттығулары Бұл әдістер психикалық және физикалық жай- күйді жақсартып, зейінді жинақтауға көмектеседі.. Медитация: Медитация арқылы сана мен зейінді басқару қабілеттерін дамытуға болады. Оңай медитация түрі – тыныс алуға назар аудару. Мұндай әдістер зейінді ұзақ уақыт сақтауға үйретеді.Тыныс алу жаттығулары: Терең және баяу тыныс алу жаттығулары жүйке жүйесін тыныштандырып, зейіннің шашырауын азайтады. Мысалы, 4 секунд бойы терең тыныс алу, 4 секунд бойы ұстап тұру, сосын 4 секунд бойы баяу дем шығару.
#8 слайд
Зейіннің ұйым табысына әсері.
Зейін ұйымның табысына тікелей және жанама
түрде айтарлықтай әсер етеді. Ұйым ішіндегі
әрбір қызметкердің зейінін дұрыс бағыттау жалпы
компанияның өнімділігі мен тиімділігін
арттыруға көмектеседі.
8 слайд
Зейіннің ұйым табысына әсері. Зейін ұйымның табысына тікелей және жанама түрде айтарлықтай әсер етеді. Ұйым ішіндегі әрбір қызметкердің зейінін дұрыс бағыттау жалпы компанияның өнімділігі мен тиімділігін арттыруға көмектеседі.
#9 слайд
Зейінділік
сынағы
9 слайд
Зейінділік сынағы
#10 слайд
10 слайд
#11 слайд
Зейінділік
сынағы
11 слайд
Зейінділік сынағы
#12 слайд
12 слайд
#13 слайд
Зейінділік
сынағы
13 слайд
Зейінділік сынағы
#14 слайд
14 слайд
#15 слайд
Бұл тапсырманы орындау барысында студенттің
ерікті зейіні мен көру есте сақтау қабілеті де
дамиды.
15 слайд
Бұл тапсырманы орындау барысында студенттің ерікті зейіні мен көру есте сақтау қабілеті де дамиды.

Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген