ген
ген

#1 слайд
Сабақтың тақырыбы:
Адамда белгілердің тұқым қуалауында
гендер мен ДНҚ рөлі Жүре пайда болған
және тұқымқуалайтын белгілер
1 слайд
Сабақтың тақырыбы: Адамда белгілердің тұқым қуалауында гендер мен ДНҚ рөлі Жүре пайда болған және тұқымқуалайтын белгілер
#2 слайд
1.«Тұқымқуалаушылық» және «өзгергіштік» терминдеріне
анықтама бере алады;
2.Тұқым қуалайтын және тұқым қуаламайтын белгілерді
ажырата алады;
3.«Генетика», «ген», «аллель», «басыңқы/доминантты»,
«басылыңқы/рецессивті» терминдерге түсінік бере алады;
4.Адам ағзасында тұқым қуалайтын және тұқым
қуаламайтын белгілерді зерттей отырып, модельдей алады;
Бағалау критерийлері
2 слайд
1.«Тұқымқуалаушылық» және «өзгергіштік» терминдеріне анықтама бере алады; 2.Тұқым қуалайтын және тұқым қуаламайтын белгілерді ажырата алады; 3.«Генетика», «ген», «аллель», «басыңқы/доминантты», «басылыңқы/рецессивті» терминдерге түсінік бере алады; 4.Адам ағзасында тұқым қуалайтын және тұқым қуаламайтын белгілерді зерттей отырып, модельдей алады; Бағалау критерийлері
#3 слайд
•Ген дегеніміз не?
3 слайд
•Ген дегеніміз не?
#4 слайд
•Хромосомадағы ДНҚ ролі
ДНҚ тiзбегiндегi сәйкестiк-үйлесiмдiлiк (комплементарлық) деп
аталады. Қос қабат спиральдi азоттық негiздердiң арасындағы
сутектiк байланыс және гидрофобты әрекеттесулер бiрiктiрiп ұстап
тұрады. Мұнда аденин мен тиминнiң арасында екi сутектiк
байланыс түзiледi, ал гуанин мен цитозиннiң арасында үш сутектiк
байланыс түзiледi .
4 слайд
•Хромосомадағы ДНҚ ролі ДНҚ тiзбегiндегi сәйкестiк-үйлесiмдiлiк (комплементарлық) деп аталады. Қос қабат спиральдi азоттық негiздердiң арасындағы сутектiк байланыс және гидрофобты әрекеттесулер бiрiктiрiп ұстап тұрады. Мұнда аденин мен тиминнiң арасында екi сутектiк байланыс түзiледi, ал гуанин мен цитозиннiң арасында үш сутектiк байланыс түзiледi .
#5 слайд
Ген(грек. genos — тұқым, тек) — тұқым қуалаудың қандай да бір элементар белгісін
қалыптастыруға жауапты материалдық бірлік. Генде жасушаның құрылымы мен
қызметін анықтайтын генетикалық ақпарат болады. Барлық Гендер ДНҚ-дан тұрады
және әрбір жеке жасушадағы мыңдаған осындай Гендер жеке ДНҚ молекуларының
үзіндісі түрінде емес, хромосома деп аталатын, ірі құрылымдық бірлік құрамында
болады.
5 слайд
Ген(грек. genos — тұқым, тек) — тұқым қуалаудың қандай да бір элементар белгісін қалыптастыруға жауапты материалдық бірлік. Генде жасушаның құрылымы мен қызметін анықтайтын генетикалық ақпарат болады. Барлық Гендер ДНҚ-дан тұрады және әрбір жеке жасушадағы мыңдаған осындай Гендер жеке ДНҚ молекуларының үзіндісі түрінде емес, хромосома деп аталатын, ірі құрылымдық бірлік құрамында болады.
