Газдардың сұйықтар және қатты денелердің молекулалық құрылымы
Газдардың сұйықтар және қатты денелердің молекулалық құрылымы

#1 слайд
«АТОМДАР МЕН МОЛЕКУЛАЛАР»
ОЙЫНЫ
ШАРТЫ:
Оқушылар орындарынан
тұрып кабинет ішінде
қозғалысқа түседі, әр оқушы
- жеке атомдар. Мұғалімнің
айтуы бойынша қанша
атомның қосындысынан
молекула құралатынын
айтады, сол кезде сол санға
сай бірігіп тұра қалу қажет.
1 слайд
«АТОМДАР МЕН МОЛЕКУЛАЛАР» ОЙЫНЫ ШАРТЫ: Оқушылар орындарынан тұрып кабинет ішінде қозғалысқа түседі, әр оқушы - жеке атомдар. Мұғалімнің айтуы бойынша қанша атомның қосындысынан молекула құралатынын айтады, сол кезде сол санға сай бірігіп тұра қалу қажет.
#2 слайд
БАҒАЛАУ «ТҰЛПАР» ӘДІСІ
БОЙЫНША
1-қалташа «Құлын»
(1-5 балл)
2-қалташа «Жабағы»
(6-балл)
3-қалташа «Тай»
(7 балл)
4-қалташа «Құнан»
(8 балл)
5-қалташа «Дөнен»
(9 балл)
6-қалташа «Бесті»
(10 балл)
2 слайд
БАҒАЛАУ «ТҰЛПАР» ӘДІСІ БОЙЫНША 1-қалташа «Құлын» (1-5 балл) 2-қалташа «Жабағы» (6-балл) 3-қалташа «Тай» (7 балл) 4-қалташа «Құнан» (8 балл) 5-қалташа «Дөнен» (9 балл) 6-қалташа «Бесті» (10 балл)
#3 слайд
1.........- денелердің бір - біріне әрекет етуі.
2........- дененің пішінің немесе өлшемдерінің
өзгеруі
3.........- денелердің инетртілігінің өлшемі.
4........- денелердің Жерге тартылу күші.
5........- дененің тірекке немесе аспанға
түсіретін күші.
6........- бір дене екінші дененің бетімен
қозғалған кезде пайда болатын күш.
7........- заттың көлем бірлігіндегі массасына тең
физикалық шама.
8........- денелердің өзара әрекеттесуін
сипаттайтын физикалық шама.
9........- дененің созылу кезіндегі серпімділік
күшінің модулі дене ұзындығының өзгеруіне
тура пропорционал.
10........- кез - келген дене, егер оған басқа
денелер әрекет етпесе, өзінің тыныштық күйін
сақтайды.
физикалық диктант түрінде
ҮЙ
ТАПСЫРМАСЫ
Дескриптор:
-барлық сұраққа дұрыс
жауап жазған жағдайда –
1 балл.
3 слайд
1.........- денелердің бір - біріне әрекет етуі. 2........- дененің пішінің немесе өлшемдерінің өзгеруі 3.........- денелердің инетртілігінің өлшемі. 4........- денелердің Жерге тартылу күші. 5........- дененің тірекке немесе аспанға түсіретін күші. 6........- бір дене екінші дененің бетімен қозғалған кезде пайда болатын күш. 7........- заттың көлем бірлігіндегі массасына тең физикалық шама. 8........- денелердің өзара әрекеттесуін сипаттайтын физикалық шама. 9........- дененің созылу кезіндегі серпімділік күшінің модулі дене ұзындығының өзгеруіне тура пропорционал. 10........- кез - келген дене, егер оған басқа денелер әрекет етпесе, өзінің тыныштық күйін сақтайды. физикалық диктант түрінде ҮЙ ТАПСЫРМАСЫ Дескриптор: -барлық сұраққа дұрыс жауап жазған жағдайда – 1 балл.
#4 слайд
ГАЗДАРДЫҢ
СҰЙЫҚТАР ЖӘНЕ
ҚАТТЫ ДЕНЕЛЕРДІҢ
МОЛЕКУЛАЛЫҚ
ҚҰРЫЛЫМЫ
САБАҚТЫҢ ТАҚЫРЫБЫ:
4 слайд
ГАЗДАРДЫҢ СҰЙЫҚТАР ЖӘНЕ ҚАТТЫ ДЕНЕЛЕРДІҢ МОЛЕКУЛАЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫ САБАҚТЫҢ ТАҚЫРЫБЫ:
#5 слайд
Заттардың молекулалық
құрылысы негізінде,
газдардың сұйықтар
мен қатты денелердің
құрылымын сипаттайды.
