Дене импульсі. Импульстің сақталу заңы

#1 слайд
3-тарау.3-тарау.
Сақталу заңдары.Сақталу заңдары.
§§19. Дене импульсі.19. Дене импульсі.
§§20. Импульстің сақталу заңы20. Импульстің сақталу заңы ..
1 слайд
3-тарау.3-тарау. Сақталу заңдары.Сақталу заңдары. §§19. Дене импульсі.19. Дене импульсі. §§20. Импульстің сақталу заңы20. Импульстің сақталу заңы ..
#2 слайд
Дененің массасы мен оның қозғалыс Дененің массасы мен оның қозғалыс
жылдамдығының көбейтіндісіне тең болатын жылдамдығының көбейтіндісіне тең болатын
физикалық шама физикалық шама
дене импульсідене импульсі деп аталады. деп аталады.
p=mp=mυυ
Мұндағы: Мұндағы:
рр – – υυ жылдамдықпен қозғалып келе жатқан жылдамдықпен қозғалып келе жатқан
массасы массасы mm дененің импульсі. дененің импульсі.
Дене импульсінің бірлігі Дене импульсінің бірлігі кгкг··м.м.
сс
2 слайд
Дененің массасы мен оның қозғалыс Дененің массасы мен оның қозғалыс жылдамдығының көбейтіндісіне тең болатын жылдамдығының көбейтіндісіне тең болатын физикалық шама физикалық шама дене импульсідене импульсі деп аталады. деп аталады. p=mp=mυυ Мұндағы: Мұндағы: рр – – υυ жылдамдықпен қозғалып келе жатқан жылдамдықпен қозғалып келе жатқан массасы массасы mm дененің импульсі. дененің импульсі. Дене импульсінің бірлігі Дене импульсінің бірлігі кгкг··м.м. сс
#3 слайд
a=υ-υ
0
/∆t
F=ma
F=m (υ-υ
0
)/∆t
F∆t=mυ-mυ
0
F∆t=p-p
0
∆p= F∆t
3 слайд
a=υ-υ 0 /∆t F=ma F=m (υ-υ 0 )/∆t F∆t=mυ-mυ 0 F∆t=p-p 0 ∆p= F∆t
#4 слайд
I=FI=F∆t∆t
Күш пен оның әрекет ету уақытының Күш пен оның әрекет ету уақытының
көбейтіндісі көбейтіндісі күш импульсікүш импульсі деп аталды. деп аталды.
Күш импульсінің өлшем бірлігі Күш импульсінің өлшем бірлігі [[НН··сс]]
Дене импульсінің өзгерісі күш импульсіне Дене импульсінің өзгерісі күш импульсіне
тең.тең.
4 слайд
I=FI=F∆t∆t Күш пен оның әрекет ету уақытының Күш пен оның әрекет ету уақытының көбейтіндісі көбейтіндісі күш импульсікүш импульсі деп аталды. деп аталды. Күш импульсінің өлшем бірлігі Күш импульсінің өлшем бірлігі [[НН··сс]] Дене импульсінің өзгерісі күш импульсіне Дене импульсінің өзгерісі күш импульсіне тең.тең.
#5 слайд
Тұйық жүйе деп сыртқы күштер әрекет етпеген Тұйық жүйе деп сыртқы күштер әрекет етпеген
жағдайда жүйеге енетін денелер бір-бірімен ішкі жағдайда жүйеге енетін денелер бір-бірімен ішкі
күштер арқылы ғана әрекеттесетін жүйені айтады.күштер арқылы ғана әрекеттесетін жүйені айтады.
Импульстің сақталу заңы:
Тұйық жүйедегі өзара әрекеттесетін
денелер
импульстерінің қосын-
дысы өзгермейді.
р
1
+р
2
=p
1
/
+p
2
/
5 слайд
Тұйық жүйе деп сыртқы күштер әрекет етпеген Тұйық жүйе деп сыртқы күштер әрекет етпеген жағдайда жүйеге енетін денелер бір-бірімен ішкі жағдайда жүйеге енетін денелер бір-бірімен ішкі күштер арқылы ғана әрекеттесетін жүйені айтады.күштер арқылы ғана әрекеттесетін жүйені айтады. Импульстің сақталу заңы: Тұйық жүйедегі өзара әрекеттесетін денелер импульстерінің қосын- дысы өзгермейді. р 1 +р 2 =p 1 / +p 2 /
#6 слайд
P
N
N-тіректің реакция күші
P-дененің салмағы
N=-P
Бұл күштер әр түрлі денелерге түсірілген
және қарама-қарсы бағытталған.
6 слайд
P N N-тіректің реакция күші P-дененің салмағы N=-P Бұл күштер әр түрлі денелерге түсірілген және қарама-қарсы бағытталған.
#7 слайд
Жоспар:
1.Бүкіләлемдік тартылыс -әлемдегі
өз билігін жүргізетін әмбебап күш.
2.Жер бетіндегі еркін түсу үдеу мен
Ай бетіндегі еркін түсу үдеу
арасындағы айырмашылық.
3.Тартылыс күшінің денелер ара
қашықтығы мен дене массаларына
тәуелділігі.
4.Бүкіл әлемдік тартылыс заңының
тұжырымдамасы.
5.Кавендиш тәжірибесі.
7 слайд
Жоспар: 1.Бүкіләлемдік тартылыс -әлемдегі өз билігін жүргізетін әмбебап күш. 2.Жер бетіндегі еркін түсу үдеу мен Ай бетіндегі еркін түсу үдеу арасындағы айырмашылық. 3.Тартылыс күшінің денелер ара қашықтығы мен дене массаларына тәуелділігі. 4.Бүкіл әлемдік тартылыс заңының тұжырымдамасы. 5.Кавендиш тәжірибесі.
