Дүние жүзі елдерінің ақша түрлері

#1 слайд
ҚАЗАҚ МЕМЛЕКЕТТІК ҚЫЗДАР ПЕДАГОГИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ Тақырыбы: Ақша және оның түрлері Дайындаған: 1-ші курс студенті география 116 Жапекова А.А Тексерген: Қасенова.А

1 слайд

#2 слайд
АҚША ЖӘНЕ ОНЫҢ ТҮРЛЕРІ Ақша  - айырбас құралы ретінде барлық адамдармен қабылданатын және басқа тауарларды (қызметтерді) бағалауға қызмет ететін кезкелген тауар немесе символ. Ақша (ағылш.   money; cash;   нем.   Geldn, Geldmittelpi) — жалпыға бірдей балама ретінде барлық басқа тауарлардың құнын көрсететін ерекше  тауар. Ал барлық тауар өндірушілер, сатушылар, тұтынушылар арасындағы экономикалық байланысты қаматамасыз етеді. Ақша тауар өндірісі мен тауар айырбасының тарихи дамуы нәтижесінде пайда болды.

2 слайд

#3 слайд
Толық құнды ақшалар  (нағыз ақшалар) — номиналдық құны оны дайындауға кеткен нақты құнымен сәйкес келетін ақшалар. Металл ақшаларға: мыстан, күмістен және алтыннан жасалғандары жатады. Металл ақшалар әр түрлі нысанда болған. Монета түріндегі нысаны — бұл олардың соңғы нысаны. Монетаның бет жағы — аверс, артқы жағы — реверс және жаны — гурт деп аталады. 640 б.д.б лидиядан жасалған тиын Толық құнсыз ақшалар (құнның белгілері) — номиналдық құны нақты құнынан, яғни олардың өндірісіне кеткен қоғамдық еңбектен жоғары болып келетін ақшалар. Оларға мыналар жатады: құнның металдық белгілері—арзан бағалы металдардан жасалған ұсақ монеталар, мысалға жез, алюминий т.б. монеталар; құнның қағаздан жасалған белгілері. Құнның қағаздай белгілері екіге бөлінді:   қағаз ақшалар  және  несиелік ақшаларға.

3 слайд

#4 слайд
Қазақстан теңгесі —  Қазақстан Республикасының ұлттық валютасы.  Қазақстан Республикасы Президентінің  1993 ж. 15 қарашадағы жарлығы бойынша айналысқа енгізілді. 1992 жылдың 27 тамызы күні Ұлттық банк теңге купюрасының үлгілерін бекітті. Ертесіне қазақ валютасын өмірге келтірген суретшілер Тимур Сүлейменов, Меңдібай Алин, Ағымсалы Дүзелханов, Қайролла Әбжәлеловтер Англияға аттанды. 1992 жылы теңге дизайнындағы портреттер бекітілді. Теңге Ұлыбританияда басылып шықты. 1993 жылдың 12 қарашасы күні Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстан Республикасында ұлттық валюта енгізу туралы» Жарлыққа қол қойды.

4 слайд

#5 слайд
1993 жылғы 15 қарашада Қазақстанның ұлттық валютасы — теңге айналысқа енгізілді. Ескі ақшаны қазақстандық теңгеге айырбастау 1993 жылы 15 қарашада сағат 8.00-де басталып, 20 қарашада сағат 20.00-де аяқталды. Ұлттық Банк бастапқыда 1 теңгені сол кездегі мың рубльге бағалаған болатын. Дегенмен, еліміздің саяси, әлеуметтік мәселелері және мемлекетаралық қатынастар ескеріліп 1 теңге 500 сомға бекітілді. Теңге бірінші айналымға кірген күні 1 доллар 4,75 теңге болып бекітілді.

