ДЕНЕЛЕРДІҢ ЭЛЕКТРЛЕНУІ .ЭЛЕКТР ЗАРЯДЫ. ӨТКІЗГІШТЕР ЖӘНЕ ДИЭЛЕКТРИКТЕР

#1 слайд
ДЕНЕЛЕРДІҢ ЭЛЕКТРЛЕНУІ. ЭЛЕКТР ЗАРЯДЫ. ӨТКІЗГІШТЕР МЕН ДИЭЛЕКТРИКТЕР

1 слайд

#2 слайд
Мына суреттер байланыстырып қандай мәлімет айтар едің? Электрлену сөзінің шығу тарихы.

2 слайд

#3 слайд
Электрлену сөзінің шығу тарихы Гректің электрон деген сөзі кәріптас /янтарь/ дегенді білдіреді, осы сөзен электр сөзі шыққан. Дененің заттарды өзіне тарту қасиетіне ие болатын құбылыс ЭЛЕКТРЛЕНУ деп аталады ЭЛЕКТРЛЕНУ екі дененің өзара әрекеттесу нәтижесінен туындайды. Электрленген денелерді ЗАРЯДТАЛҒАН деп те атайды. Зарядталған дене айналасында ЭЛЕКТР ӨРІСІ түзіледі. ЭЛЕКТР ЗАРЯДЫ электрлік өзара әсердің қарқындылығын сипаттайтын физикалық шама. Әсер арқылы электрлеу тәсілінде пайда болған заряд ИНДУКЦИЯЛАНҒАН немесе КӨЗДЕЛГЕН ЗАРЯД деп аталады.

3 слайд

#4 слайд
Тәжірибе жасау Қаламсапты шашыңа үйкелеп, қағаз қиындыларына жақындатқанда нені байқайсың? Үрленген шарды жүнге не жібек матаға үйкелеп екінші шарға жақындатқанда нені байқадың? Жанып тұрған шамға , эбонит таяқшасын жүнге үйкеп шамға жақындатқанда нені байқайсың?

4 слайд

#5 слайд

5 слайд

#6 слайд

6 слайд

#7 слайд
Шарль Франсуа Дюфэ (1698 —1739) — француз физигі Электрленген денелерде зарядтың неше тегі бар, оны кім анықтады? 1733 жылы француз физигі Дюфэ электрленген денелерде зарядтың екі тегі болатынын тәжірибе жасап анықтады.

7 слайд

#8 слайд
Денелердің зарядталғанын анықтап, оларды салыстыруға арналған құрал қандай? Оны кім ойлап тапты ? Георг Вильгельм Рихман (1711 —1753)

8 слайд

#9 слайд
Бенджамин Франклин (1706 —1790) Дене қалай электрленеді? Оны түсіндіріп береген кім деген ғалым ? ЭЛЕКТР - көзге көрінбейтін және адамға сезілмейтін ерекше сұйықтық

9 слайд

#10 слайд
Электрлену құбылысының моделін ұсынған кім деген ғалым? Қандай модель? Эрнест Резерфорд (1871 —1937) — ағылшын физик. Ең кіші электр зарядын элементар заряд деп атайды. Оң электр заряды бар бөлшек-протон, теріс электр заряды бар бөлшек-электрон.

10 слайд

#11 слайд
Электр зарядын тәжірибе жүзінде дәлдеген ғалымдар кімдер? Абрам Фёдорович Иоффе (1880–1960) Роберт Эндрюс Милликен (1868–1953)

11 слайд

#12 слайд
Кестені толтыру Ғалымдар Еңбегі, ашқан жаңалығы Ш.Дюфэ В.Рихман Э.Резерфорд Фалес Иоффе Милликен Б.Франклин

12 слайд

#13 слайд
Лазер принтерінің жұмысы Электрленудің зиян көрсеткіштері мен өндірісте пайдалану Бидайды тазарту Ауаны тазарту Машинаны бояу Балықты қақтау Киімнің кигенде электрленуі Найзағай ойнауы Тежегішіт басқанда машина дөңгелегімен асфальтпен үйкеліс кезінде электрлену Найзағай тартқыш

13 слайд

#14 слайд
1.Суретте дененің электрленуі көрсетілген, денелердің зарядтарын анықтаңыз І. ........................................................... .. ІІ............................................................ ..

14 слайд

#15 слайд
2.Мына екі құрылғы айырмашылығы мен ұқсастығы қандай ?

