#1 слайд
Ғажайып маятник: Жердің тынысын өлшейміз Математикалық маятниктің көмегімен еркін түсу үдеуін (g) анықтау

1 слайд

#2 слайд

2 слайд

#3 слайд
Ғажайып маятниктің құпиясы Ойланайық ! •Неліктен барлық сағаттар бірдей дәл жүреді? •Жердің тартылыс күшін қалай өлшей аламыз? •Маятник неліктен мұндай дәл құрал болып табылады? Бүгін біз осы сұрақтардың жауабын ғылыми эксперимент арқылы табамыз!

3 слайд

#4 слайд
Ғылыми саяхатымыздың мақсаты Негізгі мақсат Еркін түсу үдеуін (g) эксперименталды жолмен дәл анықтау Біліктілік Физикалық өлшемдер жүргізу және нәтижелерді талдау дағдыларын дамыту Галилео Галилейдің Пиза соборындағы шамдалдың тербелісін бақылауынан басталған бұл ашылыс әлі күнге дейін ғылымда қолданылады.

4 слайд

#5 слайд
1.Жерде еркін түсу үдеуі қаншаға тең? 2.Тербеліс деп қандай құбылысты айтамыз? 3.Математикалық маятиктің формуласы қалай жазылады? 4.Период дегеніміз не, қалай белгіленеді? 5.Тербеліс амплитудасы деген не? Қайталау сұрақтары:

5 слайд

#6 слайд
Маятниктің негізгі ұғымдары Тербеліс Дененің тепе-теңдік қалпынан ауытқып, қайта оралатын қозғалысы Период (T) Бір толық тербелісті жасауға кететін уақыт, секундпен өлшенеді Ұзындық (l) Ілініп тұрған нүктеден жүктің ауырлық орталығына дейінгі қашықтық Амплитуда Маятниктің тепе-теңдік қалпынан ең үлкен ауытқуы

6 слайд

#7 слайд
Формула - біздің кілтіміз! Маятник периодының формуласы Еркін түсу үдеуін табу Осы формула арқылы біз Жердің тартылыс үдеуін дәл есептей аламыз!

7 слайд

#8 слайд
Ғалымдар лабораториясына қош келдіңіздер! Қажетті құралдар: •Штатив және қысқыш •Жіп (1 метрге жуық) •Металл шарик •Сызғыш •Секундомер 01 Маятник ұзындығын (l) дәл өлшеу 02 20 толық тербелістің уақытын (t₂₀) өлшеу 03 Есептеулер жүргізу және нәтижені алу

8 слайд

#9 слайд
Тәжірибелік деректер кестесі Өлшем № Ұзындық l (м) 20 тербеліс уақыты t₂₀ (с) Период T (с) g (м/с²) 1 _____ _____ _____ _____ 2 _____ _____ _____ _____ 3 _____ _____ _____ _____ Маңызды ескерту: 20 тербелісті өлшеу себебі - өлшем дәлдігін арттыру үшін. Бір тербелістің уақытын дәл өлшеу қиын!

9 слайд

#10 слайд
Нәтижелерді талдаймыз Теориялық мән g ≈ 9,8 м/с² Қателіктер себептері: •Ауа кедергісі •Өлшем қателіктері •Жіптің массасы

10 слайд

#11 слайд
Маятник қазіргі заманда Сейсмографтар Жер сілкінісін анықтайтын аспаптарда маятник принципі қолданылады Фуко маятнигі Жердің өз осінің төңірегінде айналғанын дәлелдейтін керемет құрал Навигациялық жүйелер GPS технологияларында дәл уақыт өлшеу үшін маятник принциптері пайдаланылады Қорытынды: Галилейдің ашқан маятник заңдары әлі күнге дейін ғылым мен техникада кеңінен қолданылады!

11 слайд

#12 слайд
Сабақты қорытындылау 1 Рефлексия: "classroomscreen" Жасыл түс - барлығы түсінікті Сары түс- кейбір сұрақтар бар Қызыл түс - көмек қажет 2 Үй тапсырмасы "Маятник - қайда дәлірек?" Ой эксперименті: Дәл осындай маятникті Айда немесе Эверест шыңында қозғалтсақ, g мәні қандай болар еді? Құттықтаймыз! Сіздер Жердің тартылыс күшін өз қолдарыңызбен өлшедіңіздер!

12 слайд