Биология 9-сынып Нефрон: Құрылысы, Қызметі және Несеп Түзілуі тұралы слайд

#1 слайд
Нефрон: Құрылысы, Қызметі және Несеп Түзілуі

1 слайд

#2 слайд
Кіріспе Бұл презентацияда нефронның құрылысы мен қызметі, ультрафильтрация, абсорбция, таңдамалы реабсорбция процестері, сондай-ақ несептің құрамы және фильтрация мен кері фильтрация себептері егжей-тегжейлі қарастырылады. Нефрон бүйректің негізгі функционалдық бірлігі болып табылады және организмдегі гомеостазды сақтауда маңызды рөл атқарады.

2 слайд

#3 слайд

3 слайд

#4 слайд
Нефронның құрылысы •Нефронның негізгі бөліктері: мальпиги денешігі (боуме капсуласы және гломерула) және бүйрек өзегі. •Боуме капсуласы гломеруланы қоршап тұрады және одан сүзілген сұйықтықты жинайды. •Гломерула капиллярлардың торынан тұрады, олар арқылы қан сүзіледі. •Бүйрек өзегі бірнеше бөлімнен тұрады: проксимальды бұралы өзек, Генле ілмегі, дистальды бұралы өзек және жинағыш түтікше. •Әр бөлімнің өзіндік функциясы бар, олар бірігіп несеп түзілуін қамтамасыз етеді.

4 слайд

#5 слайд
Ультрафильтрация процесі •Гломерулярлық капиллярлардың жоғары қысымы қан плазмасының суын, еріген заттарды (тұздар, глюкоза, амин қышқылдары, мочевина) Боуме капсуласына сүзуге мүмкіндік береді. •Сүзілу процесінде қан клеткалары мен үлкен молекулалар (ақуыздар) сүзілмейді. •Сүзілген сұйықтық – ультрафильтрат деп аталады. •Ультрафильтрация жылдамдығы гломерулярлық қысыммен және капиллярлардың өткізгіштігімен анықталады. •Бұл процесс организмдегі қалдық заттарды жоюда маңызды рөл атқарады.

5 слайд

#6 слайд
Абсорбция және Таңдамалы Реабсорбция •Абсорбция - бұл ультрафильтраттағы пайдалы заттардың (глюкоза, амин қышқылдары, су, электролиттер) бүйрек өзегінің эпителий жасушалары арқылы қанға қайта сіңірілуі. •Таңдамалы реабсорбция - бұл белгілі заттардың белсенді және пассивті тасымалдану арқылы қайта сіңірілуі. •Глюкоза, амин қышқылдары және кейбір электролиттер толығымен реабсорбцияланады. •Судың реабсорбциясы антидиуретикалық гормон (АДГ) арқылы реттеледі. •Бұл процестер организмдегі су-электролит балансын және қанның осмолярлығын реттеуде маңызды.

6 слайд

#7 слайд
Несептің Құрамы •Несеп – судан, мочевинадан, креатининнен, зәр қышқылынан, электролиттерден (натрий, калий, хлор) және басқа да еріген заттардан тұрады. •Несептің құрамы организмнің физиологиялық жағдайына байланысты өзгеріп отырады. •Несептің түсі, иісі және мөлшері де өзгеруі мүмкін. •Несептің талдауы бүйрек функциясын және организмдегі патологиялық процестерді анықтауға мүмкіндік береді. •Несептің құрамындағы заттардың мөлшері дәрігерге ауруды диагностикалауға көмектеседі.

7 слайд

#8 слайд
Фильтрация жылдамдығын реттеу •Гломерулярлық фильтрация жылдамдығы (ГФЖ) бүйрек қан ағымының және гломерулярлық капиллярлардың қысымына байланысты. •Симпатикалық жүйке жүйесінің белсенділігі ГФЖ-ны төмендетеді. •Ренін-ангиотензин-альдостерон жүйесі ГФЖ-ны реттейді. •Бүйрек артерияларының тарылуы немесе кеңеюі ГФЖ-ны өзгертеді. •ГФЖ-ның реттелуі организмдегі гомеостазды сақтау үшін маңызды.

8 слайд

#9 слайд
Кері Фильтрацияның Себептері •Бүйректегі қан қысымының төмендеуі. •Гломерулярлық капиллярлардың зақымдануы. •Бүйрек аурулары (гломерулонефрит, пиелонефрит). •Дегидратация. •Кейбір дәрілік препараттардың әсері.

9 слайд

#10 слайд
Несептің түзілуінің қорытынды кезеңдері •Ультрафильтрация - қан плазмасының сүзілуі. •Реабсорбция - пайдалы заттардың қанға қайта сіңірілуі. •Секреция - кейбір заттардың қаннан несепке белсенді түрде өтуі. •Экскреция - несептің шығарылуы. •Бұл процестер организмдегі су-тұз алмасуын және гомеостазды сақтауды қамтамасыз етеді.

10 слайд

#11 слайд
Қорытынды Нефрон бүйректің функционалдық бірлігі болып табылады және организмдегі гомеостазды сақтауда маңызды рөл атқарады. Ультрафильтрация, реабсорбция және секреция процестері арқылы организмдегі артық су, тұздар және қалдық заттар шығарылады. Бұл процестердің бұзылуы бүйрек ауруларына алып келеді.

11 слайд