ДНҚ молекуласының қос шиыршықты құрылымын сипаттау.

#1 слайд
ДНҚ МОЛЕКУЛАЛЫҚ ҚҰРЫЛЫСЫНЫҢ ПРИНЦИПТЕРІ: НУКЛЕОТИДТЕРДІҢ КОМПЛЕМЕНТАРЛЫЛЫҒЫ 9сынып БиологияСабақтың тақырыбы: Сабақтың оқу мақсаты: 9.4.1.2 - ДНҚ молекуласының қос шиыршықты құрылымын сипаттау.

1 слайд

#2 слайд
-ДНҚ бөліктерін және мономерлерін білу - ДНҚ – ның молекулалық құрылымын анқтау - ДНҚ – ның тірі ағзалардың тіршілігі үшін маңызын сипаттау

2 слайд

#3 слайд
Ұйымдастыру кезеңі Психологиялық жағымды ахуал туғызу үшін   «Жүректен жүрекке»  әдісін пайдаланып, оқушылар бір- біріне жақсы тілектер айту арқылы бір-біріне жүрек береді; «Жұбыңды тап » әдісі қағаз қиынды суреттер арқылы 3топқа бөлінеді. 1 топ:Азотты негіздер 2топ:Бес көміртекті қант 3топ:Фосфор қышқылы

3 слайд

#4 слайд
«Суреттен не айтасың» әдісі Адамның жасушасында тізбектелген қандай ерекше құрылым бар? Ол молекула не үшін керек? Оның құрлысы қандай? ДНҚ туралы не білгілерің келеді? Теорияны бекіту тапсырмасы

4 слайд

#5 слайд
Бейнеақпарат

5 слайд

#6 слайд

6 слайд

#7 слайд
Нуклеин қышқылдары — тірі ағзалардағы тұқым қуалайтын ақпараттарды сақтай отырып, оны келесі ұрпақтарға жеткізетін күрделі құрылысты молекула. 1868 жылы швед биохимигі Ф.Мишер клетка ядросының құрамынан қышқылдық қасиеті бар затты бөліп алған. Оны алғаш рет ядродан тапқандықтан (латынша “нуклеус” — ядро) нуклеин қышқылы деп атады.

7 слайд

#8 слайд
Нуклеин қышқылының түрлері Нуклеин қышқылы ДНҚ РНҚ

8 слайд

#9 слайд
ДНК моделі 1853 жылы – ДНК моделі ұсынылды.

9 слайд

#10 слайд
ДНҚ химиялық құрамы Фосфор қышқылының қалдығы пентозамен 5’-көміртегі арқылы, ал азоттық негіз 1’-көміртегі арқылы байланысады. ДНҚ құрылысы •ДНК - полимер. •Мономері - нуклеотид. •Нуклеотид- Химиялық құрамы үш заттан тұрады. Азотты негіз - Аденин; - Гуанин; - Цитазин - Тимин Нуклеотид құрылысы Көмірсу: - Дезоксирибоза Фосфорқышқылы (ФК)

10 слайд

#11 слайд
Тілдік мақсат №Қазақша русский english 1гемоглобин гемоглобин hemoglobin 2ДНҚ ДНК DNA 3Нәруыз (ақуыз) Белок Protein 4Нуклеозид Нуклеозид nucleoside 5Генетикалық код Генетический Кодgenetic code Жасушада кездесетін ДНҚ орны •Ядро •Митохондрии •Пластид Хлоропласт Митохондрия Ядро ДНҚ-ның негізгі құрылымдық бірлігі – үш бөліктен құралған нуклеотид. Бірінші бөлігі – дезоксирибоза (бескөміртекті қант); екіншісі – пуриндік негіздер: аденин (А) мен гуанин (Г) және пиримидиндік негіздер: тимин (Т) мен цитозин (Ц); үшіншісі – фосфор қышқылының қалдығы. Нуклеин қышқылдарында мономерлік қалдықтар (нуклеотидтер) өзара фосфодиэфирлік байланыспен байланысқан.