САБАҚТЫҢ
МАҚСАТЫ:
5 слайд
Заттардың молекулалық құрылысы негізінде, газдардың сұйықтар мен қатты денелердің құрылымын сипаттайды. САБАҚТЫҢ МАҚСАТЫ:
#6 слайд
Газдардың, сұйықтықтар мен қатты денелердің
молекулалық құрылымы
Бізді қоршаған ортада барлық
зат атомдар мен
молекулалардан тұрады. Алғаш
рет айналамыздағы денелердің
барлығы ұсақ бөлшектерден
тұрады деген көзқарастың
негізін грек ғұламасы Демокрит
(б.з.д. 460 – 370) қалады. Ол кез
келген дене бөлінбейтін, ұсақ
бөлшектер – атомдардан
тұрады деп болжады
6 слайд
Газдардың, сұйықтықтар мен қатты денелердің молекулалық құрылымы Бізді қоршаған ортада барлық зат атомдар мен молекулалардан тұрады. Алғаш рет айналамыздағы денелердің барлығы ұсақ бөлшектерден тұрады деген көзқарастың негізін грек ғұламасы Демокрит (б.з.д. 460 – 370) қалады. Ол кез келген дене бөлінбейтін, ұсақ бөлшектер – атомдардан тұрады деп болжады
#7 слайд
Атом (грекше «atomos» –
бөлінбейді, бөлшектеуге келмейді)
деп химиялық реакция кезінде
заттың бөлінбейтін ең кіші бөлшегін
айтады. Ал заттың химиялық
қасиеттерін сипаттайтын ең кіші
бөлшегі молекула деп аталады.
Атомдар бірігіп молекула түзеді.
Мысалы, су молекуласы оттектің бір
атомынан және сутектің екі
атомынан тұрады (1-сурет).
7 слайд
Атом (грекше «atomos» – бөлінбейді, бөлшектеуге келмейді) деп химиялық реакция кезінде заттың бөлінбейтін ең кіші бөлшегін айтады. Ал заттың химиялық қасиеттерін сипаттайтын ең кіші бөлшегі молекула деп аталады. Атомдар бірігіп молекула түзеді. Мысалы, су молекуласы оттектің бір атомынан және сутектің екі атомынан тұрады (1-сурет).
#8 слайд
Зат бөлшектерінің қозғалысына,
орналасуына, өзара
әрекеттесуіне байланысты
заттар сұйық, газ тәрізді немесе
қатты күйде болады. Баршаға
жақсы таныс су
температурасына қарай қатты
(мұз), сұйық (су) және газ (бу)
тәріздес күйде бола алады (2-
сурет). Сол күйлердегі
заттардың қасиеттерін
қарастырайық.
8 слайд
Зат бөлшектерінің қозғалысына, орналасуына, өзара әрекеттесуіне байланысты заттар сұйық, газ тәрізді немесе қатты күйде болады. Баршаға жақсы таныс су температурасына қарай қатты (мұз), сұйық (су) және газ (бу) тәріздес күйде бола алады (2- сурет). Сол күйлердегі заттардың қасиеттерін қарастырайық.
#9 слайд
Қатты дене. Қатты денелерді қысу және созу арқылы
олардың пішіні мен көлемін өзгерту қиын. Себебі
олардың молекулалары бір-біріне жақын орналасқан.
9 слайд
Қатты дене. Қатты денелерді қысу және созу арқылы олардың пішіні мен көлемін өзгерту қиын. Себебі олардың молекулалары бір-біріне жақын орналасқан.
#10 слайд
Көп дененің молекулалары кристалдық тор түзеді және белгілі бір ретпен
орналасады. Мұндай денелер кристалл денелер деп аталады. Кристалл денелер
дегеніміз – молекулалары белгілі бір ретпен орналасқан денелер (4a-сурет).
Кристалл денелерге ас тұзы, таза металдар және т.б. жатады. Кристалдық тордың
түйіндерінде қатты заттың молеклуалары мен атомдары үздіксіз тербелісте
болады. Сол себептен де қатты заттар пішіні мен көлемін жақсы сақтайды.
