Экология және тұрақты даму

#1 слайд
6.4A: Экология және тұрақты даму 6.6.1.2 экожүйелердің ауысу себептерін түсіндіру

1 слайд

#2 слайд
Айтылымға қажетті сөз тіркестері:  Экожүйе факторлары: ..., …, ... және т.б.  ... … биотикалық факторлар болып табылады,  ал ..... абиотикалық факторлар.  Антропогендік факторлар ..., …, ... және т.б.

2 слайд

#3 слайд
Саба қтың мақсаты:  Экожүйенің ауысуына әкелетін факторларды анықтау;  Экожүйенің өзгеруінің нәтижесін талдау;  Экожүйе компонентттері мен факторлар арасындағы сәйкестікті орнату.

3 слайд

#4 слайд
Экожүйелердің ауысуы  Белгілі бір орта аумағындағы экожүйелердің ауысуы табиғи үдеріс. Ол жүйелі, бағытталған және болжамды үдеріс болып табылады. Экожүйелердің ауысуы барысында бір түр екінші түрді алмастырады. Осылайша біртіндеп биоценоздың алуан түрлілігі артады. Биоценоздағы түр саны көп болған сайын, ол тұрақты бола түседі. Егер қоршаған орта жағдайы салыстырмалы түрде тұрақты болса, мұндай жағдайда өзгерістер баяу жүреді. Бұл жерде қалыпты жылдамдық геологиялық уақытпен өлшенеді. Қазіргі кезде адамзаттың белсенді іс- әрекетінің нәтижесінде экожүйелердің ауысу қарқыны ұлғайды.

4 слайд

#5 слайд
Табиғат қоғамдастығын алмастыру түрткіжайттары

5 слайд

#6 слайд
Бір экожүйенің екіншісімен ауысу мысалы Көлде заттар айналымы тұйықталмаған, сондықтан қоқыс толықтай өңделмейді, су түбіне жинала береді. Ақырында жағдай өзгереді де, кей кездері көл батпаққа, сазға айналады. Бұл қалдықтар жинақталып, нығыздалып, шымтезекке айналады. Оның суы азайған бетіне алдымен ылғалсүйгіш, одан кейін бірқалыпты ылғалдылық жағдайында өсетін шалғындық шөптер өсе бастайды. Осылайша шалғын пайда болады.

6 слайд

#7 слайд
Табиғат бірлестіктерінің ауысуы биотикалық, абиотикалық түрткіжайттардың және адамның әсер етуінен орын алуы да мүмкін.       Организмдердің тіршілік әрекетінің әсерінен бірлестіктердің ауысуы  жүздеген, мыңдаған жылдарға созылады. Бұл үдерісте өсімдіктер басты рөл атқарады. А дамның іс-әрекетінің әсерінен туындаған бірлестіктердің ауысуы  (экожүйе ауысуының негізінде жатқан) жылдам, бірнеше жылдың ішінде жүзеге асады.      Мысалы, далалы жерді адамдар егістікке, алқаптық шабындықтарды суқоймаға айналдырады.       ХХ ғасырдың екінші жартысындағы тың жерлерді жырту Қазақстанның табиғи далалық экожүйесінің жойылуына әкелді. Соның салдарынан көптеген жәндік, сүтқоректілер түрлері, неше алуан шөп түрі жойылып кетті.

7 слайд

#8 слайд
Өзіңді тексер! 1. Неліктен су мен жел бүкіл топырақты шайып кетпейді? 2. Неліктен көптеген шалғындық жерге орман ағаштары өспейді және батпақтанбайды? 3 . Табиғи және жасанды экожүйенің ұқсастықтары неде? 4. Сен тұратын жердегі айрықша тұрақты экожүйе қандай? Неліктен, себебін түсіндір.

8 слайд

#9 слайд
Экожүйенің ауысу себептері Дескрипторлар -экожүйенің ауысуы мысалдарын анықтайды; -экожүйенің ауысуы мысалдарының себептерін көрсетедіЭкожүйенің ауысуы Себептері Қойлар таптаған жайылым Адамның шаруашылық әрекетінің әсері Суы тартылған өзен сағасы Абиотикалық фактор Қарағай орманда қарағайлардың кесілуі Биотикалық фактордың әсері

9 слайд

#10 слайд
Жетістіктеріңді бағала «Судағы шеңберлер» техникасы Тірек сөз жазылған. Төмендегі сұраққа жауап берілуі қажет. Бағандағы әрбір әріпке сабақтың тақырыбына байланысты сөз, сөз тіркесі немесе сөйлем тап. Бағандағы әрбір әріп таңдап алынған сөздің ішінде болуы тиіс. Э  К  О  Ж  Ү  Й  Е 

10 слайд

#11 слайд
8. Рефлексия «Мен ...түсіндім», «мен ...түсінбедім», «мен... толықтырамын». Осы сөздерді пайдаланып дәптерге рефлексия жазамыз

11 слайд