11 слайд

#12 слайд
Пиримидин Пуриндер: құрамында екі сақинасы бар азотты негіздер. Олардың біреуі 6 бұрышты, ал екіншісі 5 бұрышты сақина түзеді. Бұған Аденин мен Гуанин жатады. Азотты негіздер: - Аденин; - Гуанин; - Цитазин; - Тимин Пиримидин: бұған Тимин, Цитозин, Урацил. Олар бір сақиналы азотты негіздер болып табылады. Тиминнің химиялық құрамы жағынан Урацилге өте жақын. Пуриндер

12 слайд

#13 слайд

13 слайд

#14 слайд
ДНК молекуласының құрылымы Бірінші реттік құрылым Бір нуклеотидтің дезоксирибозасы және екінші нуклеотидтің фосфаты көмегімен нуклеотидтер өзара байланысып жалғасады да, ұзын полинуклеотидтік тізбек құрайды.

14 слайд

#15 слайд
Тапсырма- 1. «Суреттер сыры» . Жеке жұмыс. А)1,2,3 берілген құрылымдардың атын атаңыз. Атқаратын қызметін сипаттаңыз В) 2 суреттегі ДНҚ молекуласының құрамбөліктерін көрсетіңдер: •Дезоксирибоза •Фосфор қышқылының қалдығы •Аденин •Тимин •Гуанин •Цитозин •Фосфодиэфирлі байланыс •Ковалентті полюсті байланыс •Қос сутектік байланыс •Үш сутектік байланыс Дескриптор:   - ДНҚ молекласының 1,2,3 суреттегі құрылымдарын атайды – 1 балл; -2суреттегі ДНҚ молекуласының құрамбөліктерін белгілеп жазады-1балл

15 слайд

#16 слайд
«Топтасайық, есептейік» тәсілі. Топтық жұмыс 1-топ оқушылары ДНҚ-ның комплементарлы тізбегін аяқтап, сызбасын сызады. А) АТТГЦГГЦТ; Ә) ЦГТТАГАЦТ; Б) ГЦАТГГЦЦА; В) ТТГАЦГЦТА; Г) ТЦАГАТАЦГ. 2-топ оқушылар. Нақты ДНҚ молекуласындағы азотты негіз типінің біреуінің пайызы (%) белгілі жағдай моделін жасайды.Қалған барлық негіздердің пайызын есептеуге болама? Егер: А) А-42% Ә) Т-28% Б) Ц-36% В) Г-12% Г) Г-8 % 3-топ оқушылары ДНҚ моделін құрайды

16 слайд

#17 слайд
«Кел жұптасайық, бірге орындайық» тәсілі № Терминдер атауы Қызметі, анықтамасы Формуласы, таңбасы 1 нуклеозид азотты негіз бен моносахарид қосылысы/-/-/-/-/ 2 фосфор қышықылы ДНҚ құрамындаға қышқыл H3PO4 3 дезоксирибоза ДНҚ құрамына кіретін моносахарид (қант)С6Н10O4   4   Комплементарлық ережесі Нуклеотидтердің азотты негіздері (А,Т,Г,Ц) сутектік байланыспен белгілі бір ретпен орналасуы. /-/-/-/-/ 5 Гуанин ДНҚ-да цитозинге қарсы келетін нулеотид 6 Қант-фосфатты арқау Дезоксирибоза мен Фосфор қышықылы қосылып түзетін ДНҚ-ның қанқасы /-/-/-/-/ 7 Ковалентті полярлы Қант-фосфатты арқау ішіндегі байланыс« - » сызықша 8 Гистон ДНҚ жинақтайтын, ұстап тұратын нәруыз/-/-/-/-/ Комплементарлық ережесі 9 ДНҚ-ның бір тізбегі АТЦЦТАГ ТАГГАТЦ 10 Берілген ДНҚ ның 18% гуанин болса, онда қалған нуклотидтер үлесін тапЦитозин-18%, аденин және тимин-34% дан 3-тапсырма Төмендегі кестені қажетті сөздермен толықтырыңыз. 2-тапсырма плтаформадан орындайды Дескриптор:   - ДНҚ-ның қос шиыршықты құрылым бөліктерім мен қызметін анықтайды - 2 балл; - ДНҚ-ны құрайтын молекулаларды формуласын жазады – 2 балл; - сәйкестігін табады– 2 балл

17 слайд

#18 слайд
-Оқушыларға бұгінгі тақырып бойынша алған білімдерін бекіту тапсырмасы беріледі. «Тест талдау» тапсырмасы https://wordwall.net/ru/resource/66177409

18 слайд

#19 слайд
Кері байланыс

19 слайд