Молекулалары ретсіз орналасқан денелер аморфты денелер деп аталады (4b-
сурет). Аморфты денелерге ермексаз, шыны, інжу және т.б. жатады.
4-сурет. Кристалл және аморф денелердің құрылымы
10 слайд
Көп дененің молекулалары кристалдық тор түзеді және белгілі бір ретпен орналасады. Мұндай денелер кристалл денелер деп аталады. Кристалл денелер дегеніміз – молекулалары белгілі бір ретпен орналасқан денелер (4a-сурет). Кристалл денелерге ас тұзы, таза металдар және т.б. жатады. Кристалдық тордың түйіндерінде қатты заттың молеклуалары мен атомдары үздіксіз тербелісте болады. Сол себептен де қатты заттар пішіні мен көлемін жақсы сақтайды. Молекулалары ретсіз орналасқан денелер аморфты денелер деп аталады (4b- сурет). Аморфты денелерге ермексаз, шыны, інжу және т.б. жатады. 4-сурет. Кристалл және аморф денелердің құрылымы
#11 слайд
Сұйық дене. Сұйықтықтардың молекулалары жақын орналасқандықтан оларды сығу қиын.
Сонымен қатар аққыштық қасиетке ие болғандықтан пішінін сақтай алмайды, бірақ көлемін
сақтайды. Сұйықтық молекулалары қатты денелердің молекулаларына қарағанда бір-бірінен
алшақ орналасады (3b-сурет). Демек, молекулалар арасындағы әсерлесу күші де төмендеу
болады.
Газ. Газдардың нақты пішіні мен көлемі болмайды. Газ молекулалары үздіксіз және ретсіз
қозғалыста болғандықтан өз пішінін оңай өгертіп, өзі орналасқан ыдыс көлемінің пішінін
толық алады. Газды сығып көлемін оңай өзгертуге болады. Себебі газ молекулалары бір-
бірінен алшақ орналасқан (3c-сурет).
5-сурет. Судың температураға байланысты агрегаттық
күйінің өзгертуі
11 слайд
Сұйық дене. Сұйықтықтардың молекулалары жақын орналасқандықтан оларды сығу қиын. Сонымен қатар аққыштық қасиетке ие болғандықтан пішінін сақтай алмайды, бірақ көлемін сақтайды. Сұйықтық молекулалары қатты денелердің молекулаларына қарағанда бір-бірінен алшақ орналасады (3b-сурет). Демек, молекулалар арасындағы әсерлесу күші де төмендеу болады. Газ. Газдардың нақты пішіні мен көлемі болмайды. Газ молекулалары үздіксіз және ретсіз қозғалыста болғандықтан өз пішінін оңай өгертіп, өзі орналасқан ыдыс көлемінің пішінін толық алады. Газды сығып көлемін оңай өзгертуге болады. Себебі газ молекулалары бір- бірінен алшақ орналасқан (3c-сурет). 5-сурет. Судың температураға байланысты агрегаттық күйінің өзгертуі
#12 слайд
Дескриптор:
«Сематикалық карта»
әдісі
ТАПСЫРМА-1
-негізгі қасиеттерін
дұрыс жазады – 1 балл
-молекулалардың
орналасу тәртібін дұрыс
жазады – 1 балл
Оқыту түрі: Топтық жұмыс
12 слайд
Дескриптор: «Сематикалық карта» әдісі ТАПСЫРМА-1 -негізгі қасиеттерін дұрыс жазады – 1 балл -молекулалардың орналасу тәртібін дұрыс жазады – 1 балл Оқыту түрі: Топтық жұмыс
#13 слайд
Дескриптор:
-қатты күйге қасиеттерді анықтайды-
1 балл
-сұйық күйге қасиеттерді анықтайды-
1 балл
-газ күйге қасиеттерді анықтайды-
1 балл
a)Тығыз, белгілі пішінге ие.
b)Молекулалар еркін қозғалады, жылдам
таралады.
c)Белгілі көлемі бар, бірақ пішіні ыдыстың
пішініне байланысты.
d)Молекулалар арасындағы байланыс өте әлсіз.
e)Тек тербеліс жасайтын молекулалар.
f)Сығылу оңай, барлық кеңістікті толтырады.
g)Молекулалар жақын орналасқан, бірақ еркін
аға алады.
h)Молекулалар бір-біріне тығыз байланысқан
және орын ауыстырмайды.
i)Көлемі мен пішіні толық өзгермелі.
j)Қатты және газ күйіне ауыса алады.