5 слайд

#6 слайд

6 слайд

#7 слайд
Еуро €, евро —  Еуропалық одаққа мүше елдерге арналған бірыңғай еуропалық валюта. Еуропалық одақ шешімі бойынша 2002 жылдан бастап қазіргі қолданылып жүрген ұлттық валюталардың орнына еуро айналымға енуі тиіс. EUR - 18 мемлекетінің ұлттық валютасы:   Алмания Франция Аустрия Бельгия Грекия Ирландия Испания Италия Кипр Латвия

7 слайд

#8 слайд
Люксембург Малта Нидерланды Португалия Словакия Словения Финляндия Франция Эстония

8 слайд

#9 слайд
Еуровалюта (ағылш.   eurocurrency;) Елден тыс жерде, осы валютаның эмитентімен, коммерциялық  банктер ақшасыз депозиттік-несиелік операцияларды жүзеге асыратын шетелдік валюталар. Осылайша  Ұлыбритания немесе  Германия банктерінің шотындағы АҚШ доллары еуродолларлар,  Люксембург немесе Швейцария банкте рінің шотындағы неміс маркалары — еуромаркалар деп аталады. Осы сықылды еурофранктер, еурогульдендер, еурофунттар, еуроиендер және т.б. болады.

9 слайд

#10 слайд
Рубль  —  КСРО-ның,  Ресей Федерациясының  ақша өлшемі. Бір рубль 100 копейкаға тең. “Рубль” сөзі 13 ғасырда солтүстік- батыс  Ресей жерінде әуелгі “гривна” терминінің  синонимі ретінде пайда болған. Бұл кезде рубль ұзындығы 20 см-ге дейін жететін және салмағы шамамен 200 г күміс жамбы болатын, ол күміс шыбықтан шауып алынды. 14 ғасырдан бастап есептік ақша өлшеміне айналды, 1 рубль 100 деньгаға тең болды. 16 ғасырда рубль 100 копейкаға немесе 200 деньгаға теңдестірілді. 1704 жылдан тұрақты түрде шекіліп тұрды. 1843 жылдан рубль қағаз қазынашылық билет түрінде шығарыла бастады. 1897 жылдан алтын рубль  Ресейдің ақша өлшеміне айналды (құрамындағы алтынның мөлшері 0,774235 г). 1961 ж. қаңтарда рубльдің құрамындағы таза алтынның мөлшері 0,987412 г болып белгіленді.  КСРО-дағы саяси дағдарысқа байланысты рубль 90-жылдардың басынан барынша құнсызданды. Қазіргі кезде рубль еркін  валюта айналымына енгізілген. 

10 слайд

#11 слайд
АҚШ монетасы  – АҚШ-тың Теңге сарайында соғылған монеталар.  1792 жылдан бастап қазірге дейін шығады. 2010 жылдың  екінші жартысында кең айналымдағы монеталардың көрсетілген бағасы: 1 цент  (1 ¢) – күнделікті тұрмыстағы атауы  пенни  (ағылш.  penny) 5 цент (5 ¢) – күнделікті тұрмыстағы атауы   никель  (ағылш.  nickel); 10 цент  (10 ¢) – монета күнделікті тұрмыста да, номиналды белгісінде де   дайм(ағылш.   dime  — француз тілінен келген   disme сөзі, мағынасы ондық бөлік, он тиын) деп атайды. 25 цент  (25 ¢) – күнделікті тұрмыста да, номиналды белгісінде де   квотер(ағылш.quarter  —  орыс. Четверть) деп атайды. 1 доллар  (1$) — күнделікті тұрмыстағы атауы  бак  (ағылш.  buck). 50 центтік монеталар  (күнделікті тұрмыста да, номиналды белгісінде де   хаф  (ағылш.  half  —  орыс.   половина) деп аталады) шағын таралыммен, негізінен  коллекция жинау үшін шығарылады. Тек аз ғана бөлігі айналымға түседі. Сонымен қатар ескерткіштік, мерейтойлық және инвестициялық монеталар да соғылады.

