"Еттің морфологиясы, химиясы және тауартануы"

#1 слайд
{ Қан тамырларын зерттеу Қаралатын сұрақтар:Артерия тамырын зерттеу, аритмия,сфигмография

1 слайд

#2 слайд
Артерия тамырын зерттеу Артерия тамырын қарау пальпация тамыр соғу дүрсілін анықтау, сфигмограф, осцилограф және қан тамыры қысымын анықтау арқылы зерттейді. Қарау арқылы қан тамырының соғуын,оның толуын анықтаймыз. Көбінесе бас пен мойындағы қан тамырлары зерттелінеді. Артерия тамыры соғуының дүрсілін анықтауда қолдың екі үш саусағымен теріге жақын орналасқан тамырларды сипап тексереміз.

2 слайд

#3 слайд
 Ұсақ мүйізді малдың артерия тамырын ың , сан артерия тамырларын зерттеу арқылы жүргізіледі. Сан артерия тамырын төрт саусақпен санның сырт жағынан ұстап, сипап зерттейді.  Тақтұяқты – мал артерия тамырын сыртқы жақ, көлденең бет, сыртқы самай және құрықты ортаңғы қантамырларында зерттейді.  Түйе тамырының соғуын артқы сан жілік және орталық құйрық тамырларын зерттеу арқылы анықтайды.  Шошқада артерия тамыры соғуын сан тамыры арқылы зерттейді.  Итте- иық, сан тамырлары арқылы анықтайды.  Құстарда артерия тамырының соғу санын жүректі тыңдау немесе жүрек дүрсілін санау арқылы анықтайды.

3 слайд

#4 слайд
Артерия тамыры соғуының жиілеуі - тахикардия қызбада, ауыр жұмыс істегенеде,қан азайғанда,уланғанда,жүрек ақаулары: перикардитте, эндокардитте,плевритте, және ісіктер кезінде кездеседі, ол кезде соғу дүрсілінің 2,5 есе өседі - мұндай жиілеу қауіпті жағдай туғызады. Тамыр соғуының сиреуі - брадикардия сирек кездеседі, мұндай жаңдайды уремия, холемия,улану, мидың ісік ауруларында байқаймыз. Тамыр соғуының ырғағы ( ритм ) дегеніміз,соғу дүрсілінің ретпен,кезектесіп, дұрыс қайталануы. Ол дұрыс ырғақ дыбысы және аритмия болып бөлінеді.

4 слайд

#5 слайд

5 слайд

#6 слайд
Аритмия – жүрек ырғағының бұзылуы. Соғу дүрсілінің сапасын, қанмен толуын, соғу дүрсілін анықтау үшін тамырды саусақпен сипап зерттейміз.Тамыр қабырғасының керілуіне байланысты тамыр соғуының түрлері мынандай болады: жұмсақ және қатты тамыр.  Жұмсақ тамыр – сипаған уақытта қабырғалары босаңсып кетеді. Ол жүрек ақауы – коллапста,естен тану кезінде кездеседі.  Қатты тамыр – сипаған кезде саусақ астында жез сым тәрізді, домалақ қатты болып жатады. Ондай жағдай бүйрек ауруларында, ішек түйілгенде, уаланғанда кездеседі .

6 слайд

#7 слайд
Сфигмография - артерия тамырының соғу дүрсілін жазып алу. Бұл тәсілді қолданғанда қан тамыры жайында мағлұмат аламыз. Артерия тамырлары қысымынан анықтау. Қан тамыры қысымын анықтаған кезде мал тыныш тұруы қажет.Ол үшін сфигмомонометр аспабын қолданып,қан шығармай анықтайды. Бұл аспап сынап бағаналы немесе серіппелі манометрмен,ауа қапшығымен және жел үргіш допшамен жалғасқан. Ірі малдарда қан қысымы орталық құйрық тамырында, ал ұсақ малдарда иық немесе сан тамырларында анықталады. Бұл жерлерге ауа қапшығын бекіткенде аралығынан саусақ өтетіндей болу керек.Ең жоғарғы және төменгі қан қысымын анықтау үшін осциляторлы,графикалық және сипау тәсілдерін қолданады.

7 слайд

#8 слайд
Сфигмограмма бойынша жылқының тамыр соғуының сапасын анықтау: А - қалыпты; Б - үлкен; В - кіші; Г - қатты; Д - жұмсақ; Е - секіртпелі; Ж - баяу; З - жіп желісі тәрізді.

8 слайд

#9 слайд
Артерия тамырының қысымы малдың жасына,жұмыс істегеніне, көп қозғалуына,азық қабылдағанына байланысты өзгереді. Көбінесе төменгі қан қысымы таңертең болады,оны негізгі қан қысымы деп атайды. Ауру малдарда артерия тамырының жоғарылауы ( гипертония ) жануарлар қатты қиналып ауырғанда, ауа жетіспеген кезде, гломерунонефритте кездеседі.

9 слайд

#10 слайд
Құстарда артерия тамырының соғу санын жүректі тыңдау немесе жүрек дүрсілін санау арқылы анықтайды. Артерия тамырларын зерттегенде оның соғу санына, ырғағына, сапасына назар аударамыз.

10 слайд

#11 слайд
Тақ тұяқты мал артерия тамырын сыртқы жақ, көлденең бет, сыртқы самай және құйрықтың ортаңғы қан тамырларында зерттейді .

11 слайд

#12 слайд
Ірі қара малдың алқызыл қан тамырын бет тамырында, сафен және орталық құйрық тамырында зерттейді.Құйрық тамырының соғуы басқа тамырларға қарағанда әлсіздеу, сондықтан оны көбінесе бұл жерде зерттеу қиындау. Ұсақ мүйізді малдың артерия тамырын сыртқы жақ, көлденең бет, сыртқы самай және құйрықтың ортаңғы қан тамырларында зерттейді. Түйе тамырының соғуын артқы сан жілік және орталық құйрық тамырыларында зерттеу арқылы анықтайды.

12 слайд

#13 слайд
Сау сақа малдардың 1 минут уақыт аралығындағы соғу көрсеткіштерді мынадай: Ірі қара малда -50-80 Қой мен ешкіде -70-80 Жылқыда -24-42 Шошқада -60-80 Итте -70-120

13 слайд