Оқыту түрі: Жұптық
жұмыс
ТАПСЫРМА-2
13 слайд
Дескриптор: -қатты күйге қасиеттерді анықтайды- 1 балл -сұйық күйге қасиеттерді анықтайды- 1 балл -газ күйге қасиеттерді анықтайды- 1 балл a)Тығыз, белгілі пішінге ие. b)Молекулалар еркін қозғалады, жылдам таралады. c)Белгілі көлемі бар, бірақ пішіні ыдыстың пішініне байланысты. d)Молекулалар арасындағы байланыс өте әлсіз. e)Тек тербеліс жасайтын молекулалар. f)Сығылу оңай, барлық кеңістікті толтырады. g)Молекулалар жақын орналасқан, бірақ еркін аға алады. h)Молекулалар бір-біріне тығыз байланысқан және орын ауыстырмайды. i)Көлемі мен пішіні толық өзгермелі. j)Қатты және газ күйіне ауыса алады. Оқыту түрі: Жұптық жұмыс ТАПСЫРМА-2
#14 слайд
Дескриптор:
-1-4 термин анықтаманы дұрыс
сәкестендіреді
– 1 балл
-5-7 термин анықтамасын дұрыс
сәкестендіреді – 1 балл
Оқыту түрі: Жеке жұмыс
Сәйкестендіру тапсырмасы
ТАПСЫРМА-3
14 слайд
Дескриптор: -1-4 термин анықтаманы дұрыс сәкестендіреді – 1 балл -5-7 термин анықтамасын дұрыс сәкестендіреді – 1 балл Оқыту түрі: Жеке жұмыс Сәйкестендіру тапсырмасы ТАПСЫРМА-3
#15 слайд
https://quizizz.com/admin/quiz/
5ffc860d635e60001c1e9372/%D0%B3%D0%B0
%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4%
D1%8B%D2%A3-
%D1%81%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D2%9B
%D1%82%D1%8B%D2%9B
%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%BC
%D0%B5%D0%BD-%D2%9B
%D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B-
%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB
%D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3-
%D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA
%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B
%D2%9B-%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B
Жеке жұмыс. Саралау
тапсырмасы
QUIZIZZ бағдарламасы
арқылы тест
тапсырмасы
ТАПСЫРМА-4
Дескриптор:
-quizizz қосымшасында
4 сұрақтан аз дұрыс
жауап –
1 балл
- 4 тен көп дұрыс жауап
-1 балл
15 слайд
https://quizizz.com/admin/quiz/ 5ffc860d635e60001c1e9372/%D0%B3%D0%B0 %D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B4% D1%8B%D2%A3- %D1%81%D2%B1%D0%B9%D1%8B%D2%9B %D1%82%D1%8B%D2%9B %D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%BC %D0%B5%D0%BD-%D2%9B %D0%B0%D1%82%D1%82%D1%8B- %D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D0%BB %D0%B5%D1%80%D0%B4%D1%96%D2%A3- %D0%BC%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BA %D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BB%D1%8B %D2%9B-%D2%9B%D2%B1%D1%80%D1%8B Жеке жұмыс. Саралау тапсырмасы QUIZIZZ бағдарламасы арқылы тест тапсырмасы ТАПСЫРМА-4 Дескриптор: -quizizz қосымшасында 4 сұрақтан аз дұрыс жауап – 1 балл - 4 тен көп дұрыс жауап -1 балл
#16 слайд
КЕРІ
БАЙЛАНЫС
- нені білдім, нені
үйрендім
- нені толық түсінбедім
- немен жұмысты
жалғастыру қажет
16 слайд
КЕРІ БАЙЛАНЫС - нені білдім, нені үйрендім - нені толық түсінбедім - немен жұмысты жалғастыру қажет
#17 слайд
НАЗАРЛАРЫҢЫЗҒА
РАХМЕТ!
17 слайд
НАЗАРЛАРЫҢЫЗҒА РАХМЕТ!
шағым қалдыра аласыз