15 слайд

#16 слайд
Тапсырмалар 1. Суретте зарядталған шарлар бейнеленген, қай шарлар бір-біріне тартылуы керек ? №1 №2 №3 2. Қағаздан жасалынған цилиндр зарядталған шарлармен әрекеттесуде. №1 цилиндр заряды қандай ? №2 және №3 цилиндрлер бірдей зарядталған ба? 3. Қай электроскоп көбірек зарядталған? Қай электроскоп мүлдем зарядталмаған?

16 слайд

#17 слайд
3.Кітап тапсырмасымен жұмыс

17 слайд

#18 слайд
1. Шыны таяқшамен денені үйкегенде 5·10 10  электроннан айырылды. Таяқшадағы электр заряды (e = - 1,6 -19 Кл) А) 5 · 10 -10  Кл В) -8 · 10 -9  Кл С) 8 · 10 -10  Кл D) 8 · 10 -19  Кл Е) 8 · 10 -9  Кл 2. Эбонитті таяқшаны үйкегенде 5·10 10  электрон пайда болды. Таяқшаның электр зарядын анықта. А) -8 · 10 -9  Кл В) -8 · 10 19  Кл С) 8 · 10 -10  Кл D) -8 · 10 -19  Кл Е) 8 · 10 -9  Кл Тесттік тапсырма

18 слайд

#19 слайд
3.Әр түрлі таңбалы электр заряды болатын денелер А) өзара әсерлеспейді. В) өзара тартылады немесе тебіледі. С) өзара тартылады. D) өзара тебіледі. Е) алдымен өзара тебіледі, содан соң тартылады. 4.Нейтрон – бұл А) –1,6 · 10 -19  Кл теріс зарядты элементар бөлшек В) +1,6 · 10 -19  Кл оң зарядты элементар бөлшек С) заряды жоқ элементар бөлшек D) гелий ионы Е) неон ионы Тесттік тапсырма

19 слайд

#20 слайд
5.Протон – бұл А) -1,6·10 19  Кл теріс зарядты, элементар бөлшек В) +1,6·10 19 Кл оң зарядты, элементар бөлшек С) сутек ионы D) гелий ионы Е) неон ионы 6.Атомның оң зарядталған бөлігі А) сыртқы қабаты В) электрон С) протон және электрон D) ядро Е) нейтрон Тесттік тапсырма

20 слайд

#21 слайд
Тесттік тапсырма 7.Оттек атомы ядросының айналысында 8 электрон бар. Оттек атомының ядросындағы протондар саны А) 16 В) 4 С) 2 D) 8 Е) 6 8.Егер де белгісіз бір денеде протон саны электрон санынан көп болса, онда жалпы дене ... А) электрлі бейтарап В) сыртқы қабаты оң зарядты, ал ішкі теріс зарядты С) сыртқы қабаты теріс зарядты, ал ішкі оң зарядты D) теріс зарядталған Е) оң зарядталған  

21 слайд

#22 слайд
9.Электронның электр заряды А) 1,6 · 10 -24  Кл В) 3,2 · 10 -16  Кл С) 1,6 · 10 -9  Кл D) -1,6 · 10 -19  Кл Е) -3,2 · 10 -6  Кл 10.Протонның электр заряды А) 1,6 · 10 -19  Кл В) 3,2 · 10 -16  Кл С) 1,6 · 10 -9  Кл D) -1,6 · 10 -19  Кл Е) -3,2 · 10 -6  Кл Тесттік тапсырма

22 слайд

#23 слайд
11.Литий атом ядросында 3 протон бар. Егер оның айналасында 3 электрон айналып жүрсе онда А) атом электрлі бейтарап. В) атом теріс зарядталған. С) атом оң зарядталған. D) ядро бейтарап, ал атом теріс зарядталған. Е) ядро оң зарядталған, ал атом теріс зарядталған. 12.Фтор ядросында 19 бөлшек бар, олардың 9-ы протон. Ядрода нейтрон мен электрон саны А) 19 нейтрон және 10 электрон В) 9 нейтрон және 9 электрон С)10 нейтрон және 9 электрон D) 19 нейтрон және 19 электрон Е) 10 нейтрон және 19 электрон Тесттік тапсырма

23 слайд

#24 слайд
Тест жауабы 1.Е 2.А 3.С 4.С 5.В 6.Д 7.Д 8.Е 9.Д 10.А 11.А 12.С

24 слайд

#25 слайд
Өзін-өзі бағалау «Менің бүгінгі сабақтағы деңгейім» «Зарядтар арқылы бағалау » Нейтрон-мен сабақты түсінбедім . Электрон – маған әлі де көмек керек . Протон- мен сабақты толық түсіндім.

25 слайд

#26 слайд
Үйге тапсырма. Тәжірибе жаса !!! Түсіндір!!!

26 слайд