11 слайд

#12 слайд
Сент-Годенстің 20 доллары АҚШ-тың ең әдемі қымбат теңгесі

12 слайд

#13 слайд
АҚШ монеталарының шығарылу кезеңдері келесі теңге сарайларында жүзеге асырылған: Филадельфия Денвер 1980 жылдан бастап 1906 жылдан бастап Вест-Пойнт Карсон-Сити Шарлотт 1976 жылдан бастап 1870-1893 жылдары 1838-1861 жылдары

13 слайд

#14 слайд
Далонега-Джорджия Жаңа Орлеан 1838-1861 жылдары 1838-1909 жылдары Сан-Франциско Карсон-Сити 1854 жылдан бастап күні бүгінге дейін 1870-1893 жылдары

14 слайд

#15 слайд
Бір цент Күнделікті тұрмыста Линкольннің бейнесі бедерленген бір центтік монеталардың бірнеше типі кездеседі. 1959 жылы Линкольннің дүниеге келуінің 150 жылдығына орай, реверс дизайні өзгерді. Монетадағы бидай масақтарының орнына Линкольн мемориалының суреті орналастырылды. Сақталған нұсқаларында тізбек араларында 16-шы америка президентінің бейнесін ажыратуға болады. Монетаның осы түрі миллиардталған тиражбен соғылды. Кезекті мерейтой уақытында (туғанына 200 жыл) Авраам Линкольннің өмірінің негізгі кезеңдерін бейнелейтін 4 монетаның соғылуымен белгіленді. 2010 жылы монета дизайні тағы да өзгерді - реверске мемлекеттік және ұлттық бірліктің символы болған 13 тік белдікті қалқан орналастырылды.

15 слайд

#16 слайд
• Монета аверсі 1959-2008 жылдары 2009 жылы шыққан монетаның реверсі 1959-1962 жылдары Президенттік кезеңі 2009 жылғы монета реверсі 2009 жылғы монета реверсі 2009 жылғы монета реверсі Линкольн дүниеге келген үй Линкольннің жастық шағы Зеңгерлік мансабы

16 слайд

#17 слайд
Бес цент Джефферсон бейнесімен шыққан 5 центтік монеталар 1938 жылдан бастап көп миллионды таралымммен шығарыла бастаған. Аверс және реверс дизайнін Феликс Шлаг дайындаған. 1938—2004 жылдағы монета  аверсі 2005 жылғы монета аверсі 2006 жылдан бастап шығарылған монета реверсі 1938—2003, 2006—2010 жж монета реверсі Льюис және Кларк экспедициясының 200 жылдығына арналған 2004 жылғы монетаның реверсі Льюис және Кларк экспедициясының 200 жылдығына арналған 2004 ж монетаның реверсі

17 слайд

#18 слайд
Льюис және Кларк экспедициясының 200 жылдығына арналған 2005 жылғы монетаның реверсі Льюис және Кларк экспедициясының 200 жылдығына арналған 2005 жылғы монетаның реверсі Квотер аверсі 1932—1974, 1977—1997 жылдардағы монета реверсі 1976 жылғы монета реверсі Калифорнияға арналған монета реверсі

18 слайд

#19 слайд
Йосемити паркіне арналған Ұлттық парк сериясындағы монета реверсі Монета аверсі Монета реверсі 2000—2008 жылдардағы Сакагавей долларының реверсі 2009 жылғы Сакагавей долларының реверсі Вашингтон суреті бар президент сериясындағы алғашқы доллардың аверсі

19 слайд

#20 слайд
Инфляция  (лат.  inflatio— «қабыну», «ісіну») — бұл бағаның өсуінен, тауарлар тапшылығынан және тауарлар және қызметтер сапасының төмендеуінен туындайтын ақшаның құнсыздануы, сондай-ақ оның сатып алу қабілетінің төмендеуі. Инфляция — бұл кез келген экономикалық даму үлгісіне тән объективті құбылыс. Инфляцияның себептері айналыс және өндіріс саласында орын алады. 2010 жылғы Әлемдегі инфляция деңгейі

20 слайд

#21 слайд
Қазіргі инфляция мынадай факторларға байланысты: 1.Ақша айналысының факторларына:  бюджет тапшылығын жабуға пайдаланылған, шексіз көп ақшаның эмиссиялануы есебінен айналыс аясының артық ақша массасына толып кетуі; халық шаруашылығының артық несиеге толуы. 2.Ақшалай емес факторларға:  қоғамдык өндірістегі теңсіздікке, шарушылықтың шығындық тетігіне, мемлекеттің экономикалық саясаты, оның ішінде салық саясаты, баға саясаты, сыртқы экономикалық саясатына байланысты факторлар жатады.

21 слайд