#8 слайд
ТТ=27,3 =27,3 тәулік – тәулік – Айдың Айдың
Жерді айналу периодыЖерді айналу периоды
R=384000 R=384000 км – км – Жерден Жерден
Айға дейінгі қашықтықАйға дейінгі қашықтық ..
aa
цц=4=4ππ
22
R/TR/T
22
=0,0027 =0,0027 м/см/с
22
8 слайд
ТТ=27,3 =27,3 тәулік – тәулік – Айдың Айдың Жерді айналу периодыЖерді айналу периоды R=384000 R=384000 км – км – Жерден Жерден Айға дейінгі қашықтықАйға дейінгі қашықтық .. aa цц=4=4ππ 22 R/TR/T 22 =0,0027 =0,0027 м/см/с 22
#9 слайд
•F~1/RF~1/R
22
•F~m F~m
1 1 m m
22
•F~m F~m
1 1 m m
22/ R/ R
22
•F=G m F=G m
1 1 m m
22/ R/ R
22
•G-G-гравитациялық тұрақтыгравитациялық тұрақты
•G=6,67·10G=6,67·10
-11 -11
H·H·мм
22
/кг/кг
22
9 слайд
•F~1/RF~1/R 22 •F~m F~m 1 1 m m 22 •F~m F~m 1 1 m m 22/ R/ R 22 •F=G m F=G m 1 1 m m 22/ R/ R 22 •G-G-гравитациялық тұрақтыгравитациялық тұрақты •G=6,67·10G=6,67·10 -11 -11 H·H·мм 22 /кг/кг 22
#10 слайд
10 слайд
#11 слайд
Жоспар:Жоспар:
•Бүкіләлемдік тартылыс күшінің Бүкіләлемдік тартылыс күшінің
көрінісі-денелердің Жерге көрінісі-денелердің Жерге
тартылыс күші.тартылыс күші.
•Жер бетінен Жер бетінен hh биіктіктегіеркін биіктіктегіеркін
түсу үдеуі. түсу үдеуі.
•Жер бетіндегі еркін түсу үдеуі.Жер бетіндегі еркін түсу үдеуі.
11 слайд
Жоспар:Жоспар: •Бүкіләлемдік тартылыс күшінің Бүкіләлемдік тартылыс күшінің көрінісі-денелердің Жерге көрінісі-денелердің Жерге тартылыс күші.тартылыс күші. •Жер бетінен Жер бетінен hh биіктіктегіеркін биіктіктегіеркін түсу үдеуі. түсу үдеуі. •Жер бетіндегі еркін түсу үдеуі.Жер бетіндегі еркін түсу үдеуі.
#12 слайд
. . Денелердің Жерге Денелердің Жерге
тартылу күші:тартылу күші:
F=GmMF=GmM
жж/(R+h)/(R+h)
22
;;
Мұндағы: Мұндағы:
mm-- дененің массасы дененің массасы
RR-Жер радиусы-Жер радиусы
hh- дененің Жер бетінен биіктігі.- дененің Жер бетінен биіктігі.
12 слайд
. . Денелердің Жерге Денелердің Жерге тартылу күші:тартылу күші: F=GmMF=GmM жж/(R+h)/(R+h) 22 ;; Мұндағы: Мұндағы: mm-- дененің массасы дененің массасы RR-Жер радиусы-Жер радиусы hh- дененің Жер бетінен биіктігі.- дененің Жер бетінен биіктігі.
#13 слайд
Ауырлық күші денеге Ауырлық күші денеге
еркін түсу үдеуін еркін түсу үдеуін
туғызады.туғызады.
•g=Fg=F
aa/m/m
•gg
hh=GM=GM
жж/(R+h)/(R+h)
22
– –Жер бетінен Жер бетінен hh
биітіктегі дененің еркін түсу үдеуібиітіктегі дененің еркін түсу үдеуі
•g=GMg=GM
жж/R/R
2 2
–Жер бетіндегі еркін –Жер бетіндегі еркін
түсу үдеуі (түсу үдеуі (h=0)h=0)
13 слайд
Ауырлық күші денеге Ауырлық күші денеге еркін түсу үдеуін еркін түсу үдеуін туғызады.туғызады. •g=Fg=F aa/m/m •gg hh=GM=GM жж/(R+h)/(R+h) 22 – –Жер бетінен Жер бетінен hh биітіктегі дененің еркін түсу үдеуібиітіктегі дененің еркін түсу үдеуі •g=GMg=GM жж/R/R 2 2 –Жер бетіндегі еркін –Жер бетіндегі еркін түсу үдеуі (түсу үдеуі (h=0)h=0)
#14 слайд
•Полюсте Полюсте g=9,83 g=9,83 м/см/с
22
•Экваторда Экваторда g=9,g=9,78 м/с78 м/с
22
•4545
00
ендікте ендікте g=9,g=9,81 м/с81 м/с
22
14 слайд
•Полюсте Полюсте g=9,83 g=9,83 м/см/с 22 •Экваторда Экваторда g=9,g=9,78 м/с78 м/с 22 •4545 00 ендікте ендікте g=9,g=9,81 м/с81 м/с 22
#15 слайд
F
a
N
F
a –
-аурылық күші
N-тіректің реакция күші
F
a
+N=ma
a=0; F
a
=-N
Бұл күштердің табиғаты әр түрлі
болғандықтан” “әрекет” және “қарсы
әрекет” күштері бола алмайды
15 слайд
F a N F a – -аурылық күші N-тіректің реакция күші F a +N=ma a=0; F a =-N Бұл күштердің табиғаты әр түрлі болғандықтан” “әрекет” және “қарсы әрекет” күштері бола алмайды
шағым қалдыра аласыз



Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген