#1 слайд
Балқарағайдың табиғаттағы және адам денсаулығындағы маңызы Жоба авторы: Мұратханов Айқын Жоба жетекшісі:Әмірбекова Маржан Меделханқызы

1 слайд

#2 слайд
Жобаның мақсаты және өзектілігі Мақсаты мен міндеттері Зерттеу жұмысының мақсаты – балқарағайдың табиғаттағы орнын анықтап, оның адам денсаулығына тигізетін әсерін зерттеу. Осы мақсатқа жету үшін мен үш негізгі міндет қойдым: біріншіден – биологиялық ерекшеліктерін қарастыру, екіншіден – экожүйедегі рөлін анықтау, үшіншіден – жаңғақ пен шайырдың пайдалы қасиеттерін тәжірибемен дәлелдеу. Тақырыптың өзектілігі Қазіргі таңда экологиялық тепе-теңдік пен адам денсаулығы – ең маңызды мәселелердің бірі. Табиғи ресурстарды тиімді пайдалану – біздің болашағымыздың кепілі. Балқарағай – табиғаттағы ерекше ағаштардың бірі. Ол тек орманды әсемдеп қоймай, ауа сапасын жақсартады және адам денсаулығына көп пайда әкеледі.

2 слайд

#3 слайд
Табиғаттағы балқарағай: орманның «жасыл кеудесі» Балқарағай (Pinus sylvestris) – Қазақстанның табиғи ландшафтында айрықша орын алатын мәңгі жасыл ағаш. Ол біздің еліміздің орман қорының шамамен 75%-ға жуық үлесін құрайды, бұл оның ұлттық экожүйе үшін маңыздылығын көрсетеді. Географиялық таралуы Балқарағай құрғақ климатқа бейімделген, көбінесе таулы және құмды аймақтарда тіршілік ететін негізгі орман түрі болып табылады.Қазақстанның Катон-Қарағай паркінде кеңінен тараған. Экожүйенің тірегі Орман экожүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етеді: тамыр жүйесі арқылы топырақты эрозиядан қорғайды және су режимін тиімді реттейді жәнеде көптеген жануарларға пана болып табылады.

3 слайд

#4 слайд
Балқарағайдың экологиялық рөлі Балқарағай ормандары жер шарындағы климатты реттеуде және биологиялық әртүрлілікті сақтауда шешуші рөл атқарады. Климаттық реттеу Ағаштар фотосинтез процесі арқылы атмосферадағы көмірқышқыл газын (CO2) сіңіру арқылы климаттың өзгеруіне қарсы күресуге үлкен үлес қосады. 1 гектар балқарағай орманы жылына бірнеше тонна көмірқышқыл газын сіңіреді. Биологиялық Сипаттамасы Балқарағай қылқан жапырақты,ұзақ өмір сүретін ағаш, Оның биіктігі 40 метрге дейін жетеді, 300-500 жыл өмір сүреді. Жемісі маймен дәруменге бай жаңғақ.Ағашы мықты әрі төзімді сондықтан құрылыс саласында кеңінен тараған. 3 Құрамындағы минералдар Балқарағай жаңғағының құрамында А,В,Е дәрумендері, сондай-ақ темір,магний,кальций және мырыш бар.Ол адам ағзасына қажетті май мен ақуызға бай. Мұндай жаңғақ жүрек пен жүйке жүйесіне пайдалы,имуниттерді көтереді. 4 Шайырдың емдік қасиеттері Балқарағай шайыры ежелден халық медицинасында қолданылып келеді.Ол жараны жазуға, микробтарды жоюға және өкпе ауруларының алдын алуға көмектеседі,Ангина,ЖРВИ,Ларингит,Пневмония,Астма,Язва,Гастриттың алдын алады.

4 слайд

#5 слайд
№1 Тәжірибе Самырсын көшеттерін отырғызу Мен Катонқарағай өңірінен әкелінген самырсын көшеттерін ауылда отырғыздым. Жасанды интеллект көмегімен топырақ пен ылғалдылық деректері талданды. Нәтижесінде көшеттердің 87 пайызы жаңа ортаға бейімделді. Бұл балқарағайдың экологиялық икемділігін дәлелдейді. Көшеттердің өсу кестесі Көрсеткіш Дәстүрлі бақылау AI болжамы Нақты нәтиже Бейімделу пайызы 90% 85–90% 87% Өсу қарқыны (см/апта) 1.5–2 +0.5 жоғары 1.9 Жапырақ түсі өзгерісі Ашық → қою жасыл Болжам сәйкес Сәйкес келді

5 слайд

#6 слайд
Балқарағайдың өнімдері №2 және №3 тәжірибе Жаңғақтан май алу Жаңғақтан қолмен май сығып көрдім. 100 грамм жаңғақтан шамамен 40 миллилитр май алынды. Майдың иісі жағымды, дәмі жұмсақ болды. Ол тағамға қосымша ретінде және емдік мақсатта қолдануға жарайды. Шайыр тұнбасы Шайырды спиртке ерітіп, жараға жақтым. Нәтижесінде жара тез жазылды, микробтар жойылды. Бұл шайырдың табиғи антисептик екенін дәлелдейді.

6 слайд

#7 слайд
Қорғау және сақтау маңызы Балқарағай ормандарының экологиялық және сауықтыру құндылығын ескере отырып, оларды қорғау және қалпына келтіру – бүгінгі күннің өзекті міндеті. Қауіп-қатерлер •Антропогендік әсерлер: қала, өнеркәсіп және жол құрылысының кесірінен ормандардың деградациясы. •Заңсыз кесу және орман өрттерінің жиілеуі. •Зиянкестер мен аурулардың таралуы. Қорғау Шаралары Орманды қорғау шаралары – экожүйенің тұрақтылығы мен адам денсаулығын сақтаудың кепілі. Ұлттық парктер мен қорықтардағы балқарағай алқаптарын қалпына келтіру және күтіп-баптау жұмыстарын күшейту. Экологиялық білім беруді және халықтың қоршаған ортаға деген жауапкершілігін арттыру. Әрбір азаматтың үлесі ортақ болашақ үшін маңызды.

7 слайд

#8 слайд
Жобаға ұсыныстар Менің ұсынысым осы жобамен тоқтап қалмай 11 сыныпты аяқтағанда фармацевтика мамандығын таңдап ,балқарағайдан және оның жаңғақтарынан жасалған өнімдерді арнайы бокстармен дәріханаларды сату ,ол бокстардың ішіне балқарағай шайырының антисептигі мен мазы және дәннен сығылып алынған май кіретін болады, олар адамның денсаулығын емдеп қана қоймай оны нығайтады бұл менің болашаққа қойған мақсатым.Осы мақсатқа жету үшін бұл жобаны осы ісіме бастама етіп алдым.

8 слайд

#9 слайд
Қорытынды: Балқарағай – табиғат пен адам денсаулығының алтын көпірі Балқарағайдың табиғи жүйедегі және біздің әл-ауқатымыздағы маңызын ешқандай фактормен салыстыруға болмайды. Ол – біздің баға жетпес жасыл мұрамыз. Қорғау – Денсаулық Табиғатты қорғау – бұл өзіміздің денсаулығымызды, таза ауамызды және ұрпақтар болашағын сақтау. Жауапкершілік Балқарағай ормандарының маңызын түсініп, оларды сақтауға барша азаматтарды белсенді қатысуға шақырамыз. Табиғат Тартуы Таза ауа, емдік қасиеттер және экологиялық тепе-теңдік – балқарағайдың адамзатқа берген ең үлкен сыйы.

9 слайд

#10 слайд

10 слайд