Энергияның сақталу және айналу заңының ашылу тарихы

#1 слайд
Энергияның сақталу және айналу заңының ашылуы

1 слайд

#2 слайд

2 слайд

#3 слайд
Тарихи мағлұмат Табиғаттың ең маңызды заңы – энергияның сақталу және айналу заңы көптеген елдердің ғалымдарының ат салысуымен ашылды.XVIII ғасырдағы ғалымдардың еңбектерінде механикалық жұмыс атқарылғанда, оған парапар жылудың пайда болатыны дәлелденді.

3 слайд

#4 слайд
Механикалық және жылу процестеріндегі энергияның сақталу және айналу заңының алғашқы есептеулері жас француз инженері С.Карно қайтыс болғаннан кейін 1832 жылы жарық көрген қолжазбаларында берілді.

4 слайд

#5 слайд
Энергияның сақталу және айналу заңының ашылуы неміс ғалымы, жаратылыстану зерттеушісі және дәрігер Р. Майердің есімімен байланысты.Оның 1842 жылы ашқан заңы XIX ғасырда ашылған организмдер құрылысының жасушалық теориясы (Шванн) мен түрлердің шығу тегі және табиғи іріктелу жолымен даму теориясы (Дарвин) заңдарымен қатар ашылған үш ұлы жаңалықтың бірі болды.

5 слайд

#6 слайд
Ағылшын ғалымы Джоульдің, орыс ғалымы Ленцтің, Румфордтың және басқа ғалымдардың тәжірибелерінің арқасында энергияның сақталу және айналу заңы берік эксперименттік негізде бекітілді.

6 слайд

#7 слайд
1847 ж. неміс ғалымы Г. Гельмгольц белгілі ғылыми мәліметтердің негізінде, көптеген механикалық, жылулық, электр, жарық құбылыстарындағы және химиялық процестеріндегі энергияның айналуын теория жолымен зерттеп және табиғаттың жалпыға ортақ заңы ретінде энергияның сақталу және айналу заңын тұжырымдады.

7 слайд

#8 слайд
•Бір- бірімен өзара әрекеттесетін денелердің әрі кинетикалық, әрі потенциалдық энергиясы болады. Мысалы, Жердің жасанды серігінің (ЖЖС) кинетикалық энергиясы бар, өйткені ол қозғалып жүр. Сонымен қатар «ЖЖС –Жер» жүйесінің потенциалдық энергиясы да бар, өйткені олар бүкіләлемдік тартылыс күші арқылы өзара әрекеттеседі. Сол сияқты соқтығысқан шарлардың кинетикалық және потенциалдық энергиялары болады, себебі олар қозғалыста және серпімді деформацияланған.

8 слайд

#9 слайд
•Бұл қозғалыстағы денеде болатын энергия. •= Кинетикалық энергия •Бұл денелердің өзара әрекеттесуіне және дене бөлшектернің өзара орналасуына тәуелді болатын энергия. •=mgh Потенциалдық энергия

9 слайд

#10 слайд
Кинетикалық энергияның физикалық мәні •Дененің кинетикалық энергиясы, дененің қозғалысымен байланысты, дененің қозғалысы неғұрлым көп болса соғұрлым дененің кинетикалық энергиясы жоғары болады. Механикалық энергияның бұл түрі, яғни кинетикалық энергия, дененің қозғалысымен байланысты. Потенциалдық энергияның физикалық мәні •Потенциалдық энергия тек қана жер бетінен көтерілгенде ғана пайда болмайды. Потенциалдық энергия басқа бір күштердің әсерінде болатың жағдайларда да туындауы мүмкін, мысалы серіппені қысқанда.Потенциалдық энергия дегеніміз күштердің әсерінде болатың дененің, орналасуына байланысты туындайтың энергия түрі.

10 слайд

#11 слайд
Өзара әрекеттесетін денелер жүйесінің потенциалдық және кинетикалық знергияларының қосындысы жүйенің толық энергиясын береді:+. Мысалы, массасы m дене жер бетінен h биіктікте болсын және оның жылдамдығы дейік. Осы жағдайда дененің кинетикалық энергия қоры мен =mg потенциалдық энергия қоры болады. Сонда жүйенің толық энергиясы мынаған тең: = + +mgh

11 слайд

#12 слайд
Энергияның сақталу заңы: Табиғаттағы энергия жоғалып кетпейді және жоқтан пайда болмайды, ол тек бір түрден екінші түрге айналады.

12 слайд

#13 слайд
Назарларыңызға рахмет!

13 слайд