#6 слайд
Адамдағы басыңқы және басылыңқы белгілер
Белгі Басыңқы/Доминантты Басылыңқы/Рецессивті
Шашының пішіні Бұйра Тура
Шашының түсуі Ерте Қалыпты
Көзінің түсі Қой көзді Көк
Бойы Аласа Қалыпты
Саусақтың саны Алты саусақты Бес саусақты
Қолын меңгеруі Оңқайлық Солақайлық
6 слайд
Адамдағы басыңқы және басылыңқы белгілер Белгі Басыңқы/Доминантты Басылыңқы/Рецессивті Шашының пішіні Бұйра Тура Шашының түсуі Ерте Қалыпты Көзінің түсі Қой көзді Көк Бойы Аласа Қалыпты Саусақтың саны Алты саусақты Бес саусақты Қолын меңгеруі Оңқайлық Солақайлық
#7 слайд
Еріннің қалың және жұқа болуы Секпілдің болуы және болмауы
Көздің қара және көк түсі Шаштың түзу және бұйра болуы
7 слайд
Еріннің қалың және жұқа болуы Секпілдің болуы және болмауы Көздің қара және көк түсі Шаштың түзу және бұйра болуы
#8 слайд
Адам дамуының негізгі кезең ерекшеліктері
Шақалақ Емізулі нәресте
Алғашқы балалық (сәби) Бірінші балалық (естияр)
8 слайд
Адам дамуының негізгі кезең ерекшеліктері Шақалақ Емізулі нәресте Алғашқы балалық (сәби) Бірінші балалық (естияр)
#9 слайд
Г Е Н Е Т И К А
Тұқымқуалаушылық Өзгергіштік
Генетика дегеніміз – белгілердің тұқым қуалау
заңдылықтарын және олардың өзгергіштіктерін зерттейтін
ғылым.
9 слайд
Г Е Н Е Т И К А Тұқымқуалаушылық Өзгергіштік Генетика дегеніміз – белгілердің тұқым қуалау заңдылықтарын және олардың өзгергіштіктерін зерттейтін ғылым.
#10 слайд
•Ген – тұқымқуалайтын ақпарат (көздің түсі);
•Аллель – ата-анадан таралатын бір белгінің әр түрлі
қалпы. Мысалы: көздің түсі көк немесе жасыл болуы;
•Басымдық/Доминатты - басқа белгінің дамуына
басымдылық көрсететін басым белгі;
•Басылыңқы/Рецессивті - көріне алмайтын белгі;
Терминдер
10 слайд
•Ген – тұқымқуалайтын ақпарат (көздің түсі); •Аллель – ата-анадан таралатын бір белгінің әр түрлі қалпы. Мысалы: көздің түсі көк немесе жасыл болуы; •Басымдық/Доминатты - басқа белгінің дамуына басымдылық көрсететін басым белгі; •Басылыңқы/Рецессивті - көріне алмайтын белгі; Терминдер
#11 слайд
БелгілерТұқымқуаламайтын/Үздіксіз Тұқымқуалайтын/Үзік
Анықтамасы Сыртқы орта факторларының
әсеріне пайда болатын блгілердің
өзгеруі
Геннің кездейсоқ өзгеруі
Мәні Тікелей белгінің өзгеруіГеннің немесе хромосоманың
өзгеруі
Пайда болу
жиілігі
Жаппай Жеке
Таралуы
- +
Мысалы дене салмағы, ой қабілеті, шаштың
түсі, аяқ киім өлшемі, бойдың
ұзындығы
тілдің иірілуі, қан топтары,
жынысы, көздің нұрлы
қабығының түсі, құлақ
сырғалы
11 слайд
БелгілерТұқымқуаламайтын/Үздіксіз Тұқымқуалайтын/Үзік Анықтамасы Сыртқы орта факторларының әсеріне пайда болатын блгілердің өзгеруі Геннің кездейсоқ өзгеруі Мәні Тікелей белгінің өзгеруіГеннің немесе хромосоманың өзгеруі Пайда болу жиілігі Жаппай Жеке Таралуы - + Мысалы дене салмағы, ой қабілеті, шаштың түсі, аяқ киім өлшемі, бойдың ұзындығы тілдің иірілуі, қан топтары, жынысы, көздің нұрлы қабығының түсі, құлақ сырғалы
шағым қалдыра аласыз













